enstantaneler

BOROUGH MARKETTEYDİK !

2012-01-22T14:53:00.000-08:00

Mine ve ben bu hafta sonu South Bank'te kurulan Borough Marketteydik. Borough Market bir çeşit pazar. Foça pazarından farkı değişik ülkelere ait yiyeceklerin satılması.

Londra sokak marketleri ile meşhur bir kent.. En çok bilinenleri, Camden Town, Portebello Street ve Liverpool Street'de kurulanlar. Bu marketlerde bulabilecekleriniz çok çeşitli.İkinci el bir ceket alabilirsiniz ya da sizi heyecanlandıracak bir otantik örtüyü alabilmek koşullarınızı zorlayabilirsiniz.

Her zaman bu marketlerde gezmeyi çok severim. Sanki bu marketlerde gezmek turistik bir aktivite..

Elbette bu pazarlarda dünya mutfaklarıyla da tanışmak mümkün. Fas mutfağından Meksika mutfağına, Tayland mutfağından Türk mutfağına farklı damak zevkine hitap eden tatlar bulabilirsiniz.Hem de çok uygun fiata..

Keyifle alış veriş yaparken kulağınıza gelen ezginin ritmiyle farkında olmadan vücudunuz bir sağa bir sola sallanmaya başlayıverir.Onun için bu pazarlarda zaman harcamak her zaman çok keyifli gelmiştir bana..

Ben bugün fotograflarla sizi Borough pazarında gezdireceğim.

Bu sempatik genç kadın kendi hazırladığı özel çayı satıyordu. Bildiğimiz çayın yanı sıra süt, tohum karabiber, çubuk tarçın ve karanfil koyarak hazırlamış bu çayı. İçmesi keyifliydi.

İşini özenle yapan bu kadın dumanlanmış etleri incecik kesiyordu.Kestiği etten çok onun hali görülmeye değerdi.

Bu şişelerdeki yoğun sıvılar balsamik sirke.Balsamik sirke, nar ekşisinin yapımına benzer bir yöntemle üzüm suyunun uzun süre kaynatılması ile elde ediliyor.Bu balsamik sirkeler farklı aromatik tatlara sahip. Özellikle kayısılı sirke inanılmazdı.

Mine mis gibi kokan ev yapımı ekmeklerin arasında kendini kaybetti.

Çeşit çeşit mantar...

Fiatlara dikkat! 1 GBP= 3TL olduğu düşünülürse...

Yeşilliklerin bu kadar güzel göründüğüne aldanmayın.. Maydonozun tartıldığı bu kentte tüm yeşillikler gel beni al diye göz kırparken satın alma konusunda çok düşünmek lazım. Zira her bir yaprağı çok ama çok pahalı...Bu noktada "ah Foça ahhh" demekten kendimi alamadım!

Deniz ürünleri çok fazla değildi.Bu midyelerle sınırlıydı.

Bu sebze ile ilgili hiç bir fikrim yok. Bilen varsa söylesin.

Bu bitkinin anoson olduğu söylendi.Taze fasulye gibi pişirilebileceği gibi çiğ olarak da tüketilebiliyormuş.

Mine ile alışverişimizi bitirdiğimizde bir kahve içmeyi haketmiştik. Filemizi tam dolduramamıştık ama cüzdanımızı boşaltmıştık.

Arkası yarın...22.Ocak.2012

LONDRA...LONDON...LONDRES

2012-01-19T09:21:00.001-08:00

Buraya geleli bir kaç gün olmasına rağmen oryantasyonumun bu kadar yüksek olması beni bile şaşırtıyor. Bu şehirle benim aramda bir aşk var. Bunun nedenini iyi ortaya koymalıyım. Bir çok Avrupa kentini görmeme rağmen ille de Londra ya da İngiltere dememin mutlaka nedenleri olmalı. Aslında eskiliği ile bir çok Avrupa kenti birbirine benziyor.Londra'nın da diğer Avrupa kentlerinden çok farkı yok.

Trafalgar Suqare

Bu yazıya neden bu ismi koyduğumdan söz etmeliyim. Çünkü Londra İngilizlerin değil dünya vatandaşlarının kendine yer bulduğu bir kent. Londra'nın banliyöleri ise İngilizlerin. Bu küçük bir not olsun.

Sürekli gri olduğundan şikayet edilen gökyüzü beni rahatsız etmiyor. Hatta mesafe kültürü olduğu söylenen İngiliz kültürü zaman zaman beni ve İngiliz olmayan herkesi zorlasa da, ben bu ülkeyi kültürüyle birlikte seviyorum.

Londra'nın merkezine trenle yarım saatte gidilen bir yerleşim alanında oturuyorum. Kocaman bahçesi olan bir evde yaşıyorum. Çevredeki tüm evler de böyle... Salon geleneği olmayan bu çok odalı evlerin kocaman pencereleri bahçeye bakıyor.

Yaşadığım evin bahçesi son derece iyi bakılmış bir bahçe..Evin içine gösterilmeyen özen bahçeye gösterilmiş. Bu duruma bir çok evde tanık oldum.İngiliz kültürü gerçekten farklı.. Bu farklılığın nedeni ada olması ile ilgisi olabilir mi?

Yaşam biçimi ve alışkanlıkların sürdürülmesinde bireysellik esas. Tüm düzenlemeler yaşamı kolaylaştırıyor. Özel yaşamın çok yüceltildiği bu ülkede yalnızlık kaçınılmaz son..

Bu fotografı evin arka bahçesinden çektim. Bu bahçenin baharını düşünemiyorum.

Ben Londra'nın güney doğusunda West Wickham adlı bir bölgede yaşıyorum. West Wickham bir yerleşim yeri ve oldukça sesiz. Her semtte aynı adla anılan mağazaların olduğu caddeye "High Street" deniliyor. Bu ve buna benzer semtlerde High Street'in yanısıra spor merkezi, kütüphane ve kilise var.Bu bir İngiliz klasiği.. Buradaki yaşam çok İngiliz..Çok ingiliz tanımının ne olduğu anlayacaksınız. Yaşam tamamen özen ve kurallar üzerine kurulmuş. İlk etapta cazip gelmesine rağmen bir süre sonra sıkıcı olabilir bizim gibi ülkelerden gelen insanlar için... Herşeye rağmen ben burada yaşamayı seviyorum.

Sanki onların yaşamı sağlıklı besinlerle beslenmeye bizimkini de abur cuburla beslenmeye benzetebilirim. Hangisi daha lezzetli sizce!

İngiliz kültürü kimsenin kimseyle ilgilenmediği bir kültür. Eğer yardım isterseniz ellerini uzatırlar.Talep etmeden yardım ederseniz bunu özel yaşama müdahale olarak algıyabilirler. Bireyselliğe önem verilen bu ülkede ben kendimi daha özgür hissediyorum.

Neredeyse görev tanımlarının dışında kimsenin kimseden beklentisi yok. "Private life" baş tacı ama bunun sonu yalnızlık..

Burada yardım amaçlı çok sayıda mağaza- "Charity shop"- var. İkinci el olan herşey satılıyor. Bu mağazalarda yaşlı insanlar gönüllü olarak çalışıyor. Evde oturma yaşları gelmiş bu insanlar buralarda çalışarak sosyalleşmenin yollarını arıyor. Belki yalnızlıklarına deva olur diye..Elbette bu benim düşüncem..

Bu kentte sevdiğim şeylerden bir başkası alış veriş sırasında hissettiğim özgürlük duygusu. Herşeye dokunabilir, yere koyabilir, fırlatabilirsiniz. Kimse size "bunu neden yaptınız" diye sormaz. Satın aldığınız bişeyi hiçbir açıklama yapmaksızın geri verebilirsiniz.

Dün şehir merkezine gittim. Bir kaç fotograf çektim.Altı yıl öncesinin izlerini sürmeye çalıştım. Çok özlediğimi hissettim. Daha önce hafif bir tedirginlikle gezdiğim yerlerde bu sefer aidiyet duygusuyla dolaştım.Bu da çok hoşuma gitti.

Ben yıllarca kırmızıdan nefret ettim.Şimdi de en çok sevdiğim renk desem yalan olmaz. Londra benim için kırmızı bir kent.. Ona olan sevgimin nedeni bu kırmızı renk olabilir mi?

Çocukluğumdan beri bisikleti çok severim. Onun biçimi çok hoş gelir. Hep farklı bisikletleri biriktirmek istemişidir. Şimdiye kadar biriktirme şansım olmadı. Elbette küçük olanlarını..Buraya sevgimin nedeni bisikletin yaşamın bir parçası olması olabilir mi?

Bu renkli kentin "cab" adı verilen taksilerinden söz etmeden olmaz. Görünüşleri ile iç ısıtan taksiler binildiğinde el yakıyor.

Londra bir kültür kenti.. Ben hiç bir yerde bu kadar çok yanyana sinema ve tiyatro görmedim. Müzikaller turistler arasında çok popüler. Bu müzikaller büyük prodüksiyonlar..Daha önce izleme şansım olmuştu umarım bu seferde olur.

Benim bu kenti sevmemin nedenlerinden bir başkası renkli sokak sanatçıları olabilir mi?

Her yerden fışkıran mevsimi olmayan renkli çiçekler benim ruh halimi hemen değiştiriyor. Onların benim üzerimdeki etkisi aniden çok sevdiğim bir müziği duymak gibi.. Belki bu kente yakın durmamım nedenlerinden biri olabilir. Evdeki bitkilerime çiçek açtırbilmek için kırk takla atarken bu bolluk çok kıskandırıcı..

Herkesin her istediğini giydiği ve kimsenin dikkatini çekmediği,isteyenin isteyeni protesto ettiği, kolaylıkla hayır denebilen, bu kentte insan kendisini gerçekten iyi hissediyor. Devamı gelecek... :)))) 19.Ocak.2012

ESKİ YENİ ŞEHİR

2011-10-18T11:04:00.000-07:00

Uzun bir aradan sonra bloguma taze kan vermenin zamanı gelmişti. Yazmak konusunda fazla istekli değildim. Bunun nedeni yaz mevsiminin getirdiği atalet olabilirdi. Belki de yazmaya değer bir şey bulamıyordum. Gerekçesi her ne ise diyelim, o sabah yoldan henüz gelmiş olmama rağmen “hemen yazmalıyım” “hemen paylaşmalıyım” dedim. Bilgisayarımın başına oturdum. Bakalım kalem mi beni ben mi kalemi taşıyacağım. Elbette kalem yerine tuşları kullanmak daha doğru olur. Sanki içimdeki duygu kalemin beni taşıyacağı ile ilgili..

Merak ettiniz değil mi beni costuran şeyi ! Bu Eskişehir'de bir hafta sonu kaçamağıydı ! Eskişehir beni şaşırttı ! Bozkırın ortasında yemyeşil bir şehir. Direklerden sarkan çiçekleri ile biraz Londra, Porsuk üzerindeki rengarenk köprüleri ile biraz Prag, gondolları ile Venedik. Heykelleri ile tüm Avrupa kentlerinden esin taşıyan ama çok özgün bir şehir Eskişehir..
Eski bir Ankara'lı olarak geçmişten bu şehirle ilgili aklımda kalan, şehrin merkezindeki çimento, kereste fabrikaları ve şehrin ortasından akan albenisiz Porsuk çayı. Aklımda tek kalan güzel şey ise şehrin bisküvi kokusu idi. Şimdi bütün bu fabrikalar çok özgün mekanlara dönüştürülmüş. Şehrin bisküvi kokusunu alamadım ama bu kokunun üreticisi Eti Firması çok şık bir arkeoloji müzesinin açılmasında sponsor olmuş.
Eskişehir Arkeoloji Müzesi oldukça etkileyici.. Ankara Anadolu Medeniyetler Müzesi ile yarışacak düzeyde. Eskişehir bir çok uygarlığa ev sahipliği yapmış.Bunları, Hitit, Frig, Pers, Helen, Eski Roma, Bizans ve Osmanlı olarak sıralamak mümkün. Dolayısıyla Eskişehir ve çevresi arkeolojik olarak zengin bir bölge. Tüm bu bölgelerden toplanmış parçalar Arkeoloji Müzesinde sergileniyor.Kesinlikle görülmeye değer.
Eskişehir'i yeni baştan yaratan Yılmaz Büyükerşen, halkı da eğitme konusunda kendine özgü esprili bir dil kullanmış.Bir heykelin, bir duvarın ya da parktaki bir levhanın üzerindeki yazılarla halkın farkındalığını artırmaya çalışmış.Aslında herkesi yaşadığı kente sahip çıkmaya davet etmiş.Yılmaz Büyükerşen ve ekibine de “iyi ki varsınız” demekten başka birşey gelmiyor aklıma...

"Allah rızası için porsuk çayını kirletmeyin"
Yılmaz Büyükerşen, projelerini “ortak akıl” adını verdiği takımlarla hayata geçirmiş. Yapılan her şeyin arkasında ciddi bir öngörü olduğu çok açık. Orada öğrendiğim bilgiye göre şehirler hep batıya doğru büyürmüş. Eskişehir’in de batıya doğru büyüyeceği hesap edilerek çok büyük bir park yapılmış. Yani zaman içinde şehrin göbeğinde inanılmaz büyüklükte soluklanılabilecek bir alan olacak. İçinde su sporları yapılabilen büyük bir gölet var.Bu parkın adı Sazovası .

Bu parkta 16 adet kulenin yer aldığı bir masal evi yapılmış.Kuleler, Türkiye’deki farklı modellerdeki kulelerden esinlenilmiş.

Parkta yer alanlardan bir başkası ise Kalyon tarzında yapılan bir gemi. Eskişehirli ustalar iki yıl içinde yapmışlar. Anlaşılan tamamen yerli malı ! İnsanın, içine binip gölette kaybolası geliyor. Burası bir rüya..Yılmaz Büyükerşen kendi rüyasını gerçekleştirip hemşerilerini de bir rüya aleminde eğlenmeye davet ediyor bu parkta..
Kalyondan bir iki fotograf...

Sazovası Parkı, Türkiye'nin Disneylandı olma yolunda. Bir başka büyük park ise Kentpark. İçindeki yürüyüş ve bisiklet yolları, yüzme havuzları ve yüzmeye uygun göleti, açıkhava tiyatrosu ile Kent Park Eskişehirli'lerin yaşama biçimlerini değiştirebilecek her türlü aktiveteye davetiye çıkarıyor. Bir belediye başkanı sadece mekanlar yapmıyor, halka yeni bir yaşam biçimi de sonuyor.
Şimdi de Kentparktan bir kaç fotograf...

Güneşin doğuşunu kutsayan kadın heykeli...

Güneşin batışı sırasında güneşin ışınları ile kendini yıkanan kadın heykeli

Bu fotograf, aşk adası diye tanımlanan başka bir parktan. Eskişehir'i gezerken şehrin içindeki büyük parklar bana bir avrupa kentindeymişim gibi bir duygu yaşattı. Daha önce de söylediğim gibi eski çimento, kereste fabrikaları ve eski hal restore edilerek kültürel aktiveteler ve eğlenmek için çok özel mekanlara dönüştürülmüş. Şimdi bir iki fotografta bu mekanlardan..

Atlıhan

"222" diye adlandırılan eskiden kereste fabrikası olan bu mekan şimdi bir eğlence compleksi

Eski hal binası çok şık bir mekana dönüştürülmüş. Adı "Gençlik Halleri Merkezi" Eskişehir genç bir şehir. Bu şehri mekan edinmiş gençlere de hem eğlence hem de kültür ve sanat hayatı ile çok fazla seçenek sunuyor. Eski bir Ankaralı olarak Ankara'nın bir kasaba kente dönüşümünü adım adım izlerken Eskişehir'in batılı anlamda bir kent olma yolunda olduğunu gördüm. Ülkemizdeki hemen tüm kentler çarpık kentleşme ile kasaba haline gelirken Eskişehir" çölde vaha" gibi..
Eskişehir'in bir başka görülesi yeri Odun Pazarı adı verilen eski bölgesi.Eski evlerin dış yüzlerinin restorasyonu belediye tarafından yapılmış. İç ısıtan rengarenk bir mekan olmuş Odun Pazarı..
.Bu güzel yerden bir kaç fotograf..

Eskişehirde cam işçiliği ayağa kaldırılmaya çalışılan el zanaatlarından biri.Anadolu Üniversitesinde cam işçiliği konusunda dört yıllık lisans programı açılmış. Büyükşehir Belediyesi yerel ihtiyaçlara uygun olarak eleman yetiştiren meslek yüksek okullarının açılmasını da sağlamış.Belediyecilikte merkeziyetci zihniyetin çok işe yaramadığını düşünüyorum. Her yörenin ihtiyaçları farklıdır, onun için daha yetkili yerel yönetimler diyerek sözü bağlıyorum. Odun Pazarı çevresinde birkaç cam atölyesi var.Cam işçiliğinin gittikçe popülerleşen bir zanaat olduğu da söylendi. Atölylerden bir kaç fotograf...

Odun Pazarı'nın renkli mekanlarından bir başkası "Cam Müzesi" İşte bu cam dünyasından bir kaç örnek...

Biraz da Eskişehir'in yeme içme kültüründen söz etmeliyim. İlk sırada" Mihrimah" kahvesi var. Kahve sütle kavruluyormuş. Türk kahvesi gibi pişiriliyormuş. Sırrı ise su yerine süt konmasıymış.Ağızda bıraktığı raiha çok güzeldi. Bu kahveden satın almak mümkün. Evimizde kendi mihrimah kahvemizi yapma şansımız var.

Eskişehir'deki etnik yapı ile kısacık bir bilgi verdikten sonra yeme-içme kültürüne devam edeceğim. Kırım Tatarları, 1783 yılından sonra ayrı dönemlerde kafileler halinde Osmanlı Devleti topraklarına göç etmişler. Önce Bulgaristan ve Balkanların diğer bölgelerine göç ettikten sonra 93 Harbi'nden sonra Anadolu'ya gelmişler. Eskişehir ve çevresinde 36 tane Kırım Tatar köyü olduğu söyleniyor. Eskişehir'in mutfak kültüründe Kırım Tatarları'nın etkisi çok büyük.
Balaban adı verilen yemek bir kırım yemeği. İskenderin et ve köfte ile pişirilmiş hali olarak tanımlanabilir. Küçük bir anekdot...
Balaban yemek için en iyi yer olduğu söylenen esnaf lokantası tarzında bir lokantaya gittik. Menüde" tamekli balaban" diye bir yemek vardı. Tamekin ne olduğunu sorduğumuzda, salçalı sos yaparken tamekin marka salça kullandıkları için yemeği bu şekilde adlandırdıklarını söylediler.Böylece bir marka olan tamek kendi ortada kalmasada adı kalacak. Komikti ! :)))) >br>Eskişehir bir hamur cenneti. İnanılmaz lezzetteki çibörekleri, göbete gerçekten unutulacak tatlar değil. Şimdi sıra ağzınızı sulandırmaya geldi.

Göbete, yaklaşık 20 katlı içine kıyma ve pirinçten yapılmış harç konan bir tatar böreği. Eskişehir'e gitmeden önce bir kaç gün diyet yapmakta yarar var.Orada keyifle yiyebilmenin yolu bu olmalı.

Bu çibörek anlatılamaz."Eskişehir Çibörek Evinde" bu inanılmaz lezzetin tadına bakılabilir.
Bir başka komik anı ile yazımı sonlandırmak istiyorum. Odun Pazarı'nda gezerken bir Ermiş Dede'ye ait mezar olduğunu gösteren bir levha gördük. O tarafa doğru gittiğimizde mezarın olduğu evin camında temiz yüzlü bir yaşlı teyze vardı. Sohbete başladığımızda mezarın olduğu evde yaşadığını anladık. Sözünü ettiğim teyzenin babası bu mezarın bekçisiymiş. Ev de bekçi kulübesi. Zaman içinde bu bekçi kulubesi eve dönüştürülmüş Dede'nin mezarı da evin içinde kalmış. Döşenmiş bir odanın içinde yeşile sarılmış tabutu görmek benim çok ilginçti.

Sözün bittiği yer! :)))))
Aslında Eskişehir ile ilgili söyleyecek şey çok.Eskişehir'e 20 kişilik bir grupla gittik. Grubumuzun çoğunluğu 1969 yılı İstanbul Teknik Üniversitesi Makine Mühendisliği mezunlarıydı. Ben onlarla Nergis Ovacık nedeniyle tanıştım. Bu güzel gezi için blogumdan onlara teşekkürlerimi gönderiyorum.
Yılmaz Büyükerşen, umarım uzun bir süre daha Eskişehir başında kalır. Anadolu Üniversitesini itibarlı üniversitelerle yarışacak duruma getiren Yılmaz Büyükerşen Eskişehir'e de modern bir kent kimliği kazandırmış. Eskişehir Anadoluda görülmeye değer kentlerin başında geliyor.
Ekim.20011

OLİMPOS'TA ÜÇ KAFADAR

2011-05-26T13:40:00.000-07:00

Dört beş yıllık aradan sonra Olimpos için tekrar yollara düşecektik. Gitmeden önce bu mevsimde Foça bırakılır Olimpos'a gidilir mi diye arkamdan söylenenlere rağmen biraz aklım Foça'da kalarak yollara düştüm. İlk önce bir hafta Ankara'da kaldım. Sonra kaçarcasına Antalya'ya Çiğdem ve Zeynep'le.. Foça'dan ayrılırken Ankara'ya gitme konusunda çok istekli olmama rağmen bir yandan da "Ankara İlkbaharda güzeldir" düşüncesi de aklımın bir köşesindeydi. Ama çok kısa zaman içinde şehir hayatından ne kadar uzaklaştığımı fark ettim. Ankara'ya Sevgili İlhan Amcanın kaybı nedeni ile gitmiştim. Her zaman zarif, düşünceli ve dikkatli yaşayan İlhan Amca sakince aramızdan ayrıldı.İlhan Amcaya bu yazı vasıtası ile " üzerine yıldızlar yağsın" diyorum.

Olimpos fikri ilk dört beş ay önce atıldı. Fikir olgunlaştı. Hevesle ve özlemle bu geziyi hayata geçirmeye karar vermiştik.Her zaman Antalya Otogarından Kaş otobüslerine binerek Olimpos ya da Çıralı sapağına geliyorduk. Bu sefer Zeynep biletlerimizi Finike otobüsünden almış. Böylece araba değiştirmeden sapağa kadar gelmiştik.

İşte Olimpos sapağındaydık. Çaycı, gözlemeci... ihtiyacımız olan herşey vardı. Bir de üzerine çamların kesif kokusu eklenince uykusuzluğumuzu unutup "ne iyi karar vermişiz"diye kendimize övgüler dizdik.

İşte dolmuş beklerken yolculuğumuzun ilk fotograflarından biri. "Yolculuk tatile dahildir" diye birşey kalmış aklımda. Biz de henüz tatilimizi yapacağımz yere ulaşmamıştık ama ruhumuzun çoktan tatile girdiği belliydi. Gerçek gezgin bir yere ulaşmak için giden değilmiş gitmek için gidenmiş. Demek ki biz gezgin değil "tatilci" oluyorduk. Tatilci tanımını da hiç sevmem. Aklıma akşama kadar kızgın güneşin altında yatan, deniz de kullanmak üzere her türlü aksesuarını yanında taşıyan "Cevat Kelle" misali şapkalı, terlikli, şişman kadınlar ve koca göbekli kıllı adamlar gelir. Neyse... Biz de tatilciydik Olimpos'ta...

Olimpos, büyüleyici kokusu ve rengarenk çiçekleri, meyvaya durmuş ağaçları ile bize "hoşgeldin" dedi. Oradaki kokuyu tanımlayabilmeyi çok isterdim.
Narenciye,çam, birbirine karışmış çiçek kokuları ve sonuç Olimpos aroması... En pahalı parfüme taş çıkartacak cinsten.. İşte bu kokuya katkı vermiş bitkilerden bir kaç foto..

Olimpos, çok özel florası ve coğrafi konumlanması ile herşeyi içinde barındıran bir yer.Ayrıca tarihte de önemli bir liman şehri.Hepsi birleşince insanın duygularını konuşturan bir yer olmuş.Olimpos'un önemli bir başka özelliği Caretta Caretta adı verilen kamplumbağa çeşidinin Olimposu kendine yumurtalama yeri olarak seçmesi. Kamplumbağaların yanılıp deniz yerine karaya gitmemeleri için Olimpos'ta sokak aydınlatması yok.Olimpos yıllardan beri çok fazla değişmeyen bir yer.. Her seferinde Olimpos'a giderken elim yüreğimde olur.Onu bıraktığım gibi bulamamanın sıkıntısıdır bu...Olimpos'la tanışıklığım yaklaşık 15 yılı bulur. Bu süre içinde kendini koruyan nadir yerlerden biridir. :)

Olimpos'ta kaldığımız süre içinde yoğun bir programımız vardı. Sabah erken kalkılacak ve yürünecek. Bu etkinlik Zeynep tarafından organize ediliyordu.Zeynep, sabah mutlu kalkan azınlıktandır.Çiğdem ve ben biraz sürünerek kalkıp Zeynep'in peşine takılıyorduk.Aslında odanın kapısını açtığımızda bizi kucaklayan koku hepimizin havasını değiştiriyordu. Bir saatlik bir yürüyüşten sonra ödül, büyük bir kahvaltı sofrasıydı. Yürüyüş sonrasındaki son metreler kahvaltı motivasyonu ile geçiyordu.Sanırım üçüncü gündü. Çiğdem yürüyüşe gelmemişti.

Yürüyüşün sonuna yaklaştığımızda açık büfeden yiyeceklerimizi seçmek zor geliyordu. Son metrelerde ne yesem ve de en kısa sürede masaya nasıl taşırım diye düşünüyordum.Bu benim eski bir alışkanlığımdır. Ankara'da haftada iki gün yüzmeye giderdim. Yüzgeçlerim çıkacak kadar yüzdüğüm için beni motive eden yüzmeden sonra yiyeceklerimdi. Az mı sucuklu yumurta hayali kurdum kulaç atarken...Biraz yaşlanmış ama değişmemiştim.Araya ufak bir anekdot girdi. Eski alışkanlığımla pansiyona girdiğimde Çiğdem hepimiz için güzel bir kahvaltı sofrası hazırlamıştı.Beni nasıl mutlu etmiştin Çiğdem!

İşte üç kafadar!

İki kafadar :))

Gel keyfim gel!

Olimpos'ta dolunayı yakalamak da ayrı bir keyifti. Kendimizi gece geç sayılabilecek bir saatte sahile attığımızda ay neredeyse ona değebileceğimiz yükseklikteydi. Elbette ona dokunma girişimlerimiz oldu. Ne kadar başarılı olduğunu konuşmaya gerek yok! Çabamız vardı. Bu sayede iyi gerilme hareketleri yaptığımız söylenebilir. İşte o geceden bir kaç foto..

Zeynep Ay'ı yakalama konusunda çok çabalıydı... Ancak ışığın suda yansımasının son noktasına ulaşabildi.Biz durumun böyle olduğunu fark etmeden önce Zeynep Ay'ı yakalamanın sevinci içindeydi. :)) Bana "bak ben yakaladım" deyip aynı mutluluğu, Çiğdem'le beraber direktifler vererek bana da yaşatmak istiyorlardı.Pilates yaparken bile bu kadar gerilmemişti kol kaslarım...

Gezimizden bir kaç küçük not...
Çiğdem'in önerdiği melemen ve elma patates fikri mükemmeldi..Hala tadı damağımda...Ayrıca, Çiğdem'den de okuyucularımıza elma dilimi patates tarifi verelim. Taze patatesler iyice yıkanır. Yazmaya gerek
var mıydı? :))) Sonra az haşlanır. Elma dilimi şeklinde kesilir. Buzdolabı poşetine konur ve buzluğa atılır. Yeneceği zaman fırın tepsisine dizilir. Üzerine istenen baharatlar eklenerek kızarıncaya kadar pişirilir. Yanında ne yiyeceğiniz sizin tercihinizdir.Bu arada baharat yerine sadece çörek otu da kullanabilirsiniz. AFİYET OLSUN!

Çiğdem'in kiraladığı bisikletin hakkını vermemesi de bu gezinin eksiklerinden biriydi..Bir daha olmamasını dilemekten başka çarem yok.Ayrıca bir dahaki geziye daha kondüsyonlu gelmesi benim dileğim.

Zeynep'e gelince onu bu gezideki aktifliğinden dolayı kutlamak isterim. Her türlü aktiviteye hazır olması bir başka hoşluktu.Odamızın çalar saati olarak seneye kalkış saatini bir saat ileriye alması benim diğer bir beklentim.

Bu gezileri geleneksel hale getirmek istiyoruz.Söz verilmiştir. İş paraları biriktirmeye kaldı. Bu arada benden uzakta yaşayan arkadaşlarıma da bu yazı vasıtasıyle sevgilerimi gönderiyorum.Bu güzel gezi için de teşekkür ediyorum.

KARS'TA KAR KAÇAMAĞI

2011-03-02T10:39:00.000-08:00

22 Şubat günü Ankara'dan küçük bir grupla Kars'a gitmek üzere yola koyulduk.Duygularım karışıktı.İç sesimle "bu karda kışta ne işim var" dediğim bile oldu.Trene bindiğim anda duygularım değişmeye başladı.Kaygılarım yerini heyecana bıraktı. Kayseri,Sivas,Erzincan,Erzurum...Bu şehirlerin sadece istasyonlarına ayak basmak bile bana farklı duygular yaşattı. Bunun nedenini açıklamak zor...Pek çok kez başka ülkelerin kıyıda köşede kalan yerlerine gidebilme becerisini gösterdim.Kendi yurduma bu kadar yabancı kalmak benim ayıbımdı belki de..

Kars'a yaklaştıkça heyecanım artıyordu. Trenin iki saat rötar yapacağı söylenmişti ama hep aklımızın bir kenarında "ya yapmazsa" düşüncesi vardı. Bu nedenle birkaç saat önceden odalar toplandı. Kabanlar, Ankara'da iken kullanılmayan atkılar, eldivenler, bereler hazırlandı. Kars'a, ülkemizin en soğuk şehrine gidiyorduk. Çantalarımızda soğuk iklimde dayanma gücü verecek kalorili yiyecekler hazırdı. Soğuğu karşılamaya her şeyimizle hazırdık.Tren yolcululuğu çok keyifliydi. Trenin kıvrılarak yol alışını izlemek,sanki çok uzaklarda bir hayal şehrine gidiliyormuş duygusunu yarattı. Kendimi "Alice" gibi hissettim.Hep fotograflarda gördüğüm trenin yılankavi hareketine şimdi ben tanık oluyordum.

Tren yolculuğumuz tamamlanmış ve Kars Tren İstasyonuna gelmiştik. Bizi soğuk değil ama kar ve Kars'ın sert ikliminden nasibini almamış pırıl pırıl bakan genç bir arkadaş karşıladı.Kars'ta karşılaştığım ve sohbet ettiğim herkes bana çok sempatik geldi. Hafif kırık şiveleri ve gülen gözleri ile bu coğrafyanın insanına içim ısındı.

Türkiye'yi baştan başa geçerek Kars'a ulaşmıştık.İstasyondan otele giderken ilk gözüme çarpan geniş caddelerdi.

Ertesi gün sabah erkenden kendimi sokaklara attım.İlk önce bende kötü bir taşra izlenimi havası yarattı.Birdenbire karşıma tek kat, uzun, taş binalar çıkmaya başladı.Bu ani rastlaşma beni çok etkiledi. Bu binaların çoğunluğunu resmi işyeri olarak kullanılıyor. "İyi ki böyle değerlendirilmiş" demekten kendimi alamadım. Bu şekilde kullanılmasalardı yok olmaları ya da hilkat garibesi haline dönüştürülmeleri kaçınılmazdı.

Rusların yapmış olduğu evler çoğunlukla taş ve kerpiçten. Kars’ın eski evleri 1878-1918 arasında Kars’ın Rus işgaline uğradığı sırada yeni yerleşim denilen yerde inşa edilmiş.Osmanlı mimarisine benzemeyen binalar yapılmış.Bu evlerde üst düzey memur, subay ve yabancı aileler yaşamış.Şimdi Kars kalesinin eteklerindeki bu bölge eski Kars olarak adlandırılıyor.

Ruslar 40 yıl işgal ettikleri bu şehirde yeni bir yapılanmaya gitmişler. 1890 yıllarında Hollanda’dan getirilen mimar ve mühendislere ızgara planlı, birbirini kesen caddelerden oluşan yeni bir şehir kurdurmuşlar. Geniş ve düzgün taş kaldırımlı caddeler ile geniş parklar yapmışlar. Kars’ın yeni yapılanmasında Kuzey Avrupa mimarisi üslubundan yararlanılmış, düzgün bazalt taşından iki ve üç katlı binalar yapılmış. Bu ansiklopedik bilginin ışığında bugün söylenenlerin izlerini görmek mümkün.. Kalanlar bile çok etkileyici.Sokaklarda gezerken karmaşık duygular içindeydim. Dilime pelesenk olan ise "Neden korunmamış?"

Yerel yönetimler, Kars'ı çirkinleştirmek için sanki yarış halindeymiş gibi geldi bana. Kars'ta bir kara leke olarak kalacak olan Mehmet Aksoy'un "İnsanlık Anıtı'na" gelince bu da başka bir yerel yönetim zaafiyeti..Sözün bittiği yer aslında...

Kars'ta çok sayıda cami var. Kiliselerden dönüştürülen camilerin sayısı da azımsanamayacak kadar çok. Bunlardan biri mimarisi ile çok dikkat çekici olan Fethiye Camii..

Alexander Nevski Kilisesi,19.yüzyılda Ruslar tarafından yapılmış.Daha sonra iki minare ilave edilerek Fethiye camii olmuş.Kaynaklar, yapının kesme taştan ve dikdörtgen planlı olduğunu yazıyor.Ben de çok etkilendim.Cami olduktan sonra içinin tamamen değiştiği söylendi. Bu nedenle içine girmedim."Altı kaval üstü şişhane" deyimini anımsatırcasına binanın dışı bütün ihtişamı ile duruyordu.

İkinci günkü durağımız Ani harabeleri idi.Urartu'dan Ermeni, Bizans....Selçuk'lulara kadar bir çok uygarlığa ev sahipliği yapmış Ani şehri.. Bu uygarlıklara ait yapıların olduğu Ani şehri, ipek yolu üzerinde yer alan önemli bir ticaret merkezi..

Ani karlar altındaydı. Fotograf çekmek için çok ama çok kışkırtıcıydı. Çok sayıda fotograf çektim.Ama hepsinin iyi olduğunu söyleyemem. Ani, büyüleyici güzelliğinin yanında makinemi de keşfettiğim yer olarak anılarımda yerini aldı.İlk koyduğum fotograf, Ani harabelerinden bir kilise..Şimdi Ani'den bir kaç fotograf daha..

Ani harabelerinden sonraki durağımız, yaklaşık 2000 metre yükseklikteki Çıldır Göl'üydü. Tamamen donmuş göl üzerinde atların çektiği kızaklarda kaymak gerçekten çıldırtıcıydı.İşte birkaç fotograf..

Çıldır Göl'ünde kızak keyfi başkadır.

Göl'de böylesi delikler açılarak oraya özgü sarı balık yaklanıyormuş. Bizde bir öğlen rakısı ile farklı bir aroması olan sarı balık yiyerek oradaki keyfimizi katladık.

Çıldır gölüne ait bir kaç not...Çıldır Göl'ünün kuş çeşitliliği açısından oldukça zengin olduğu belirtildi. Biz gölün üzerindeyken hava sıcaklığının eksi onbeş derece olduğu söylendi.Çok etkilenmedik. Bu kış Foça'da Çıldır'da dahil olmak üzere Kars'ta üşüdüğümden daha çok üşüdüğümü itiraf etmeliyim.

Şimdi de Kars'tan bir kaç not.. Kars'ta karşılaştığımız kişilerin hepsi İnsanlık Anıt'ının yıkılmasına karşıydı.

Türkiye'de kadın intihar olaylarının en yüksek olduğu kentin Kars olduğu belirtildi. Buna bağlı olarak mı bilmem sanırım beş tane kadın dayanışma derneği var.Bu derneklerde kadınlar çok etkili biçimde çalışıyorlar. Kendi işlettikleri kafeleri ve lokantaları var. Buradan gelen gelir kadının durumunun iyileştirilmesi için kullanılıyor. Kız çocuklarının okula gönderilmesi konusunda bir problem olmadığı söylendi.

Kars aşıklar kenti olarak anılmakta.Biz de kadın derneklerinden birinin işlettiği kafede aşıkların atışmasını dinledik. Eğlenceli olduğunu söylemek mümkün.Arada söylenmiş güzel Kars türkülerinin de hakkını yememek lazım.

"Ana meni yaz ağla
Yaz ağlama güz ağla
Demeyinen tükenmez
Bir kağıda yaz ağla"

Kars'ta Kafkas Üniversitesi var. Güney Doğu Anadolu'dan, Karadeniz bölgesinden çok öğrenci geldiği söylendi. Öğrencilere sorulduğunda Erzurum'da okumak yerine Kars'ta okumayı tercih ettiklerini söylüyorlarmış. Nedenine gelince Kars'ta mahalle baskısının olmaması. Kars doğuda,altı ay kalkmayan karıyla, kendine özgü mimarisi ve yaşam biçimiyle özgün bir şehir.

Kars kalesinden söz etmeden yazımı bitirmek istemem.Uzaktan muhteşem görünen bir Kars kalesi var.Buzlanma nedeniyle çıkamadık.Kars benim yolumu tekrar düşürmek istediğim yerlerden biri oldu.

Kars'ın közde çayından bahsetmeden olmaz. Küçük salaş kahvelerde közde çay yapıyorlar. Bunun özelliği çayı demledikleri suyu köz ateşinde kaynatmaları. Sonra közde kaynamış suyla çayı demliyorlar.Daha sonra kıtlama şeker ile içiyorlar.Kıtlama şekerin asıl yerinin Erzurum değil Kars olduğunu söylediler.Kars ile Erzurum arasında tatlı bir çekişme olduğu açık.Közde çayın farkını fark etmediğimi itiraf etmeliyim.

Kars'tan başka bir not da kazlarla ilgili.Kaz etinden yapılan yemek oranın geleneksel yemekleri arasında. Kazın lezzetli olması için kesinlikle soğuk görmesi gerekiyormuş. Sanırım bu yağlanmayı hızlandırıyor.Yeterince yağlanmış kaz tuza yatırılıyor.Sonraki işlem suda kaynatmak.Bu işlem fazla tuzu almak için yapılıyor. Daha sonra ipe asılarak kurtuluyor.Kuruduktan sonra yemeği yapılıyor. Benim tadına baktığım kaz eti tandır görünümündeydi.

Bu geziden sonra yapacaklarım arasında Reha Erdemin "Kosmos" Murat Saraçoğlu'nun "Deli Deli Olma" filmlerini izlemek var."Deli Deli Olma" filmi küçük bir etnik grup olan savaş karşıtı, çalışkan ve dürüstlükleriyle tanınan Malakan'larla ilgili.Gecikmiş bir okuma da Orhan Pamuk'un Kars Kitabı.

ILIPINAR'DAN KOZBEYLİ'YE

2011-02-13T09:07:00.000-08:00

Foça'da büyüleyici bir sabah

Foça'ya soğuk bir kış günü tam altı yıl önce taşınmıştık. O dönem, Ankara'dan Foça'ya taşınma fikri epeyce kafamın içinde gezinmişti.Sonra birgün eşyalar kamyona yüklenerek Foça yolunu tuttuk.Taşınmamızın altıncı yıl dönümünde burada hiç yapmadığım birşeyi yaptım ...Varlığından yeni haberdar olduğum yürüyüş grubuna katılarak Ilıpınar'dan Kozbeyli Köyüne yürüdüm. Buraya geldiğimiz gün ne kadar soğuksa bugün hava tam tersiydi. Adeta bahar habercisiydi.Uzun zamandır hissetmediğim kadar kendimi iyi hissettim. Bir gece önce gitmek konusunda oldukça karasızdım.Sabah yatağımdan kendimi kazıyarak sokağa fırladım. Deniz kenarına indiğimde büyülü bir manzara beni kucakladı. Denizin rengi,bulutlar, suya yansımış tüm görüntüler sanki ince bir sis tabakasının ardından bana ulaşıyordu.Güne böyle başlamak gel-git yaşayan ruh halime çok iyi geldi.

Küçük ve uyumlu bir grupdu. Ilıpınar köy kahvesinin önünde yürüyüş hatırası

Ilıpınar köy kahvesinde çaylarımızı yudumladıktan sonra yola koyulduk.Hedefimiz Kozbeyli köyüne ulaşmaktı.Çok hızlı olmayan bir tempoda yürüyerek içinde bulunduğum güzelliği daha çok hissetmek istiyordum. Bunun için biraz gıcırdayan ruh halimi de gevşetmem gerekiyordu. Kendime terapi yapmak için buradan daha güzel bir yer olamazdı.Dönüşte kendimi oldukça iyi hissediyordum.

Ilıpınar'dan Kozbeyli Köyüne yaklaşık iki saatte yürüdük.Kozbeyli'deki durağımız yine bir köy kahvesiydi. Aslında bu kahveler çok ilkel gözükmesine rağmen bilinen köy kahvesinden oldukça uzak... Her yerdeki yürüyüşçüler rotaları üzerindeki köy kahvelerini uğrak yerleri yaparak farklı bir köy kahvesi anlayışının yerleşmesine neden oldu. Artık bu kahvelerde kadınları erkeklerle beraber oturması sıradanlaştı. Yıllar önce Çetin Altan " Ne zaman köy kahvelerinde kadınlar erkeklerle birlikte oturur, bu, köylere medeniyetin geldiğinin göstergesi olabilir" demişti. Artık kadınlar köy kahvesine giriyor ama elbette Çetin Altan'ın söylemek istediği bu değildi.

Ateşin dayanılmaz hafifliği... Ateş üzerinde kızartılmış sucuğun ve yanındaki bir bardak çayın keyfini başka ne verir ki...

Keyfin katlandığı, sohbetin koyulaştığı saatler.."İyiyim" "İyisin" "İyiyiz" Dileğim bu iyilik halinin uzun süreli olması..

Çiçeklenmemiş hali ile bile çok etkileyici idi.

Yolumuzun sonuna gelmiş yaklaşık on kilometre yürümüştük.Arkasının gelmesi dileği ile diyelim..

13.Şubat.2011

İZLEDİKLERİM/ TEMMUZ 2010

2010-08-17T04:42:00.000-07:00

Sanırım 2010 yılının Temmuz ve Ağustos ayı benim için kolay unutulmayacak.Nedenine gelince dayanma gücümü fersah fersah aşmış aşırı sıcak ve nem...Gece biraz daha dayanabilir olur umuduyla beklerken yine beni/bizi bekleyen yapışkan bir sıcaktı.Bu sıcak günlerde izlediğim birkaç film etkisini hemen kaybetmeyen hoş bir yaz rüzgarı gibi yalayıp geçti.Son derece yalın anlatılmış insan hikayeleri bu filmlerin konusu.Beni etkiledi.Bu nedenle bir kaç bişey yazmak istedim. İşte filmlerim...

ViSiToR/zİyArEtÇi

Yönetmen : Thomas McCarthy
Senaryo : Thomas McCarthy
Yapım : 2007, ABD

Oyuncular
Richard Jenkins (Walter Vale) , Haaz Sleiman (Tarek Khalil) , Danai Jekesai Gurira (Zainab) , Hiam Abbass (Mouna Khalil) , Marian Seldes (Barbara) , Maggie Moore (Karen) , Michael Cumpsty (Charles) , Bill McHenry (Darin) , Richard Kind (Jacob)

New York’a bir konferans için giden profesör Walter Vale, dairesinde yaşayan yabancılarla karşılaşır. Bu andan itibaren profesörün hayatı, tanıştığı yeni insanlarla başka bir şekilde akmaya başlar.

Walter, piyano öğretmeni olan eşini yeni kaybetmiştir. Karısından sonra piyano dersi almaya başlar ama bulduğu öğretmenlerle pek yıldızı barışmaz. Bir gün tesadüfen üstelik de çok normal olmayan koşullarda karşılaştığı Suriyeli çiftin açtığı yolda tek düze bir hayattan çıkarak başka denizlere yelken açar.Orada dostluğu bulur. Kendini keşfeder.Belki de ilk gerçek aşkı yaşar.Amerika'da bir yabancı belki de bir müslüman olarak yaşamanın ne kadar zor olduğunu iliklerine kadar hisseder. Çaresizlik duygusu içinde kıvranır. Bu film tüm bu duyguları abartmadan dozunda verir.İçinde bir çok mesaja yer veren filmimiz Amerika'nın Orta Doğu ülkelerinde yaşayan insanlara bakış açısını objektif bir şekilde yansıtmış.

Filmin diğer bir güçlü yanı ise sorması pek kolay olmayan bir soruyu sordurması idi bence."Seçimlerim konusunda ne kadar doğruyum?" sorusunu sordurarak kendi tarihimde yolculuk yapmama neden oldu.

Yıllar önce izlediğim bir film vardı. "Sliding Doors" Türkçe adını hatırlayamadım.
Londra'da yaşayan Helen'in o gün evine dönerken treni kaçırması ile treni yakalaması arasında sadece bir saniye vardır. Film, bu bir saniyenin onun hayatında ne kadar büyük farklar yaratabileceğinin öyküsü.

Gwyneth Paltrow'un başrolünü oynadığı 1998 yapımı Peter Howitt filmi.. Helen işinden evine giderken binmesi gereken metroyu son saniyede kaçırır ve hayatı bu andan itibaren 2 ye bölünür.. Birinde metroyu yakalamıştır evine erken gelir ve kocasını başkasıyla görür.. Öbüründe taksiyle trafikte kalarak gecikir ve kocasının aldattığını bilemez.Visitor benim aklıma bu filmi getirdi. Benzerlik nerede demeyin.

Hepmize yaşamı tekrar tekrar kucaklatan rastlantılar dileyerek çok iyi bir seyirlik olan filmin güçlü oyuncukla da da taçlandırıldığını söylemek isterim.

Rezonans yapan bir coşku.

Filmin en etkileyici sahnelerinden biriydi. Profesörün ürkek ama yaşamla buluşma anı.

NeWyOrK i LoVe/ SeVdİğİM nEwYoRk

Fatih Akin
Yvan Attal
Randall Balsmeyer
Allen Hughes
Shunji Iwai
Wen Jiang
Shekhar Kapur
Joshua Marston
Mira Nair
Natalie Portman
Brett Ratner

On bir yönetmenin kısa hikayelerinde oluşan bir film Sevdiğim Newyork.Elbette hikayeler Newyork'da geçer. Tüm hikayeleri aşk ya da sevgi temalı olan bu film insana iyi gelen cinsten. Hikayelerin büyük bir çoğunluğunu sevdiğimi söyleyebilirim.Sürekli gereksiz şeylerden itişen yaşlı karı kocanın, intiharın eşiğindeki ünlü soprananın, sakat bir kızla çıkmak zorunda kalan genç delikanlının hayal kırılığını keyfe döndürmesinin hikayeleri ve diğerleri gerçekten izlenmeye değer.. Aslında sevmek sevilmek hepimizin gündeminde...Kimi zaman eksikliğini çok hissettiğimiz kimi zaman ayaklarımızı yerden kesen bu duyguyu farklı geçmişlerden gelen insanların dünyasından izlemek, ortaklık kurmak gerçekten çok keyifli. "Newyork I love" bazen iç burkan ama aynı zamanda insana yaşam sevinci veren bir film.

a SiNgLe MaN/tEk BaŞıNa BiR aDaM
Yönetmen : Tom Ford
Senaryo : Tom Ford , Christopher Isherwood (Kitap)
Yapım : 2009, ABD

Oyuncular
Colin Firth (George) , Julianne Moore (Charley) , Nicholas Hoult (Kenny) , Matthew Goode (Jim)

"Siz hiç sevdiğiniz birini kaybettiniz mi? Hiç sabahları uyandığınızda güne devam etmek için kendinizi zorladınız mı? Her sabah tekrardan nefes almanız gerektiğini kendinize hatırlattınız mı?

Şayet bunları yaşamadıysanız hem çok şanslı hem de çok şanssızsınız. Şanslısınız zira böylesine büyük bir acının ne olduğunu bilmiyorsunuz. Şanssızsınız zira o acıyı çektiren büyük sevgiyi de tatmamışsınız. Hayatın içinde birini sevmek oldukça zordur ama bundan daha zor olan sevdiğiniz kişiyi kaybetmektir."Bu alıntıyı Ali Abaday'ın yazısından yaptım.

Ünlü modacı Tom Ford’un Christopher Isherwood’un aynı isimli romanından sinemaya uyarladığı Tek Başına Bir Adam (A Single Man) 16 yıl boyunca birlikte olduğu partneri Jim’i trafik kazasında kaybeden İngilizce Profesörü George Falconer’in bir gününü anlatıyor.İntihar etmeyi bile düşünen profesörün karşılaşığı iki kişi onun tekrar hayata dönmesine yardımcı oluyor. Böylesi anlarda söyleyenin bile farkında olmadan sarfettiği anlamlı iki sözcüğün karşıdaki üzerinde ne denli etkili olduğunu bilirim.

Bu arada Julian Moore, Colin Firth ve diğerlerinin oyunculukları gerçekten çok usta işi... Yalnızlık, aşk, çaresizlik gibi duyguları izleyicisine çok iyi geçiren bir film. Bütünleşerek izlediğim filmlerden biri oldu.Yalnız, huysuz varlıklı bir kadın olan Charley ile git gel yaşayan profesörün dostluğu muhteşem bir performansla verilmiş. Çok etkileyici.

Aşkın kimin arasında olduğunun ne önemi var!

ThE HeDgEhOg

Yapım:2009 ~ Fransa, İtalya
Yönetmen:Mona Achache
Senaryo:Mona Achache
Müzik:Gabriel Yared

Muriel Barbery'nin çok satan romanı "L'Elégance du Hérrison"dan uyarlanan film her biri kendi yalnızlığına gömülmüş karakterlerin bir apartmanda kesişen hayatlarını mizahi bir dille ele alıyor.

Paloma Paris'te dış dünyanın hızlı temposundan uzak bir çevrede yaşayan 11 yaşında, oldukça zeki ve sıkkın bir kızdır. 12. yaş gününde intihar etmeye karar veren Paloma, ölümle randevusunun yaklaşmasına yakın, ketum ve yalnız apartman görevlisi Renée Michel ve gizemli olduğu kadar elegan Mösyö Kakuro Ozu gibi değişik karakterlerle tanışır.
Entelektüel apartman görevlisi Renee'nin hikayesidir bu film. Aslında zengin bir dünyası olan Renee hayatını herkese kapatmıştır. Kitapları bile hiç kimsenin göremeyeceği bir odadadır. Apartmanda hiç kimsenin fark etmediği bu kadının, Renee'nin aynı apartmanda oturan Paloma ve Mösyö Kakura Ozu ile iletişim kurmaya başladığı andan itibaren değişimine tanıklık etmeye başlarız.Keyifli bir film Kirpi. İyi bir dostluk filmi, belki biraz da aşk...

Bazen insanı anlatan filmlerden niye bu kadar etkileniyorum diye soruyorum kendime. Belki bu filmler aracılığı ile kendi kabuğumu kırarak 45 yıldır devam eden keşif sürecime katkıda bulunuyorum. Yaşarken eksik kalan duygular nedeni ile filmdeki kahramanlarla duygudaşlık kurarak belki de yalnız değilmişim diyorum. Yine hepsi e şıkkı diyelim.

Paloma. Kalabalıkların içinde kendini yalnız hisseden, 12 yaşında yanlış bir aile içinde olduğunu farkeden bir kız. Tüm dünyası elindeki kamerayla herşeyi çekmek.Paloma görünmez duvarlarla çevrili Renee'nin dünyasına girerek onun değişimine katkı bulunan küçük hınzır kız.Oyunculuğunun da çok başarılı olduğunu söyleyebilirim.

In bRuGeS

Yönetmen : Martin McDonagh
Senaryo : Martin McDonagh
Müzik : Carter Burwell
Yapım : 2008, İngiltere / Belçika

Oyuncular
Elizabeth Berrington (Natalie) , Brendan Gleeson (Ken) , Ralph Fiennes (Harry Waters) , Colin Farrell (Ray) , Eric Godon (Yuri) , Clémence Poésy (Chloë)

İki kiralık katil olan Ray ve Ken zor bir işin ardından patronları Harry Waters tarafından Belçika'nın romantik şehri Brugge'a tatile yollanırlar.

Geldiği ilk günden beri bu şehirden nefret eden Ray'i burada pek çok sürpriz beklemektedir. Bunun sadece basit bir tatil olmadığını düşünen Ray burada yeni insanlarla tanışır ve aşkı ile kendi hayatı arasında gelgitler yaşamaya başlar.Filmin afişi eğlencelik bir aksiyon filmi vaadetse de, film aynı zamanda son derece dramatik bir hikaye de sunuyor.Suçluyu kazı altından insan çıkar sözünü doğruluyor bu film.

İyİ SeYiRleR!

30.Ağustos.2010

FOÇA'DA ARTIK MELTEM VAR!

2010-07-10T04:10:00.000-07:00

Sevgili arkadaşımız Meltem, Foça'da bir dükkan açtı.Hoşluk getirdi, bize, hepimize, tüm Foçalılara...Özenle yıllardır biriktirdiği antikaları, kendi hazırladığı organik ürünleri ve iç ısıtan zarif tasarımlı dükkanı ile gerçekten Foça'da ılık bir yaz rüzgarı estirdi.
Hepimiz heyecan duyduk.Neden ki! Belki hiç su yüzüne çıkartmadığımız içimizdeki hayali gerçekleştirdiği için... Belki kasaba kimliğini aşamamış Foça'da gönlümüze göre bir dükkan açıldığı için... Belki Foça'ya gelen konuklarımıza keyifle tanıtacağımız bir yer olduğu için... Belki de özenle hazırladığı doğal ürünlerine gönlümüzce kolay ulaşacağımız için..Elbette "e" şıkkı diyerek yanıtım "hepsi" olacaktır.

İYİ Kİ DOĞDU MELTEM CRAFT! UZUN ÖMÜRLÜ OL!

Ege' de bir efsane vardır; " Hilal' in gözüktüğü ilk gece, yıldızların altında denize dileğinizi iletirseniz, deniz size mutlaka geri döner ve dileğinizi yerine getirir... " Eminim deniz geri dönecek ve bu dükkan uzun ömürlü olacaktır. :))

Dükkanın açılış gününde sevgili arkadaşlarımız, Koncagül Ağaoğlu'nun Foça Kızları ve Nezih Kesim'in bakmaya doyamadığımız üç ve iki boyutlu egenin karakteristiği taş evleri ve kapıları temel alarak yaptığı seramik çalışmaları Foça'da bir masal dünyası yarattı. Evet bu Ege masalıydı! Bahçeli eski bir taş evde Meltem, Konca ve Nezih tüm konuklara keyifli anlar yaşattılar.

Sergi öncesi var olmanın dayanılmaz yorgunluğu ve mutluluğu.. Nezih Kesim ve Koncagül Ağaoğlu

Nezih Kesim'in çalışmaları

Rüzgarı bol olan Kuzey Ege'de arnavut kaldırımlı dar sokaklar Ege'nin olmazsa olmazlarından. Sokaklarda eski Rum evlerinden restore edilmiş, değişik renklere boyanmış kapı ve pencereleriyle çok hoş görünen, sarmaşıkların ve begonvillerin sarıp sarmaladığı taş binalar beni hep çok heyecanlandırmıştır.İşte bu nedenle Nezih'in işlerine baktıkça daha çok bakmak istedim.Teşekkürler Sevgili Nezih, bu güzel işlerinin duygusuna bizi de ortak ettiğin için..

Koncagül Ağaoğlu'nun "Foça Kızları"

Eski Yunan mitolojisinde "aşk ve güzellik tanrıçası Afrodit" uzun zaman Ege ve Akdeniz sularında bir sedefin kabuğu içinde dolaştıktan sonra hırçın dalgaların beyaz köpüklerinin bağrından büyük bir ihtişam ile çıkmış. Afrodit sayesinde Ege’liler sevecen, yürekli, hoşgörülü, neşeli, umutlu, doğayı ve gezmeyi seven deniz aşığı insanlar olarak yaratılmışlar. Konca'nın Foça Kızları"da onun elinden Foça'da çıktı.İnce boyunları, kabarık etekleri ve doğayla bütünleşmiş görüntüleri ile bu taş kızlar, taşın soğukluğunu unutturup yüreğimizi ısıttı.Bu kızlar yaklaşık beş sene önce aşk, hüzün, coşku kimi zaman da acının karıştığı duygularla üretildi.Alışmadım. Her seferinde başka türlü baktım ve gördüm. Eline sağlık Sevgili Konca..

Aslında ben bu yazıyı yazarken niyetim Dükkanın açıldığı günden biraz dedikodu vermekti. Magazin foto muhabiri olarak çalışan canım arkadaşım Turgay'ın fotoları ile eğlence olsun diye "Foça Life"ı hazırlamaktı. Yazı kendini attı ve magazinden uzaklaştık. Yok yok magazin gene var. Ama şimdi başlıyor. Dükkanımızın sahibesi Meltem'in kıyafeti ile başlıyoruz Magazin bölümümüze...

Meltem Craft'ın yaratıcısı arkadaşımız çok güzel görünüyordu. Çizgili pantolonu ve beyaz bluzu birbirine yakışmıştı.Kolyesi de şık kıyafetini tamamlıyordu. Ancak "her güzelin bir kusuru vardır"deyimini hatırlatırcasına ayakkabılarının giysisini tamamladığını söyleyemeceğim.Belli ki yüksek topukların üstünde rahat değildi.

Sevgili Meltem'in dünya tatlısı kızı Defne... Çalışkanlığı, iç ısıtan aydınlık yüzü ve gülüşü ile gönüllere taht kuran Defne, bu dükkanın ortaya çıkmasında çok büyük katkısı olan isimsiz bir kahraman...Kendisine çok yakışan civciv sarısı elbisesi ile masumiyeti temsil ediyordu. Ayrıca sandaletleri de elbisesini tamamlıyordu.Başkasında kolay beğenmeyeceğim farklı renkteki ojelerini de çok güzel taşıyordu.Yüzüne ve yüzündeki ifadeye çok iyi giden saç modeli seçmişti.

Sevgili arkadaşımız Konca'ya gelince, oldukça kilo kaybetmiş gözüküyordu.Yaklaşık on gündür dükkanda çalışıyorum diyerek ortadan kaybolan arkadaşımız ölüm diyetlerine mi girmişti acaba. Konca, sırrını bana da ver!Şık kıyafeti, mor şalı ile göz alıyordu. Kırmızı pabuçların içindeki bakımlı ayakları da çok dikkat çekiciydi.Unutulan bişey vardı. Hafif bir makyaj... O güzel gözlerini ortaya çıkaracak hafif makyaj gerçekten büyük eksikti. Cannes Film festivalinin sunucularından Juliette Binoshe'de tercihini makyajsızlıktan yana koymuştu. Acaba Konca'nın bu tercihinde Juliette Binoshe'in etkisi var mıydı demekten kendimi alamadım.

Foça'nın yorulmak bilmez muhabiri canımız arkadaşımız Nurdan'a gelince.. O da mı kilo kaybetmişti ne! Uzun büzgülü eteği çok yakışmıştı.Favorisi, genellikle etek altına tight olan arkadaşımız bu sefer tercihi değiştirmişti. Aslında doğruyu söylemek gerekirse etek altı tight modasından hiç hoşlanmadığımı söylemeliyim. Eskiden kırsal bölgelerde tercih edilen bu kıyafet biçimine ağız bükerken bugünlerde şehirlinin gardrobunu baş tacı oldu.Daha neler olacak, göreceğiz!Bu arada Nurdan'ın şapkasınıdan söz etmeden geçemeyeceğim. Bu şapkayı bu kadar güzel taşıyacak başka bir insan düşünemiyorum. Sevimli şapkasının kendi tasarımı olduğunu da söylemeliyim.Tercihi ile" Ben bana en çok yakışanı bilirim" demiş sevgili arkadaşımız.

Sevgili arkadaşımız Bingül son derece şık kıyafeti ile göz dolduruyordu.Otantik desenli pantolonu, üzerindeki şık tuniği ile tam uyum içindeydi. Ancak göz makyajının biraz fazla olduğunu belirtmek isterim. Zira güzel gözlerini görmekte zorluk çektiğimi de itiraf etmeliyim.Bu arada Bingül'ün bu şıklığı ile fotografçıların nasıl gözünden kaçtığını anlayamadım. Zira kendisinin tek fotografını bulamadık. Bu fotografta yer alan Turgay'ımızın da şıklığını değil ama yakışıklılığını söylemeden geçemeyeceğim.

Koncagül Ağaoğlu'nun annesi Adalet Ağaoğlu. Hepimizin Adalet Teyzesi.. Her zaman özenli ve şık olan Adalet Teyze yine çok şık görünüyordu. Gri hırkasının içine giydiği beyaz tişörtü ve beyaz pantolonu ile kendi kuşağının en şık olanıydı.

Nezih Kesim'in zarif eşi Meral ise tercihi ile sade ve çok şık görünüyordu.Siyah bluzunun üzerine taktığı gümüş takısı ve siyahlı beyazlı eteği ile adeta"sadelik şıklıktır" diyordu.

Yorumsuz

Sevgili arkadaşımıza gelince,kendisine çok yakışan elbisesi ve onu tamamlayan küpeleri ile hemen farkediliyordu. Ayrıca açılış sırasında gözü dolduran hizmeti ve zarefetiyle çok iyi bir organizatör olduğunu da gösterdi.

Foça'nın Amerikalı sakinlerinden Sevgili Martha, yabancı arkadaşları açılışın konukları arasındaydı. Martha kendi ördüğü kazağı, zarif çantası, kendisine çok yakışan kısa paçalı pantolonu ve babet tarzı ayakkabılarıyla o da Meral Kesim gibi "sadelik şıklık" diyenlerdendi.Ancak Martha'nın arkadaşlarının biraz iddialı olduğunu söylemek isterim. Beyaz üzerine mavi çizgili, dolgu topuklu pabuçlarıyla yabancı arkadaşımız "nerede olsam modayı takip ederim" diyordu adeta.

Bu otantik giysi de sahibine yok yakışmıştı.

Güzel endamlı arkadaşımız kendi bedenine en çok yakışanı tercih etmişti. Artık yavaş yavaş soyu tükenmekte olan ince endamlı olmanın ayrıcalığına sahip arkadaşımız tatlı bir kıskançlıkla bakışları üzerine topladı.

Otantik giysisi ile arkadaşımız bu açılışa yakışanlardandı. Yemeniden yapılmış kırmızı elbisesi içindeki arkadaşımız çok zarif görünüyordu.

Bu günlük de bu kadar diyelim.

11.07.2010
FOÇA

BİR GEZİNİN ARDINDAN...

2009-10-12T13:05:00.001-07:00

"Gezgin kaybolmanın peşindedir bulunan da yeni bir kimliktir."

Güney Amerika'da,yaklaşık altı ay süren ve beş ülkeyi kapsayan yolculuğumun ardından bir değerlendirme yapmak istiyorum.Bu geziye Buenos Aires'ten başladım ve yine Buenos Aires'te bitirdim.Bu ülkeler Arjantin,Şili,Peru,Bolivya ve Uruguay idi.Ziyaret ettiğim ülkeleri tek bir ülke gibi düşünmek yanlış olmaz,çünkü bu ülkeler arasında geçişler rahat ve kolaydı.Bu nedenle de rotamı gösteren haritada zik zak göreceksiniz. Kimi zaman bir kaç saat içinde ülke değiştirmek benim çok hoşuma gitti.

Neden Güney Amerika!! Yaşım yirmiyi bulmamıştı, Milliyet gazetesinde, Güney Amerika ile ilgili bir yazı dizisi okumuştum, ve "ah ben de bir gün gidebilecek miyim?" dediğimi hatırlıyorum.

Neydi beni bu coğrafyaya çeken?

15.yüzyılda Güney Amerika'ya gelen İspanyollar taşı toprağı altın olan bu kıtayı sonuna kadar sömürmüşler.Uzun bir kolonyal dönemin ardından siyasi istikrarsızlıklar nedeni ile Güney Amerika'da çok büyük acılar yaşanmış.

İngiliz şarkıcı Sting'in, "They dance alone" adlı Mayıs Anneleri'ne adadığı şarkısı bir dönem dilimden düşmemişti.Bu şarkı,her dinlediğimde Arjantin'de askeri darbe döneminde kocalarını, çocuklarını kaybetmiş annelerin acısını içimde hissetmeme neden olduğu gibi bu coğrafya'ya merakımı da artırıyordu.

Ayrıca gençliğimde çok dinlediğim Şili'li bir grup olan -Inti Illimani- protest müzik yapıyordu.Bu grup, değişik türde flüt (And flütü ve zampana ya da pan flüt) ve gitarla yaptıkları, hüzün ve coşku karışımı müzikleriyle hiç ama hiç aklımdan çıkmadı. Keşke bir gün And Dağları'nın eteklerinde bu müziği dinleyebilsem diyordum. Kültür ve coğrafya ortaklığımın olmadığı bu insanların müziği beni çok etkiliyordu. Derinden gelen hüznü içimde hissediyordum.

Titikaka Gölü kıyısında, bu müziği dinledim.Bir yerli, ağzında pan flütü, elinde gitarı ile göle yüzünü dönmüş bu içli And dağları müziğini çalıyordu.Ezgi öyle yakışıyordu ki o coğrafyaya..

Dans, müzik, rengarenk giysiler,Bolivya'nın lorel- hardy şapkalı kadınları,güzelliği sadelikte arayan İnka'lar...içimde yıllarca büyüttüğüm, yeni kıtaya gitme isteğimi dürtüyordu.

Seyrettiğim bir çok Güney Amerika filmi, bu coğrafyaya beni sessizce davet ediyordu.

"Güney"de, askeri darbe döneminde Arjantin'den Fransa'ya kaçan tango şarkıcı ve dansçılarının iç burkan hikayelerini izledim. "Viski"de, Uruguay'da yaşayan bir adam ile kadının kesif yalnızlığına bu film aracılığı ile tanık oldum. "Arjantin Hikayeleri"nde, Patagonya'nın ıssız coğrafyasında yaşayan küçük insanların dünyası ile ortaklık kurdum. "Acı Çikolata"da", duygularını yemekleriyle aktaran bu insanları çok sevdim. "İstasyon"da, Brezilya'da yaşayan yalnız bir kadının, hayatını değiştiren küçük bir çoçukla dostluğunu iliklerime kadar hissederek insanlığımı hatırladım.

Pablo Neruda'nın hayatından bir kesit olan "Postacı" filminde, bu coğrafyanın inanılmaz güzelliğinin içine çekildim. Rüzgarın ve dalganın sesini bir başka türlü dinlemeye başladım. Frida Kahlo'nun hayatını anlatan filmde, o renk ahenk dünyaya gitmek için önlenemez bir istek duydum.

Ayrıca Patangonya ile ilgili seyrettiğim belgeseller de çok farklı bir coğrafyanın habercisiydi.And dağlarının gölgesinde nasıl bir yaşam olur diye merak ettim.

Tüm bunların yanısıra Gabriel Garcia Marquez'in ilk okuduğum kitabı "Yüz Yıllık Yalnızlık" yirmili yaşlarımda beni çok etkilemişti. Ondan sonra bu müthiş yazardan, okuduğum diğer kitaplar da bu kıta için sesiz bir çağrıydı.

Kimseye söylemeden içimde büyüttüğüm bu isteği ya da rüyayı gerçeğe dönüştürmeye karar verdim. Gitmeden önce bir yıldan fazla araştırma yaptım. Rotamı belirledim.
Seyahati seven insanların oluşturdukları couchsurfing ve hospitalityclub adlı web siteleri(www.couchsurfing.com, www.hospitalityclub.org) aracılığı ile ilişki kurduğum insanlarla yazıştım.Onlardan gerçekten çok değerli bilgiler aldım. Hatta seyahatim sırasında onların evinde kaldım. Bu tip sitelerin ne kadar yararlı olduğunun bire bir tanığıyım.

18 Mart 2009 da hiç bilmediğim bir kıtaya biraz tedirginlikle yelken açtım. Hayatımın büyük ödülüydü. Altı ay süresince zaman zaman zorlanarak ama çok keyifli bir yolculuk yaptım. Oradayken bile yaşadığımın gerçek olduğuna inanamadım!

Gitmeden önce yaşadığım tedirginliklerin çok yersiz olduğunu anladım. Tek başına bir hatun olarak gezerken hiç bir problem yaşamadım. Çünkü benim gibi çok sayıda insan vardı.Anladım ki karar vermek çok önemli.Gittim, gördüm ve döndüm.Güney Amerika'da gezmek hiç ama hiç zor değil.

Yavaş yavaş ölürler.
Seyahat etmeyenler
Yavaş yavaş ölürler
Okumayanlar, müzik dinlemeyenler,
Vicdanlarında hoşgörüyü barındıramayanlar.

Yavaş yavaş ölürler
Alışkanlıklarına esir olanlar
Her gün aynı yolları yürüyenler,
Ufuklarını genişletmeyen ve değiştirmeyenler,
Elbiselerinin rengini değiştirme riskine bile girmeyenler,
Bir yabancı ile konuşmayanlar.
.....................
Pablo Neruda (Çeviren İsmail Aksoy)

Her yolculuk insanın kendini biraz daha tanıması bence.Yollar büyüdükçe dünya küçülüyor.

Yolculuğum süresince kalacağım yerleri internete, Lonely Planete ve en önemlisi yolda karşılaştığım gezginlerin önerdikleri yerlere bakarak buldum.

Gitmeden önce Latin Amerika ile ilgili ciddi güvenlik problemleri olduğuna dair yazılar okumuştum. Ben bir kaç ufak aksilik yanında hiç bir problem yaşamadım.Tehlike, Türkiye'dekinden ya da herhangi bir Avrupa ülkesinden fazla değil.Gidecek olanlara ufak bir hatırlatma da benden olsun. Kamera, para gibi değerli eşyaları görünür yerde taşımamak insanı, ufak hırsızlıkları iş edinmiş gençlerden koruyor.

Keyifli,öğretici bazen de oldukça zorlayıcı bir yolculuktu. Neden zordu? Öncelikle yükseklikliğin beni çok yorduğunu söyleyebilirim.Bunun yanısıra iç ortamlarda ısıtma olmayışının belimi epeyce büktü.

En keyifili yanlarından biri, yolda tanıştığım gezginler ile kurduğum ortaklık oldu.

İşte bir yolculuğu tamamladım. Yazılar yolculuğum sırasında tuttuğum günlüklerdir. Hatalar vardır. Okurken bunları gözardı etmeniz benim dileğim. Umarım seversiniz!

Haydi arkadaşlar, hayallerinizin peşinden koşun! Muhteşem bir coğrafya, inanılmaz bir kültürel zenginlik sizi bekliyor!

BUENOS AİRES

2009-08-31T14:15:00.001-07:00

Mendoza'dan sonra yolculuğuma başladığım Buenos Aires'e geri döndüm. Mendoza, Buenos Aires arası yaklaşık otobüsle 12 saat sürdü.Soğuk bir pazar sabahında, Güney Amerika'daki evime dönme duygusu içinde Buenos Aires'e ulaştım.Terminalden hızla otobüs durağına doğru yürürken yanımdan geçen birkaç kişi "kaka" diyerek uzaklaştı. Sağımı solumu yokladığımda üstümde tuhaf bişeyler olduğunu farketttim. Birkaç kişi yardım etmek istercesine etrafımı sardı.Bu kadar çok iyi niyetli insan olamazdı. Kısa süre içinde anladım ki ufak bir hırsızlık çetesinin hedefi oldum.Yolculuğum süresince dikkatli olma konusunda epeyi deneyim kazanmıştım. Amaçları sadece hırsızlık olan bu insanlara yardım istemediğimi biraz yüksekçe bir sesle söyledim. Geldikleri hızla yok oldular. Böylece aylardan sonra tekrar geldiğim Buenos Aires'te hoş olmayan karşılama yaşadım. Kazasız atlatmıştım. Alica ve Daniel'in evine doğru yola koyuldum. Oradaki sıcak karşılama bana Güney Amerika'da evimde olduğum duygusunu yaşattı.

Buenos Aires, büyük parkları, geniş caddeleri ve medeni insan ilişkileri ile bir avrupa kentini aratmayacak özelliklere sahip bir kent.Bu vasıflarından dolayı Güney Amerika'nın diğer ülkelerinde yaşayan insanlar için oldukça cazip. Bu nedenle Arjantin'in en çok göç alan şehirlerinden biri... Sabahın ilk ışıklarına kadar devam eden gece yaşantısı ve sunduğu olanaklar ile gençlerin de en çok tercih ettiği yerler arasında.

Yemek yemeyi, paylaşmayı, sohbet etmeyi, eğlenmeyi ve dans etmeyi seven insanların ülkesi olan Arjantin'de Buenos Aires ülkenin kalbi olarak tanımlanıyor. Arjantin bir devlet, Buenos Aires'te sanki başka bir devletcik gibi.. Siyasal olarak Amerikan modelini benimsemiş bu ülkede başkanlık sistemi var. Ayrıca eyaletler şeklinde yapılanmışlar. Bu nedenle Buenos Aires'e devletcik demek fazla olmaz.

Büyük bir çoğunluğu İtalyan göçmeni olan Arjantin'de hiç de azımsanmayacak ölçüde Arap topluluğu var. Arjantin'e göçler sadece Arap ve İtalyanlarla sınırlı değil Seferad'ları ve dünyanın her tarafından gelen Ermeni'leri de unutmamak gerek.İbranicede İspanya'nın adı Seferad demekmiş. Bu nedenle Portekiz ve İspanyol kökenli yahudiler Seferad olarak tanımlanıyor.

Buenos Aires'te türk yemeklerini özlediğinizde ermeni lokantalarına gitmek en akıllıca yol. Gerçekten yemeklerimiz birbirine çok benziyor.

Buenos Aires'liler kendilerini Avrupanın kuyruğu olarak görüyorlar. Ancak Arap, Ermeni ve Yahudi kültürüne biz türklerden daha sıcak baktıklarını kolaylıkla söyleyebilirim.Şunu da itiraf etmeliyim ki Bolivya'dan göç edenler için aynı
hoşgörüyü göstermiyorlar. Kirli yerleri "Bolivian corner" "Bolivya köşesi" olarak adlandırıyorlar.

Buenos Aires'te yaşayan insanlar "limanda yaşayanlar" ya da "liman insanı" anlamına gelen "Porteno(s)" olarak adlandırılıyor. Şehir Rio Del La Plata ırmağının kenarına kurulmuş.Irmağın karşı kıyısında Uruguay yer alıyor.

Buenos Aires'te "Fileto Porteno" olarak adlandırılan bir desenden de söz etmek isterim.Bu desenle kolaylıkla her yerde karşılaşabilirsiniz. Liman insanlarının yarattığı desen, biçimleri ve renkleriyle yaşama sevinci verdi bana.

San Telmo daha önce de yazdığım gibi özellikle cumartesi- pazar gidilebilecek en gözde yerlerden biri. Büyük bir antika pazarı kuruluyor.İyi vakit geçirmek, tango dinlemek ve tango yapanları izlemek için iyi bir seçim. Bu fotografı orada çektim.Ahşabın üzerine çizilmiş "Fileto Porteno" desenleri.

Pampa'da, yaşayan insanların ihtiyaç duyabilecekleri binicilikle ilgili aksesuarlar.Bu fotografı ben San Telmo'daki antika pazarında çektim. Buna benzer çok tezgah vardı.Arjantin'de kırsal kesimde yaşayanlar için at oldukça önemli ama bu aksesuarları da satmak bir turistik numara olmuş.

Arjantin'de su satın almak istediğiniz de satıcıdan hemen bir soru gelir "gazlı mı?" "gazsız mı?" Büyük çoğunluğun tercihi gazlı sudur.Evlerde kullanılan, kısaca soda diyeceğim gazlı su, bu şişelere konuyor. Bu estetik şişeler, almayı istediğim şeylerden biriydi. Ama taşıma her zaman problem olduğu için almayıp fotografını çekmekle yetindim. Bazen sofra şarabını da soda ile tüketiyorlar. Ben de denedim hiç de fena değildi.

Bu fotografı "Abasto"adı verilen semtte çektim. Abasto, ünlü tango şarkıcısı Carlos Gardel'in çocukluğunun geçtiği yer...

Abasto, Buenos Aires'in turistik yerlerinden biri.Geçmişte orada büyük bir pazar olduğu söylendi.Bu pazardan her şey satın almak mümkünmüş. Bu semtin adı "Abasto" ispanyolcada "sağlamak / elde etmek" anlamında.Geçmişte işçi sınıfının yaşamak için seçtiği bu semt şimdi oldukça pahalı. Elbette bugünkü önemi Carlos Gardel'in orada yaşamasından kaynaklanıyor. Carlos Gardel tango söylemeye burada başlamış.Bugün Carlos Gardel'in çocukluğunun geçtiği ev müzeye dönüştürülmüş.

Abasto'dan bir ev

Bir kent düşünün ki duvarlarına şarkı sözleri ve notaları yazılmış. İşte Abasto'da eski bir binanın duvarında ünlü tango şarkısı "volver'in" notaları.

Ünlü tango şarkıcısı Carlos Gardel'in, söylediği tangolar bir dönem dilden dile gezmiş. Tüm Güney Amerika'da çok sevilmiş olan Gardel 1933 yılında kırklı yaşlarının başında bir uçak kazası sonucu hayatını kaybetmiş.Ölüm yıl döneminde bir çok yerde anma törenleri düzenleniyormuş. Carlos Gardel şapkaları, bugün hala en çok satılan tango aksesuarlardan biri.

Carlos Gardel'in mezarı...Dünyanın her tarafından gelen ziyaretçilerin bıraktığı notlarla dolu olan bu mezar gerçekten ilginç.Ziyaretçiler Gardel'in eline yanan sigara bırakıyor.

Abasto'da, çok sayıda tango mağazası var. Carlos Gardel şapkaları, file çoraplar, yırtmaçlı elbiseler, ince topuklu abiye ayakkabılar ve bir çok aksesuar satan bu mağazalar turistler için oldukça gözde yerler.. Bu yaşıma kadar topuklu ayakkabı giymeyen benim bile o çok kadın kokan elbiselerde ve ayakkabılarda gözümün kaldığını söyleyebilirim. İşte tango, Buenos Aires'te insanı bu denli etkiliyor. Her yaştan insan tango yapıyor. Çok sayıda milonga (tango yapılan yer) var. Buenos Aires'e gidip tango yapmadan gelinir mi? Elbette ben de bu işten nasibimi aldım. Ama oldukça başarısız olduğumu itiraf etmeliyim. Aslında tango Buenos Aires için iyi bir gelir kaynağı. Tango satıyorlar demek fazla olmaz.

Cadde de tango

Sözü tangoda bağladıktan sonra biraz da tangonun tarihçesinden söz etmek isterim.Öncelikle tango, Buenos Aires'e özgü bir müzik. Rio Del La Plata ırmağının kıyısında yaşayan insanların yaratmış bu müziği. Böyle olunca bu ırmağın karşı kıyısınıda yer alan Uruguay'ı da bu müziğin vatanı olarak kabul etmek mümkün. Tangoyu, Arjantin'e farklı ülkelerden göç eden insanlar birlikte yaratmış.Bu müziğin ilk seslendirilmeye başlandığı yıllar 1890 lar...O yıllarda marjinal müzik olarak kabul edilmektedir. İlk zamanlar gitar,keman ve flüt eşliğinde yapılan tangolara bir alman icadı olan, akerdeona benzeyen "bandaneonlar" eklenince daha etkili olmaya başlamış.İlk tango şarkılarının sözleri suç, seks,küfür, argo... içerikliymiş. Tango'nun çalındığı ilk yerler genelevler.O dönemde aşağı tabakanın eğlencesi olarak görülmüş. 1930'larda Carlos Gardel tangoları gençler vasıtasıyla genelevlerden çıkarak yavaş yavaş kent yaşamının içine girmeye başlamış.Bir süre sonra çok popüler olmuş.

Milongalar her yaştan insanın dans edebildiğ yerler.

Karşılaştığım her yaşlı çiftin tango yapması ve haftanın bir ya da bir kaç gecesi tango yapmak için milongalara gitmesi benim ilgimi çekti.Teyzelerin oldukça seksi görünen giysilerle yaşlarına aldırmadan ve önemlisi kadınlıklarını unutmadan dans etmeleri gerçekten görülmeye değerdi.Bunun yanısıra hangi yaşta olursanız olun tango dersi alma şansınız var Buenos Aires'te. Ben de iki kez tango dersi aldım. Heveslilerin yaşları yirmi ile yetmiş arasında değişiyordu.

Buenos Aires'te teyzeler amcalar televizyon karşısında pineklemek yerine bir gecede bir kaç milonga gezerek gece yaşantısının tadını çıkarıyorlar.Hal böyle olunca çok sayıda yaşlıyı flört ederken görmek mümkün. Sanki bu durumuyla, Buenos Aires hiç yaşlanmayan bir kent görünümünde.

Bu arada sadece tango yapanlardan söz etmek haksızlık olur. Tango şarkıcılarını da hem izlemek hem dinlemek çok keyifti. Benim karşılaştığım tango şarkıcılarının büyük bir çoğunluğu yaşlıydı. Nasıl hissederek söylediklerini anlatmak imkansız.

Buenos Aires deyince, ilk akla gelen tango. Ancak Arjantin folk müziğini de çok sevdiğimi söylemeliyim.Buenos Aires'te açık havada Arjantin halk danslarını izleme ve şarkılarını dinleme fırsatım oldu. "Mataderos" adı verilen semtte, her pazar panayır kuruluyor. Kimisi orası için tipik olan (peynir,dulce de leche, çeşit çeşit peynir,reçel, deri akseuarlar,bıçak...) ürünlerini satıyor. Kimisi sahnede şarkı söylüyor. Etkileyici müziğin büyüsüne kapılanlar da, etrafındaki kalabalığa aldırmadan dans ediyordu. Ben orada çok keyifli vakit geçirdim.

Genç yaşlı herkes bu duygu yüklü otantik dansı yapıyordu. :))

Aldığım bir dans daveti ile kendimin dans eden insanların ortasında buldum.

Yöresel giysiler içinde olan insanların kıyafetleri de görmeye değerdi.

Arjantin'de düz ve ağaçsız yeşil alanlara "pampa" adı veriliyor. Pampa'da yaşayan erkek köylülerin adı ise "Gaucho", kovboyun Arjantin versiyonu olarak tanımlamak da mümkün. İşte bir goucho örneği...Goucho kültürü istilacı İspanyollarla orada yaşayan yerlilerin yarattığı bir kültür.

Mataderos'da ilginç şeylerden bir diğeri tamamen pampaya özgü bir oyun olan "La Sortina"yı izlemekti.La Sortina, atla oynanan, binicilerin yükseğe asılmış bir halkayı ellerindeki kancalı çubuklarla almaya çalıştıkları bir oyun.

"La Sortina"

Alicia ve Daniel, bana pampa ve pampa yaşamını göstermek istediler. Birlikte onların Pampa'da yaşayan arkadaşlarını -Graciala ve Hugo- ziyaret ettik.Pampa Arjantin için çok tipik olan çayırlık alan. Ben "Pampa'da keşke ağaç olsaydı" diye söylediğimde onlar "bana ağaç olsaydı pampa olmazdı" diye cevap verdiler. Onlara "yaşamak için neden pampayı seçtiklerini sorduğumda" ufku görmek için pampayı tercih ettiklerini söylediler.

Pampa'da gün batımı

Başka bir fotograf yine Pampa'dan...

Alicia, Graciala ve bendeniz Pampa'ya gitmek için yola çıkmadan önce..

Daniel,Hugo ve yine bendeniz..

Buenos Aires'teki hoşluklardan bir başkası doğum günümü orada kutlamamdı.Daniel, Alicia ve ben aynı yılın aynı ayında doğmuştuk. Üç kişilik doğum günü pastamızı hazırlayan Alicia'nın annesi Haydee'ye buradan bir kez daha teşekkür etmek istiyorum.Hiç unutmayacağım bir anı oldu benim için.

Doğum günümüzden!

Mısır yaprağı ile pişirilen bir yiyecekten söz ederek yazımı bitireyim. Yiyeceğimizin adı Tamal.

Mısır yaprağından yapılmış bir paket. İçindeki malzeme bu yaprakların içinde pişirilmiş.

Mısır yaprağının içindeki ana malzeme ezilmiş mısır. Bunun yanısıra peynir,kırmızı biber sanırım biraz da yağ var.Kumpirin mısır versiyonu gibi gözüktü bana.

Buenos Aires'e ikinci kez gittiğimde hissetiklerim ilkinden oldukça farklıydı. Aidiyet duygusuna benzer bir duygu hali içindeydim.Güvenle geziyordum. Arasıra kaybolmak keyif veriyordu.Çok sayıda insanla tanıştım. Buenos Aires'e farklı bir gözle baktım.Farklı gözle bakmamın en önemli nedeni Alicia ve Daniel idi.Yaklaşık bir ay Daniel ve Alicia ile kaldım. Gerçekten onlarla hoş vakit geçirdim. MUCHOS GRACIAS ALICIA & DANIEL :))))İlk gördükleri insanları, selamlaşmak için öpen, ortak bardaktan mate içen bu önyargısız insanların vatanını çok sevdim. Galiba Buenos Aires'i biraz daha çok..

MENDOZA

2009-08-12T14:54:00.000-07:00

Salta’dan sonra sekiz saatlik otobüs yolculuğu ile Cordoba’ya geldim. Her gittiğim yerde otobüs terminalinin büyüklüğü şehrin büyüklüğü ile fikir veriyordu. Büyük bir şehirdeydim. Kalabalık, etraftaki yoğun trafik bana büyük bir kentte olduğumu hatırlatıyordu. Aslında büyük şehirlere olmaktan çok hoşlanmadım. Kente adapte olmak birkaç günden fazla sürüyordu. Cordoba belki de gitmemem gereken yerlerden biriydi. Ama Cordoba'daydım ve keşfedilmeyi bekliyordu. Aslında tüm büyük şehirler birbirine çok benziyor. İnsanların koşuşturması, trafik ve dünyanın her yerinde birbirine yakın şeyler satan dükkanlar…

Aslında Cordoba karalanacak bir yer değil. İçinde yirmi tane üniversite barındırıyor. Bu nedenle oldukça genç bir şehir. Çok sayıda kafe ve restoran var. Sokaklarda pırıl pırıl ifadeli gençlerle karşılaşmak keyifti. Cordobalılar şehirlerindeki kültürel hayatla ilgili Arjantin’de tek olduklarını düşünüyorlarmış. Cordoba aynı zamanda Che Guevara’nın üniversite eğitimini aldığı ve aşklarını yaşadığı şehir.

Cordoba ile ilginç bir gözlem ise eski binaların gölgelerinin yere çizilmiş olmasaydı.

Cordoba’da bir gece kaldıktan sonra Mendoza’ya kaçtım. On bir saatlik otobüs yolculuğundan sonra Mendoza gerçekten çok iyi geldi bana. Arjantin’in meşhur üzüm bağlarının ve 1200 şarap yapım ve tadım yerinin (vineries) olduğu bir şehir Mendoza. Ben de bu yerlerin birkaçını ziyaret ettim.

Bu tadım yerlerinin büyük bir kısmı “Maipu” adı verilen-Mendoza’ya 15 dakikalık mesafede- bir küçük kasabada yer alıyor. Şarapla ilgili her türlü bilgiye ulaşmak mümkün. Mendoza’ya özgü birkaç şarap adı; SUTER, TRUMPETER, FLICHMAN, ALTAVİSTA, MALBEC,CAVERNET SAUVİGNON,FRANC SYRAH, TEMPRANILLO… Gezmesi gerçekten keyifli olan şarap müzesinden de söz etmek isterim. Geçmişte üzüm toplanırken ve şarap yapılırken kullanılan araçlar sergileniyor bu müzede… Fıçılar, şişeler, üzüm ezme kapları ve daha bir çok şey..

Şarap Müzesi

Eski fıçılar çok etkileyici idi. Bu ahşapın yarattığı duygu olmalı!

Bir yandan şaraplarımızı yudumlarken bir yandan müzeyi gezmek çok hoştu.

Mendoza aynı zamanda önemli bir zeytinyağı üretim merkezi. Çok sayıda zeytin ağacı vardı. Zeytin kültürlerinde var. Sanırım zeytinyağı tüketimi zeytin tüketiminden daha fazla. Genellikle yeşil zeytin tüketiyorlarmış. Ziyaret ettiğim yerel insanların evinde zeytine pek rastlamadım ama hepsinin evinde zeytinyağı vardı. Koklayarak kullandıklarını bir başka gerçek. Fiatı Türkiye ile aynı (6-7 lira civarı..)Peru ve Bolivya’dan sonra fiatlar biraz yüksek geldi bana. Fiatların hemen hemen Türkiye’ye denk olduğunu söylemek mümkün.

Mendoza yemyeşil bir şehir. Üç büyük deprem geçirmiş. Bu depremlerden sonra şehir yeniden inşa edilmiş. Bu yeniden yapılandırma sürecinde geniş caddeler ve büyük meydanlar yapmışlar. İnsanı biranda kucaklayan, rahatlık duygusu veren bir yapısı var Mendoza’nın. Ağaçlar tamamen caddelerin üzerine kapatmış.

Şehrin içinde çeşitli ağaçları barındıran çok büyük parklar var.İlkbaharda ve sonbaharda eminim çok etkileyici oluyordur. Kıskanılası! Şık caddelerin üzerinde de çok sayıda kafe.…

Daha önce gittiğim yerlerde görmediğim bir fotograf var burada. Kafelerde oturan insanlar ya keyif içinde sohbet ediyorlardı ya da gazetelerini okuyorlardı. Ben bu fotografı Bolivya ve Peru’da hiç görmedim. Arjantin’de hissedebildiğim kadarıyla her şey çok farklı. Yaşam biçimleri ile Avrupa’ya çok yakın olduklarını söylemek çok fazla olmaz.

Mendoza'da önemli meydanlardan biri, Plaza de Indepencia'da saçıma rasta yapılırken.

San Martin parkı, Mendoza’nın en büyük parkı. Tamamını gezmek için bir gün yeterli değil. San Martin, Arjantin’in bağımsızlık savaşı sırasında önemli işler yapmış. Bu nedenle milli kahraman olarak kabul ediliyor. Adına çok sayıda cadde ve park var. Sadece Mendoza’da değil ziyaret ettiğim hemen tüm şehirlerde aynı isimde pek çok yer vardı. Onun için ezberlemesi kolay oldu :)))

Arjantin’de yerli insan çok yok. Nüfusun büyük çoğunluğu Avrupa’dan göç etmiş buraya. Çoğunluğun italyan olduğunu söylemek fazla olmaz. Bunun yanı sıra hiç azımsanmayacak arap ve ermeni topluluğu var. Ama bu karma toplum kendi kültürünü yaratmış.

Mendoza’da yine couchsurfing vasıtasıyla ilişki kurduğum Ricardo ve Cristina’nın evinde kaldım. Gerçekten onlar Mendoza’yı unutulmaz kıldılar.

"Muchos Gracias Ricardo y Cristina"

Onlar inglizce ve ben İspanyolca bilmiyordum. Bunun iletişim için bir eksiklik olmadığının birebir tanığıyım. Belki ortalama belki de ortalamanın altında gelirleri olmasına rağmen olağan üstü bir güzel evleri vardı. Evleri tamamen kendi sıcacık dünyalarını yansıtıyordu.

Ricardo ve Cristina'nın sevimli evleri..Rengarenk,sıcacık...

Bir de yemek fotografı olsun. Mendoza'da yedim bu pilavı..Bir ispanyol lokantasında.Aslında Arjantin mutfağı biraz toplama bir mutfak.. Bu deniz ürünleri ile pişirilmiş bir pilav. Daha önce de bir kaç kere tatmıştım. Ama bu çok lezzetliydi."Paella". Arjantin'e özgü mutfak yok deyip haksızlık etmek istemem.Çok özel bir tatlıları var var "Dulce de leche". Süt ve şekerden yapılıyor. Sütün uzun süre şekerle kaynatılmasından elde edilen bir tatlı.Gerçekten nefis!Genellikle Arjantnliler memleketlerinden uzak kaldıklarında iki şey özlerlermiş. Biri dulce de leche diğeri mate...Mateyi özleyeceğimi sanmam ama dulche de leche gerçekten çok ayrıcalıklı bir lezzet..

Cristina ile çok güzel bir vakit geçirdik.Her zaman gülen yüzünü hiç unutmayacağım.

Bunu bir kez daha yazmak istiyorum “couchsurfing” “hospitalityclub” gibi web siteleri aracılığıyla tanıştığım tüm insanlar çok yardım sever ve her şeylerini paylaşmaya çok hazırdı. Herkese tavsiye edilir! Bu tip grupların daha da büyümesi benim dileğim. Çünkü yerel insanlarla tanışmak için büyük fırsat. Seyahat ederken farklı ülkelerden insanlarla tanışmak, sohbet etmek, ortak noktalarda buluşmak belki de seyahat etmenin en güzel yanlarından biri…Zaman zaman da uzun soluklu arkadaşlıklar içinde bir ilk adım.

Çok farklı kültürlerden gelen insanlarla sohbet ettiğim zaman ne kadar çok ortak nokta olduğunu gördüm. Bir Amerikalı genç kız ailesindeki tüm kadınların boşanmış olduğunu, annesinin ısrarla okuması gerektiğini ve kendi ayakları üzerinde durması gerektiğini o zaman erkeklere ihtiyaç duymayacağını söylemiş. Aslında ne kadar tanıdık! Bir başkası kendi kültürlerindeki çok az kullanılan misafir odası geleneğinden söz etti. Bu kadar uzak ülkelerde yaşayan insanlarla ortak anlayışta buluşmak gerçekten çok etkileyici. İnsanların zaaflarının da hangi kültürden gelirlerse gelsinler ortak olduğunu söylemek mümkün. İnsanız ihtiyaçlarımız ortak. İhtiyaçların bizi benzer sonuçlara götürdüğünü söylemek fazla olmaz.

Yine Mendoza’ya dönersek… Orada yapılabilecek turlardan biri “High Andes” turu.

Bu fotograf Mendoza'dan bir kaç saatlik mesafede And dağlarına yapılan turdan. Bir günde dört mevsim yaşadım.

İnkalardan kalma bir köprü. Şimdi orada ciddi bir sıcak su kaynağı var.Köprünün üzeri minerallerle kaplanmış.Görüntüsü oldukça ilginçti.Eski bir köprü üzerinde doğa yine mucizeler yaratmıştı.

Mendoza’nın doğusunda And dağları yer alıyor. Yine çok zarif yine çok ihtişamlı diğer yerlerde olduğu gibi… Dağlar hep güzeldir ama ben ilk defa bu kadar etkileyici dağ silsilesi gördüm.

Bu tur sırasında Amerika kıtasının en yüksek dağı “Aconcagua'yı” da
(6962metre) uzaktan görme şansım oldu. Mendoza aynı zamanda Şili’ye geçiş noktalarından biri. Santiago’ya Buones Aires’ten daha yakın.
Artık dönüş yolundayım. Bundan sonraki durağım Buones Aires. Bu yolculuğa Buones Aires’ten başlamıştım. Oradan da bitireceğim.
Ağustos 2009

SALTA

2009-08-02T11:09:00.001-07:00

Salta’dayım.Yazmaya uzun bir ara verdikten sonra bugün tekrar bilgisayarımın başındayım. Cusco’dan sonra La Paz- Cochabamba üzerinden Santa Cruz’a geldim. Santa Cruz Bolivya’nın en zengin şehirlerinden biri. Aynı zamanda narkotik trafiğinin önemli merkezlerinden biriymiş. Yarı tropikal bir iklimi var.Bunun bana çok iyi geldiğini söyleyebilirim. Deniz seviyesinin 500 metre üzerine kurulmuş bir şehir. Bolivya’nın diğer şehirleri ile karşılaştırıldığında oldukça farklı olduğunu söylemek mümkün. Santa Cruz’dan otobüsle Arjantin’e geçmek mümkün ama ben uçağı tercih ettim. Eğer otobüsle gelseydim yine çok uzun bir yolculuk yapacaktım. Bunun için enerjim kalmamıştı. Bir de bu yolculuğun Bolivya’daki otobüs şirketleri yapıldığını dikkate aldığımda bu yolculuk imkansız göründü. Sonuçta Santa Cruz’dan Salta’ya bir buçuk saat içinde kondum.

Salta'nın en büyük meydanı,"Plaza 9 de Julio". Bu meydanın ortasında çok güzel ağaçların olduğu bir park var.Burada kaldığım sürece her akşam bir konser vardı.Rock,folk ve tango...Çok keyif aldım. Oturduğum kafeden gelen müzik sesi her seferinde Salta'ya daha çok ısınmama neden oldu.

Salta'ya geldiğimde birdenbire her şey değişti. Renkler, kokular, insanlar ve tavırlar.Bolivya’da yaklaşık bir ay kaldıktan sonra bu benim için hoş bir karşılamaydı. Havalanından şehir merkezine gelmek için taksi ücretini sorduğumda biraz pahalı geldi. Taksi ücretini paylaşabilirdim. Bunu için etrafıma bakınırken sırt çantalı bir fransız gördüm. Ona teklif ettim. Hemen kabul etti. O arada başka bir Fransız sırt çantası ile taksi bakınıyordu. Ona da teklif ettik. Bir kişiyken birdenbire üç olduk. Taksi içindeki kısa sohbetten sonra şehir merkezine gitmekten vazgeçtik ve kendimizi otobüs terminalinde bulduk.Pumarmarka’ya gitmeye karar vermiştik. Çünkü Fransız oğlan (böyle yazmak hoşuma gitmiyor ama şu an adını hatırlayamadım neyse..) dokuz aydır yollardaydı ve en sevdiği yeri sorduğumda düşünmeden Pumarmarka dedi. Belki onun orayı o kadar çok sevmesinin nedeni bir folk şarkıcısına gönül kaptırmasaydı. Sonuçta Anna (fransız kız) ve terminalde karşılaştığımız onun iki kız arkadaşıyla üçken beş kişi olarak San Salvador Jujuy otobüsündeydik. Pumamarka’ya gitmek için önce San Salvador Jujuy’a gitmek zorundaydık. Salta’dan yaklaşık iki buçuk saat mesafede olan Jujuy’a vardığımızda genel olarak atmosfer daha çok Bolivya’yı andırıyordu.

Kuzey Arjantin’deki büyük problemlerden biri çok sayıda Bolivyalı'nın Arjantin’e gelmesiymiş. Tüm Latin Amerika ülkelerinde yaşayanlar sadece kimlik kartı ile ülkeden ülkeden rahatlıkla geçebiliyorlar. Bolivya ve Paraguay gibi fakir ülkelerden gelen insanlar için Arjantin gerçekten bir cennet. Zira Bolivya’da gelişmiş bir ulusal sağlık sistemi yok. Çocuklar ve yaşlılar ancak bedava sağlık hizmeti alma şansına sahipler. Arjantin’e geldiklerinde Arjantililer'e sağlanan her olanaktan kolaylıkla yararlanabiliyorlar.Arjantin'deki görece hayat standartlarının yüksekliği çok sayıdaki Bolivyalı için burayı çekici hale getirmiş.

Pumarmarka yolculuğuna dönersek..Jujuy’dan sonra başka bir otobüsle yaklaşık bir buçuk saat süren bir yolculukla Pumarmarka’ya gittik. Tamamen Bolivya havasında bir yerdi. Aslında ben ben şehirde kalmak istiyordum. Artık gelmiştim ve bir gece kalacaktım. Fransız arkadaş sevdiği kızın peşinden oraya gitmek istedi. Ann ve ben de onun peşinden…

Ancak Pumarmarka’da katıldığım gece bana “iyi ki oraya gitmişim” dedirtti. Son derece güzel folk şarkıları eşliğinde Arjantinli gençler çok güzel dans etti. Ertesi gün güzel anılarla Salta’ya döndüm.O geceden bir kaç fotograf...

Daha önce de söz etmiştim. Seyahati, paylaşmayı seven insanların kurduğu www.couchsurfing.com adlı siteye üyeyim. Zaman zaman bu web sitesi aracılığı ile insanlarla ilişki kuruyorum. Salta’da yaşayan -couchsurfing aracılığı ile ilişki kurduğum- gazeteci bir çiftin-Luciana ve Marisa- evinde kaldım. Gerçekten çok nazik ve yardım severlerdi.

Luciana. "Thank you very much Luciano and Marisa"

Yolculuğum sırasında kimi zaman o bölgede yaşayan insanlarla ilişki kurmak gittiğim yerlere bir başka gözle bakmama neden oldu.Bu durum beni turist olma duygusundan kurtardı.Yolculuğumun keyifli yanlarından biri olduğunu kolaylıkla söyleyebilirim.

Marisa'nın doğum günü partisinden..Geleneksel "asado" partisi.. Ev sahibi küçük bir domuzcuğu kesmeye çalışırken..

Salta'da belki bütün Arjantin'de büyük bir arap topluluğu olduğu söylendi.1920'li yıllarda buraya Türk pasaportu ile geldikleri için "turco" diye adlandırılıyorlar.

Bir çok arap lokantası var. Buralıların da gözde lokantalarından. Marisa'nın doğum günü nedeni ile bir arkadaşlarının evindeki toplantıya katıldım. Orada kökenleri Lübnan ve Suriye'den olan insanlarla karşılaştım.Kendilerini Arjantinli olarak kabul ediyorlar. Ancak ilginç bir bilgi verdiler bana. Arjantin'de yaşayan müslüman ve hristiyan arapların büyük kısmı evlenmek için memleketlerine gidiyorlarmış. Evlendikten sonra geri dönüyorlarmış.Bir kaç kuşaktır bu topraklarda yaşamalarına rağmen evlenecekleri kadını orijinleri olan ülkeden seçmeyi tercih ediyorlarmış.Bu da bir durum tesbiti olsun..

Salta, ben de oldukça iyi bir şehir izlenimi bırakmasına rağmen kentte yaşayanlar buranın Arjantin’in fakir şehirlerinden biri olduğunu söylediler.

Bu yolculuğum sırasında hemen hemen tüm ziyaret ettiğim yerlerde küçük şehirler dahil olmak üzere bir meydan geleneği var. Bu meydanda da büyük bir kilise ya da birden fazla kilise bulunmakta.. Bu bir Latin Amerika klasiği. Sanırım bu gelenek İspanyol'lardan kalma..

Bir meydan ama burada bir kilise yoktu. Aslında bir parktı.Ortasında büyük bir heykel vardı.Salta'nın önemli bir kahramanıymış.Ben arkadan çekmeyi seçtim.Bir farklılığı yoktu,yani bütün kahraman heykelleri gibi :))Salta oldukça yeşil.Sanırım bunu iklimine borçlu.Burada da iki mevsim var. Kuru ve yağışlı mevsim. Hava her daim çok güneşli.Çok güzel ağaçlar var. Eminim yağışlı mevsimde her yer rengarenk çiçek oluyordur. Bence bu park bu heykel nedeni ile değil ama ağaçlarıyla oldukça güzeldi.

San Martin Parkı...

San Bernardo tepesinde bendeniz...

Tüm ziyaret ettiğim şehirlerde iyi bir şehir planı vardı.Şehirler kare şeklinde adalar üzerine yerleştirilmiş. Bu da şehri çok kısa sürede gezme kolaylığı veriyor ve kaybolmayı engelliyor. Ben istanbul’da gezerken daha çok kaybolduğumu söyleyebilirim! :)

Salta’da bu düzgün şehirleşmeden nasibini almış kolonyal bir şehir…Çok sayıda kolonyal bina var. Eski yeni biraz birbirine karışmış ama rahatsız edici değil.

Yine San Bernardo tepesi..

Salta’dan bir çok outdoor aktivetisine de katılmak mümkün. Ama ben biraz şehir özlediğim için Salta’da güzel kafelerde oturarak vakit geçirmek hoşuma gitti. Buradan yapılabilecek aktivitelerden biri de “death tren”(train to clouds) diye adlandırılan trene binmek...Yaklaşık 300 kilometrelik bir rotası var. Ama oldukça pahalı olduğunu söyleyebilirim. Hem enerjim hem de paramın giderek azalması nedeni ile bu fırsatı değerlendiremedim.

Salta’da yaklaşık dört gün kaldım.Güzel anılarla buradan ayrılıyorum. Bu gece Cordoba’ya gidiyorum.

Ağustos 2009

SACRED VALLEY VE MACHU PİCCHU

2009-07-14T16:05:00.000-07:00

Cusco’dan ziyaret edilebilecek bir çok yer var. Ama bunların içinde en popüler olanı bilindiği üzere Machu Picchu. Ben Machu Picchu gezisi ile Sacred Valley (Kutsal Vadi) gezisini birleştirdim. Cusco’dan bu geziye turla gittim. Toplam iki gün hostelde konaklama dahil 165 U$ ödedim.(Ben bu bilgilere buraya gelmeden önce çok gereksinim duyuyordum. Buralara gelecek olanlara yararlı olur diye düşüncesi ile yazdığımı belirtmek isterim.) Aslında turla gitmeyince de en az 100 U$ (tren ve Machu Picchu'ya giriş ücreti) civarında tutuyor.

Cusco’dan ilk önce otobüsle İnka’ların Sacred Vadisine’e ya da Urubamba vadisine gitmek üzere ayrıldık. Urubamba vadisi, Machu Picchu’nun hemen altında yer alıyor. Bu vadi Urubamba nehrine paralel Pisac ve Ollantaytambo kasabaları arasında uzanıyor.O tarihlerde Urubamba nehri kutsal nehir olarak anılıyormuş .

İnka’lar için üç kutsal hayvan olduğundan söz edildi. Akbaba, puma ve yılan. Akbabalar, yedin bin metreye kadar uçabildikleri için tanrının habercisi olarak kabul ediliyorlarmış.Cusco şehri, puma, Machu Picchu, akbaba şeklinde inşa edilmiş. Urubamba nehrini de yılana benzetiyorlarmış.Puma gücü, yılan ise aklı ve bilimi temsil ediyormuş.Yılana bu kadar anlam yüklemelerinin nedeni nedir diye kendime sorduğumda yılanla ilgili korkularını yenmek için olabilir mi diye düşündüm. Yaşamak için seçtikleri yerlerde yılan muhtemelen çoktu şimdi de çok olmalı. Ama bunun gerçek cevabını bulmak imkansız. Bugün And bölgesindeki üniversitelerin duvarlarında taştan oyulmuş yılan kabartması varmış.

Urubamba vadisinde, çok sayıda İnka şehri olduğu söylendi. Bunların içinde Maccu Picchu’nun bu kadar popüler olmasının nedeninin ise orada yer alan dağ havzası ve muhteşem manzara olduğu belirtildi. Gerçekten nefes kesici bir manzara var.

Urubamba Vadisi İnka’lar tarafından iklimi ve konumu nedeniyle çok önemsenmiş. Bugün Peru için önemli mısır yetiştirme alanı da olduğu ilave edildi.

Tarım amaçlı İnka’lar tarafından yapılan teraslar bugün hale kullanılmaktaymış. Ayrıca birbirinden oldukça yüksek olan basamaklarda İnka’lar mikro iklim özelliği yaratarak farklı bitkileri yetiştirmek için ortam hazırlamışlar. Çok zekice aslında!

İnka'ların temel ürünleri patates ve mısır olmuş. Çok farklı çeşitte patates yetiştirmişler. Patatesleri kurutarak onları uzun yıllar saklamışlar. Rehberin dediğine göre kuru patatesler 10 yıl saklanabiliyormuş. Bugün de temel ürünlerinin patates ve mısır olduğunu söylemek mümkün aslında.

Bu arada yediğim haşlanmış mısırın tadını unutmak mümkün değil.Haşlanmış mısırı satarken bir parça beyaz peynirle veriyorlar. Neden ola ki!İspanyolca bilsem böyle mi olurdu! :(

Urubamba vadisi boyunca ilerlerken ilk ziyaret ettiğimiz yer, Pisac kasabası idi. Büyük bir el sanatları pazarı var. Oldukça turistik. Herşey turistlerin ihtiyaçlarına göre düzenlenmiş. Buna bağlı olarak Cusco ile karşılaştırıldığında oldukça pahalı. Daha sonra Pisac kasabası yakınındaki harabeleri ziyaret ettik. Her İnka şehrinde olduğu gibi mükemmel bir taş işçiliği var. İnka'lar hep yükseklere yerleşmişler.Çok merdiven kullanmışlar.

İnka'lar korunmak ve güneşe yakın olmak için yüksek yerleri kendilerine mekan edinmişler. Millattan önce 1400 lerde kurdukları bu uygarlıkta gerçekten insanı hayrete düşürecek çok şey var. Yaşadıkları yerlerde hem magnetik kutupları hem de coğrafi yönleri çok iyi belirlemişler. Bundan yararlanarak takvimlerini yapmışlar. Ürün ekme ve hasat zamanını belirlemişler.

Tüm İnka şehirlerini gezmek konusunda çok zorlandığımı söylemeliyim. İnka'lar aç susuz, coca yaprağı çiğneyerek uzun zaman idare edebiliyorlarmış.İnka habercileri 2000 kilometreyi üç günde yürüyorlarmış. Elbette bir kişi değil. Bayrak yarışı gibi elden elden mesajı ileterek üç günde bu mesafeyi kat ediyorlarmış.Aslında inanması zor.Ben rehberimizin yalancısıyım! Ben coca yaprağı çiğnemediğim için birkaç İnka şehrini gezmek bile benim için zaman zaman eziyet vericiydi!

Pisac'tan sonraki durağımız Ollantaytambo kasabası idi.Bu kasbada da bir İnka şehri var. Kasaba tamamen turistik bir kasaba. İklimi çok güzel. Hava nemli ve çok soğuk değil.Buna ilaveten çok yeşil.

Ollataytambo'daki harabelere daha aşağıdan baktığım zaman ilk cümlem “ ben buraya nasıl çıkacağım” oldu. Bu cümle her gittiğim İnka şehrinde ilk söylediğim cümle olmaya devam etti. Yüksekleri mesken edinen İnka’ların kurdukları şehirlerin etrafında gökyüzünü keskin uçlarla delen And dağları var. Dağlarla çevrili olmak onlara erişilmezlik duygusu vermiş. Aslında o dağların yanında insan kendini nokta gibi hissediyor.

Sanırım dağlara inat İnka’lar devasa büyüklükte duvarlar yapmışlar. Bu duvarların taşlarını insan gücüyle uzaklardan taşımışlar. İnanması zor gerçekten! Acaba coca mucizesi mi bu?

Ollantaytambo'da dağa İnka'lar tarafından oyulmuş İnka Profili.Dikkatle bakılırsa görülebilir.

Ollantaytambo gezisi bitmişti. Sıra trenle Machu Picchu’ya gitmeye gelmişti. Aguas Calientes’e gitmek için Ollantaytambo’dan trene bindik.

Aguas Calientes, Machu Picchu’ya yirmi dakika mesafede küçük bir kasaba. Machu Picchu’yu gidecek olanların ihtiyaçlarını karşılamak üzere çok iyi organize olmuş yemyeşil bir kasaba.

Aslıda Aguas Calintes’e Cusco’dan doğrudan gitmek de mümkün. Cusco, Aguas Calientes arası yaklaşık 80 kilometre. İnca Trail’de 80 kilometre. Cusco’dan” İnca Trail” adı verilen parkurda yürüyerek de Machu Piccu’ya ulaşılabilir.İnka trail herşey dahil 500 ile 600 U$ arası. Bu arada sırt çantaları da yük taşıyıcılar tarafından taşınıyor.Birkaç İnka şehirini gördükten sonra hiç aklımın kalmadığını söylemeliyim.

Cusco’dan ya da Ollantaytambo’dan Aguas Calientes’e dört çeşit trenle ulaşmak mümkün. Bunlardan biri sadece yerliler için pul paraya gidiyorlar. Diğer üçü turistler için. Backpacker’lar için olanı gidiş – dönüş 62U$ Diğer iki tren oldukça pahalı. Aguas Calientes’ten Machu Picchu'ya otobüs ücreti gidiş-dönüş 17U$ Machu Picchu gerçekten çok çok özel bir yer..Ama her şey tam bir para tuzağı.

Ben güneşin doğuşunu yakalamak için sabah beş buçukta hostelden ayrıldım. Benim için göz yaşartıcı bir durum! :)) Gittiğimde uzun bir kuyrukla karşılaştım. Çok sayıdaki otobüs, turistleri Machu Picchu'ya taşımak için adeta yarış içindeydi. Sabah altıda otobüse bindim.

Güneş doğmadan önce oradaydım. Oldukça heyecanlıydım. Harabelere girdiğim zaman hissettiğimi söylemek için kelime bulamıyorum. Harabelerin ötesinde o ne etkileyici bir manzaraydı. Biraz alışmak için oturdum. Çok erken olmasına rağmen çok insan vardı. Ama ses çıkmıyordu.. Adeta kutsal bir yeri ziyaret edercesine insanlar sessizce etraflarına bakınıyorlardı. Eminim çoğumuz çok kereler çeşitli magazinlerde şimdi gözümüle gördüğümüz bu fotografı görmüştük. Ama yine de çok çarpıcıydı.

Machu Picchu, deniz seviyesinden 2430 metre yükseklikte yer alıyor. İspanyollar yöreyi işgal ettikleri zaman bitki örtüsü içinde kaldığı için bulamamışlar.Bu nedenle zarar görmemiş. Machu Picchu 200 den fazla merdiven sistemiyle birbirine bağlanıyormuş (UFFFF !)."Machu Picchu" eski dağ anlamındaymış. Şehir, Machu Picchu dağının eteğine kurulmuş. Şehrin sonunda Quecha dilinde genç zirve anlamında “Wayna Picchu” yükseliyor.

Wayna Picchu

Kısa inka trail yapmak isteyenler için bu dağlara yürümek bir fırsat. Ama ben yürümeyerek bu fırsatı kaçırdım. Sürekli tırmanma hali beni çok yormuştu. Bu dağlardan manzaranın çok güzel olduğu ve o çevrede yer alan iki İnka şehrini daha görmenin mümkün olduğu söylendi. Oraya çıkmadan gördüğüm manzara zaten inanılmazdı.Daha ötesi ne olurdu ki!

Machu Picchu,1911 tarihinde Hiram Bingham İdaresindeki Yale Üniversitesi'nin yaptığı bir bilimsel gezi sırasında köylülerin yardımıyla tesadüfen bulunmuş. Onun için “Lost City” kayıp şehir olarak adlandırılıyor. Aslında burası son İnka şehri değil. Bulunamayan bir başka İnka şehri daha varmış. Amerikalı profesör hala bulunamayan bu şehri ararken tesadüfen Machu Picchu’yu bulmuş.

Machu Picchu’yu tavaf ettikten sonra Aguas Calientes’e vadinin içinden yürüyerek geldim. Yaklaşık bir buçuk saat sürdü. Vadide en az Machu Picchu kadar etkileyici idi. İspanyolcada “Aguas Calientes” "sıcak sular" anlamında. Sanırım kasabanın adı sahip olduğu kaplıcalardan kaynaklanıyor. Bu bulutlara kurulmuş şehiri ziyaret ettikten sonra kaplıcaya gittim. Daha sonra da bir kadeh nefis kırmızı şarapla kendimi ödüllendirdim. Çok yorgundum. Hostelime gittim. Ertesi gün sabah treniyle güzel anılarla oradan ayrıldım.

Temmuz 2009

CUSCO

2009-07-09T18:27:00.000-07:00

Arequipa’dan Cusco’ya yaklaşık on saat otobüs yolculuğu ile geldim. Bu kadar lüks bir otobüs şirketini Peru’da bulmak oldukça şaşırtıcıydı. “Cruz Del Sur “otobüs firmasının adı.Otobüste diz üstü bilgisayarlarla internete bağlanmak bile mümkündü. Hizmet birinci sınıf olunca on saat yolculuğun nasıl geçtiğini anlamadım. Aslında galiba ben her şeyi Bolivya ile karşılaştırıyorum. Bu nedenle Peru’daki standartlar beni hep şaşırttı. Çünkü Bolivya’da bindiğim otobüsleri tanımlamak için kelimeler kifayetsiz kalır.

Cusco’ya gelince.. Gerçekten çok etkileyici bir şehir. Bana biraz Floransa duygusu yaşattı. Geniş caddeler,şık meydanlar ve bakmaya doyulmayacak güzellikteki eski binalar….

Kiliseler,tapınaklar ve nasıl tanımlayacağımı bilemediğim çok sayıda eski bina. Paket taşlı yolları, çiçekli meydanları ve meydanların etrafındaki şık kafeleri ile Cusco bir Avrupa kentini aratmayacak şıklıkta.

Plaza de Armas

Cusco, bir çanağın içine oturmuş. Etrafındaki dağlar, Cuzco’nun benzersiz güzelliğini katlıyor. Bir de buna inanılmaz güzellikteki gökyüzünü eklersek burası hiç unutulası bir yer değil. Latin Amerika’nın Katmandu’su diye tanımlanıyormuş. Cusco’da çok sayıda kolonyal bina var. Bunların ortak noktası avlulu olması.Bu avlulu binaların avlularında da buraya özgü ürünleri satan irili ufaklı çok sayıda dükkan var. Genellikle satıcılar Bolivya'daki yine kadınlar. Aslında burada herkes bir şey satıyor. Satıcıların biraz tacizkar olduklarını söyleyebilirim.

Geleneksel giyimli kadınlar lamaları ile birlikte fotograf çektirmek isteyenlere modellik yapıyor. Elbette bunun bir bedeli var. Turistlerden biri farkında olmadan 15 dolar harcadığını söyledi. Kişi başı 1 sole (50 kuruş). Ama birden bire birkaç kişi kareye giriyor ve ne verdiğinizi fark etmiyorsunuz.

Ben, bir lama ve bu iki kadından oluşan sevimli görüntüyü çektim. İki kadına birerden iki sole verdim. Kadınlardan biri sanki İngilizce biliyormuş gibi kendinden çok emin şekilde “1 sole for the baby” dedi. Fotografı çekmeden önce çok sempatik olan kadın fotograf sonrası neredeyse beni dövecekti. Oradaki bebeği fark etmemiştim bile.. Neyse fotograf çekerken dikkatli olmakta yarar var.

Cusco, 3416 metre yükseklikte İnka imparatorluğunun başkentliğini yapmış bir şehir. Taş işçiliğinde oldukça usta olan İnka’lar inanılmaz güzellikte duvarlar,tapınaklar yapmışlar.

Önemli bir deprem bölgesi olan Cusco’da İnka’ların yaptığı hiçbir bina depremden etkilenmemiş. Bazı duvarları zik zak şeklinde yapmışlar. Böylece duvarların depreme dayanıklığını artırmışlar.100 ton ağırlığında taş blokları insan gücüyle taşıyarak büyük geniş duvarlar inşa etmişler. Gerçekten çok estetik. Yap-boz oyununda parçalar nasıl birbirinin içine geçiriliyorsa taşlar da birbirinin içine oturtulmuş.

Herhangi bir sokak, inanılmaz güzellikteki inka duvarları..Çok sade, çok estetik ve çok sağlam. İnka mimarisi için kullanılan bir deyim var. "Azlık çokluktur" aslında ne güzel tanımlamışlar kendilerini.Bu deyimi yaşamın her alanına taşımak mümkün

Cusco’da en azından benim gördüğüm yerlerde asfalt yoktu. Her yer taş ve bu taşların büyük çoğunluğu İnka'lardan kalmış.

Cusco’daki kiliselere dışarıdan bakıldığında çok etkileyici. Çok sıkı bir taş oymacılığı var. Genellikle kiremit renginde. Aslını sorarsanız kiliselerin dışı içinden çok daha etkileyici. İspanyol’ların 16.yüzyılda gelmesiyele onlar da bu kiliselere bişeyler eklemişler ya da kiliselerin ve tapınakların içindeki altın ve gümüşü soyarak kendi ülkelerine taşımış. Kiliselerde taş işçiliğinin yanı sıra ciddi bir tahta oymacılığı da var.Çok detaylı, çok ince çalışılmış işler. Kiliselerle ilginç bir başka bilgi, Meryem Ananın(onlar sadece "Virgin" diyorlar) giysilerinin her hafta değiştiriliyor olması. Oldukça çok Meryem Ana heykeli var ve sandıklar dolusu elbise.. Bu da bir istihdam yaratmış olmalı.Büyüklerin evcilik oyunu olsa gerek..Bana komik geldi.

Cusco’nun içinde yapacak şey çok. Öncelikle ziyaret edilmesi gereken birkaç önemli yer var. Bunlardan biri “Qorikancha” yani Güneş tanrısı İnt’iye adanmış Güneş Tapınağı.

Güneş tapınağı ve Santa Domingo kilisesi

Ay, yıldız,ışık ve şimşeğe adanmış bir tapınak. Tapınağın içinde bunların hepsini gösteren altından yapılmış bir plaka var. İnka döneminde ışığın konumundan dolayı tapınağın güney duvarları altın ile kaplanarak tapınağın içinin aydınlatılması sağlanmış. Ancak İspanyollar kenti işgal ettiklerinde bu altını alıp ülkelerine göndermişler. Bu tapınağı da bugünkü adıyla Santa Domingo kilisesi haline getirmişler. Şimdi ikisi bir arada. Bu tapınakta zamanında önemli gökyüzü araştırmaları da yapılıyormuş.

Güneş Tapınağının içi

Peru’daki kiliselerle ilgili diğer ilginç bilgi, kiliselerin içinde ayna olması. Bu özellikle belirtildi. Çünkü Avrupadaki kiliselerde bu özellik yokmuş.Avrupada çok kilise gezdim ama ayna olup olmadığına dair hiçbir gözlemim olmamıştı. Bu aynaların nedeni kişinin kendisi ile yüzleşmesini sağlamakmış. Kiliselerde resim vardır. Camilerde resime izin verilmez. Zira kiliseden camiye döndürülmüş mekanlarda kilise içindeki ikonların üzerinin kapatıldığını biliyorum. Resim de azıcık yüzleşmeye hizmet eder. İslamda yüzleşme yok demek ki.. Bu benim yorumum! Yanlışım varsa düzeltilmesi sevindirir. Aslında yazarken ne çok şey düşünüyor ve değişik ilişkiler kuruyorum. Bu da gezmenin faydaları.. Elbette okumayı göz ardı etmiyorum. Gezmek hem çok eğlenceli hem de çok öğretici! Bilmiyordunuz dimi benden öğrendiniz işte! :)

Bir başka gidilecek yer Cusco’da Catedral, "Plaza de Armas’" adlı verilen meydanın göbeğinde yer alan kampanaları ile çok zarif bir kilise. İçine gelince oldukça kitch. Taş,tahta, altın ve gümüş oymacılığının çok emekli işlerini görmek mümkün.Güzel olduğunu söylemek zor.

Plaza de Armas, Catedral

Bu kilisedeki bana göre en ilginç olan İsa’nın son akşam yemeğinde masadaki yemek “cuy” ya da hint domuzu.. Fare ailesinden gelen fare büyüklüğünde bir hayvan. Son akşam yemeğinde ayakları havada tabağın içinde yerini almıştı. Fare ailesinden geldiğini bilmek bile onu yememek için yeterli bir gerekçe. Burada evlerde besleniyormuş. Peru’nun önemli yemeklerinden biri..

Plaza de Armas’ın yakınında yer alan diğer bir kilise "Compania de Jesus". Ben içine girmedim ama uzun süre karşısında oturup ışığın kampanalar üzerindeki dansını izledim.

Plaza de Armas,Compania de Jesus

Bir başka ziyaret edilecek yer “Sacsayhuaman” tapınak kompleksi. İspanyollar güçlü duvarları nedeni ile kale sanmışlar. Güneş tanrısı İnti’ye adanmış, senelik İnti Raymi törenleri burada yapılıyormuş.

Sacsayhuaman

Sacsayhuaman

Sacsayhuaman, Cusco'yu yüksekten gören bir tepe üzerinde. Manzara çok güzel.

Cusco’dan da aynen Arequipa’da olduğu gibi çeşitli outdoor aktivitelerine katılmak mümkün. Rafting, ata binmek, bisiklet turları bunlardan bir kaçı.. Ayrıca şehir içinde çok sayıda müze var. Bunun yanısıra el işlerinin satıldığı marketler.Bu marketler, benim favorilerimin arasında.. Cusco sadece Machu Picchu’ya gitmek için gelinmemesi gereken bir yer. Çok keyifli ve sürprizlerle dolu bir şehir. Gelecek yazı Machu Picchu.İki gün sonra Machu Picchu’ya gideceğim. Rüya gibi!YUPPİ!

Temmuz 2009

AREQUİPA

2009-07-07T06:55:00.000-07:00

Puno’dan sonraki durağım Arequipa’ydı. Yolların gene kapanacağı haberinin gelmesiyle Puno’dan kaçar gibi Arequipa’ya geldim. Sabaha karşı otobüs terminalindeydim. Günün ışımasına bekledim. Daha sonra bir taksiye atladım ve önceden belirlediğim hostele gittim. Taksi ile şehir merkezine gelirken daha ilk bakışta şehirin içimi ısıttığını söyleyebilirim. Büyük bir meydan, onun etrafını saran kolonyal binalar, temizlik, sadelik, ferah caddeler bu şehri tanımlamak için kullanacağım kelimeler olur.

Bir de bunun üzerine deniz seviyesinden yüksekliği 2300 metre olunca Arequipa için tadından yenmez demek fazla olmaz. Zira Peru’ya ve Bolivya’ya dışarıdan gelenlerin en çok belini büken şey yükseklik ve buna bağlı olarak gelişen yükseklik hastalığı…Yeni öğrendiğim bir bilgiyi de paylaşmak isterim.

La Paz bir çanağın içine yerleşmiş bir kent.Çanağın derinliği 800 metre imiş. La Paz’da sosyo ekonomik düzeyi yüksek olanlar yükseklikten daha az etkilenmek için çanağın dibine yakın yerlerde oturuyorlarmış. Aslında yükseklik sadece biz turistler için değil o topraklarda doğan, yaşayan insanlar için de çok önemli.. Şimdi tekrar Arequipa’ya dönebiliriz.

Arequipa, aktif volkanların, sıcak su kaplıcalarının, yüksekteki çöllerin ve dünyanın en derin kanyonunun bulunduğu coğrafyada yer alıyor. Bu nedenle Peru da mutlaka görülmesi gerekenler arasında. Arequipa, üç volkanın El Misti, Chachani ve Pichu Pichu’nun eteğine kurulmuş. Gerçekten uzaktan görünümleri çok etkileyici.

Volkanlardan birinin şehirden görüntüsü. Ama hangisi? Zor soru!

Bu volkanlara tırmanma turları düzenleniyor. Aslında burada bir çok outdoor aktivetisine katılmak mümkün.Volkan tırmanışı sadece bunlardan biri. Arequipa, Colca Vadisi ve onun uzantısı olan dünyanın en derin kanyonu Colca Kanyonu'na (3354 metre) dört saat mesafede.

Colca Kanyonu'na gittiğimde aslında her şey çok tanıdıktı. Atacama Çölünü geçerken bu coğrafi yapının çok benzerini görmüştüm. Altiplano diye adlandırılan coğrafi oluşum demek ki her yerde benzer yapıları barındırıyordu. Son derece çorak olmasına rağmen Colca Vadisi boyunca geçtiğimiz yerler aynen Atacama Çölü gibi çok etkileyici idi.

Colca Vadisinde bir milli park var. Oradaki hayvanlar koruma altına alınmış. Çok sayıda lama ve alpaga gördük. Bu milli park puma gibi bazı vahşi hayvanlara da ev sahipliği yapıyormuş.

Yol boyunca yerli kadınlar, kendi el ürünlerini satmaya çalışıyorlardı. Doğa renkleri ile bir görsel şenlik sunarken rengarenk giysileri ile yerli kadınlar bu görsel şenliği tamamlayan olmazsa olmazlardandı.

Bir başka olmazsa olmazlardan biri de bu benim berem. Almamak için çok direndim ama, sonunda görüldüğü üzere aldım. İyi ki almışım Chiway 'daki buz otelimizde gece üşümemi engelledi.Hava sıcaklığı sıfırın altında da olsa bu memleketlerde ısıtma yok.. Bu da buraların geleneği...

Colca Kanyonu kendi görüntüsü ile çok çarpıcı ama çarpıcılığı katlayan diğer bir unsur ise kanyonun akbabalara ev sahipliği yapması. Gün biraz ısındıktan sonra kanyonun içinde adeta bize kendilerini göstermeğe çalışıyorlar.Bu görüntü oldukça çarpıcı.

Heyecanla, muhteşem kanyon içinde akbabaların geçmesini bekliyoruz.

Akbabalar oradaki el işlerine de konu olmuşlar. Bir çok aksesuvarın üzerinde onların el işi ile yapılmış desenlerini görmek mümkün.Colca Kanyonu'nda akbabaları izlemek ciddi bir turistik aktivite olmuş.

Colca vadisi boyunca küçük kasabaları ziyaret ettik. Bunlardan birinde de kaldık. Chiway..Chiway aynı zamanda Colca Vadisine de giriş noktası.

Chiway, küçük tozlu bir kasaba..”Plaza de Armas” adlı bir meydanı ve meydanda şık eski bir kilisesi var. Peru’da şimdiye kadar hangi şehre gittiysem bir “Plaza De Armas” var. Bunun bir nedeni olmalı diye düşündüğümde Peru’da karşılaştığım arkadaşım Zeynep (aslında Zeynep’le buluşacaktık ama buluşmaya kalmadan Colca Kanyonunda karşılaştık.)sorumu yanıtladı. İspanyollar her gittikleri şehirde bir askeri meydan oluşturmuşlar. Armas İspanyolcada asker anlamına geldiği için “Plaza de Armas” askeri meydan anlamında. Bir meydan ve bu meydanın ortasında bir kilise sanki Peru klasiği gibi..

Colca Vadisi içindeki yerleşim yerlerinde kiliseler hep beyazdı. Arequipa içindeki kiliseler gibi. Bu kiliseler o yöreden elde edilen bir volkanik taştan (sillar) yapılıyormuş. Şehirdeki kiliselerin ve bir çok binanın beyaz olması nedeni ile Arequipa beyaz şehir olarak adlandırılıyor. Aslında Arequipa’da çok sayıda kilise var. Bu kiliseler Avrupa’dakinden farklı. Bunu nasıl tamımlarım diye düşündüğümde kullanılan bezemelerle ilgili olduğuna karar verdim. Kabartmalarda ve süslemelerde bir sertlik var. Bezemelerde ve kabartmalarda, katolik dininin klasik desenleri ile birlikte And kültüründen de desenler de kullanılmıştı. Bu coğrafyada yaşam çok zor dahası sert diye tanımlamak mümkün. Bu desenlerdeki sertlik coğrafyanın dayattığı zorluktan kayanaklanabilir mi diye düşünmekten kendimi alamadım.

İyi ki coca yaprağı var. Bu zor coğrafyaya adapte olmayı kolaylaştırıyor. Benim bile çok işime yaradı. Hiç sevmedim tadını ama hem yapraklarını çiğnedim hem de çayını içtim. Yüksekliğe adapte olmanın tek yolu adeta! Arequipa’da aslında çok ihtiyaç hissetmedim. Ama Colca Vadisi boyunca ilerlerken yaklaşık 5000 metre ile 3000 metre arasında gezindik. Bu durumda gittiğim yerden keyif almak ve kendimi iyi hissetmek için tek çare coca çayıydı. Ben de gerekeni yaptım.

Bu coğrafyada en hoşuma giden şeylerden biri dansın ve müziğin yaşamın önemli bir parçası olması. Kadın- erkek , genç-yaşlı dansın içinde kolaylıkla yer alıyor. Dansın kültürün vazgeçilmez öğelerinden biri olması çok güzel.

Ziyaret ettiğimiz küçük kasaba meydanlarında küçük çocuklar sürekli dans ediyor.Bir meydan, bir kilise ( kasabalardaki kiliseler çok sade ve sempatikti), rengarenk giysileri içinde el işi satan kadınlar. And dağları klasiği !

Chiway'da müzikli bir geceye misafir oldum. Gerçekten çok hoştu.

Tabii başka bir klasik, baskın sesin pan flüt olduğu gitar ve davulun da yer aldığı müziği her yerde duymak! Hüznün sesi ama yaşama sevincini de hissetmek mümkün…

Arequipa’dan çok Colca’daki iki günlük yolculuğumu anlattım. Arequipa’daki bir başka ilginç mekandan da da söz etmek isterim. Santa Catalina kızlar manastırı.. Şehrin merkezinde adeta bir kale gibi.

Santa Catalina, Kızlar Manastırı

1570 yılında yapılmış anacak 1970 yılında halka açılmış. O zamandan halka açılana kadar gizemini kurumuş. Gerçekten görülmeye değer.

Görülmeye değer olan kısmı bence kızların inzivaya çekildikleri bölümler ya da oradaki dini resimler değil. Çok sayıda avludan oluşmuş bu manastır, çiçekli caddeleri, çivit mavisi, kiremit kırmızı ve beyaz sokakları ile benim çok hoşuma gitti.

Manastırın tarçın renkli sokaklarından biri

Areuqipa’da kemerli binalar bana azıcık arap mimarisini anımsattı. Oldukça güzel ve medeni bir şehir olduğunu söylemek mümkün. Aslında bir Avrupa kentinden bir farkı yok. Pardon bir farkı var. Oldukça ucuz.

Arequipa’da, Zeynep ve arkadaşları ile buluştum. Zeynep’i görmek bana çok iyi geldi. İyi ki buluştuk Zeynep’cim…

Arequipa hatırası!

Bir başka güzel buluşma buradaki başarılı Türk girişimci Melihat ile idi. Birkaç tane Türk bar ve Türk lokantasına sahip Melihat ve erkek kardeşi. Arequipa’ya gelince mekanları mutlaka gidilmesi gerekenler arasında. Hoş anılarla Arequipa’dan ayrıldım.

Temmuz 2009

TİTİKAKA

2009-06-30T06:58:00.000-07:00

Titikaka gölü kıyısına kurulmuş Copacabana’da , köylülerin hükümeti protesto etmek için yolları kapatması nedeniyle düşündüğümden fazla kaldım. Sevimli bir kasaba olduğunu söylemek mümkün. Ancak yükseklik nedeniyle bu kasabanın tadını çok çıkaramadığımı itiraf etmeliyim.Göl manzaralı otelim önce çok cazip gelmişti. Sonrasında otele gitmek için çok az tırmanmak bile eziyet vericiydi. Manzara yerine daha düz ayak bir yeri tercih edebilirdim ama artık yapacak bir şey yoktu.Zira kısa mesafeler yürüdüğümde bile çok yorulduğum için otel değiştirmek deveye hendek atlamaktan bile zordu benim için. Neyse üç gün Copacabana’da bekledikten sonra mutlu haber geldi. Puno’ya geçebilecektik. Köylüler turistlere izin vermişti. Üç gün boyunca yollar açılacaktı.

27 Haziran sabahı yeni bir ülke diyerek yollara düştüm... Çok sayıda turist benim durumumdaydı. Bu arada eminim Peru’daki grevden dolayı Copacabana (Bolivya) halkı oldukça mutluydu. Çünkü orasını keşfetmek için bir gün yeterliydi. Hepimiz düşündüğümüzden fazla kaldığımız için cafelerde pineklemekten başka yapacak bir şey yoktu.

Gündüz kızgın güneş, akşam aşırı soğuk yükseklikle bir araya gelince kendimi çok iyi hissetmeme neden olmadı. Biraz daha orada kalsaydım cildimin rengi yerlilerin ciltlerinin renginden farklı olmayacaktı.

Evet! Sonunda Peru’daydık. Mutlu son! Kısa zamanda bunun mutlu son olmadığını anladık. Puno’ya varmıştık ama, pazar gecesi tekrar yollar kapanacaktı.Ne zaman açılacağına dair herhangi bir bilgi de yoktu. Ama Puno’daydım ve bunun tadını çıkarmalıydım. Puno, Titikaka gölü kıyısında kurulmuş. Puno, bu göldeki ilginç adalara gitmek için önemli bir liman.

Titikaka gölü, deniz seviyesinden 3810 metre yükseklikte, gemi taşımacılığının yapılabildiği Bolivya ve Peru arasında yer alan bir göl. Oldukça ilginç adalara ev sahipliği yapıyor. Bolivya tarafında “Isla Del Sol” ve Isla De La Luna” Peru tarafında “Yüzen adalar” ,“Isla Taquile” ve diğer adalar… Saydığım adalar değişik özellikleri ile oldukça popüler..

Titikaka adı Aymara diline ait iki kelimeden oluşuyor. “Titi” büyük kedi, “kaka” kaya anlamında. İki kelimenin tercümesi “Puma kayası”.Efsaneye göre İlk İnka Kralı “Isla Del Sol”de yani Güneş adasında kedi başını andıran bir kaya üzerine çıkar. Aslında göl haritasına baş aşağı bakıldığında yatan kedi formu ayırt etmek mümkün.

Puno’dan tekneyle yüzen adalara gittik. Uros adı verilen bir topluluk yaşıyor bu adalarda. Gemişte İnka’lardan kaçmak için teknelerde yaşıyorlarmış. Daha sonra kendi yaptıkları adaların üzerinde yaşamaya başlamışlar. Oldukça ilginç. Uros topluluğu Aymara dilinde konuşuyor.

Kadınlar inanılmaz güzellikte giysilerin içinde, uzun örgülü saçları ve örgülerin ucundaki renkli süsleriyle gerçekten görülmeye değer.

Uros, tortora adı verilen bitkinin kargılarını çapraz olarak bir araya getirerek adalarını ve teknelerini yapıyorlar. Bu bitkiden yapılmış teknelerin yanı sıra motorlu tekneleri de var.

Her adada birkaç aile yaşıyor. Çocuklarını Puno’ya okula gönderiyorlar. Soğuğa dayanıklı oldukları için onlara kara kanlı da deniyormuş. Kendilerini güneşin çocukları olarak da tanımlıyorlar. Aslında çok ilginçler.

Kendi geleneklerini sürdürüyorlar ama giysilerini Puno’dan satın alıyorlarmış. Çok sayıda turist ziyaret ediyor bu adaları. Onlara çok alışkınlar. Kendi el ürünlerini satıyorlar ziyaretçilere..

Moderniteyi reddetmiyorlar ama yaşamın çok zor olduğu bu adalar üzerinde yaşamaya devam ediyorlar. Anlamak çok zor! Toprak kaplarda yemeklerini pişiriyorlar. Muhtemelen bu kapları Puno’dan satın alıyorlar. Tuhaf bir tiyatro oyunu gibi! Temel besinleri, balık, avladıkları çeşitli kuşlar ve onların yumurtaları. Adalarını yaptıkları bitkinin tazesi hem meyveleri hem de sebzeleri.. Ancak patates ve benzeri şeyleri satın alıyorlarmış Puno'dan satın alıyorlarmış.

Yüzen adalar arasında kendi yaptıkları tekneleri ile ufak bir tur yaptık. Bu teknelerin büyüğü otuz kişi alıyormuş. Bizim de deneme şansımız oldu. Gerçekten oldukça kalabalık bindik. Çok rahat değildi ama farklı bir deneyimdi benim için.. Azıcık da ürkütücü. Çünkü kenarları yüksek değil.

Yüzen adalardan sonra geleneklerini değiştirmeden sürdüren insanların yaşadığı bir başka adayı ziyaret ettik. Taquile Adası. Puno’dan yaklaşık üç saat mesafede bir başka ada.. Erkekleri örgü ördüğü için “örgü ören erkekler adası” olarak da adlandırılıyor. Adada yaşayanlar, Quecha dilinde konuşuyorlar. Her ne kadar kendilerine dönük yaşaşalar da fotograf çekmek istediğimiz zaman hemen elleri ile para işareti yapıyorlar. Yedisinden yetmişine..Ancak çocuklar sempatiyle yaklaşıyorlar. Fotograf çektirdikten sonra hemen para istiyorlar. Aslında yaşlılar daha dürüsttü.Hiç olmazsa onlar para isteklerini baştan söylüyorlar.Bu adalarda bence bir arada kalmışlık söz konusu.

Taquile Adasi

Kadınların rengarenk kat kat etekleri, şalları, erkeklerin örgü başlıkları gerçekten görülmeye değer. Erkeklerin giydiği şapkalar onların medeni durumunun da habercisi.

Bekar kızlar da şalları ile saçlarını kapatıyormuş.Onların da şallarının konumundan medeni durumlarını anlamak mümkün. Küçük erkek çocukları bile ellerinde örgü şişleri ile gezerek örgülerini örüyorlar. Orada bir eve konuk olduk.Geleneksel müzikleri eşliğinde ailecek dans ettiler.

O evde yemek yedik. Bulgurdan çorba yapmak oldukça yaygın. Mercimek çorbasını andırdı bana. Belki mercimekte vardı içinde. Diğer yemek ise Trucha balığı idi. Titikaka gölünden yakalıyorlar. Titikaka gölü üzerinde çok sayıda Trucha balığı çiftliği var.

Puno’dan aklımda kalacak olan, bu adalar. Şehir oldukça sıradan görünüyor. Ama meydanda haşmetli görünen bir kilisesi vardı.

Puno, Plaza de Armas ve muhtesem kilise

Peru’daki ilk durağım Puno idi. Bolivya ile karşılaştırdığımda standartların biraz daha yükseldiğini söylemek mümkün. Ada turu dönüşü grevin devam ettiği haberini aldım.Ani bir kararla rotamı Arequipa’ya çevirdim.

Haziran 2009

COPACABANA

2009-06-26T10:33:00.000-07:00

La Paz’dan sonra Copacabana’ya geçecektim ki yerel halkın, şöförleri protesto etmek için yolları kapattığı haberi geldi. Nasıl gidecektim Copacabana’ya! Neyse sonunda çözüm bulundu. Halk yollara dökülmeden önce biz yollara dökülecektik. Sonuç olarak 22 Haziran, sabah dört buçukta yola çıktık. Bu saatlerde uyanmak aslında bana hiç uygun değil ama gezme motivasyounuyla yola düşmeyi becerdim. Daha önce okuduğum gezi bloglarından birinde gezgin arkadaş şöyle demişti “ Bolivya’da protesto etmek milli spor gibidir” aslında bunu pekiştirecek benim de pek çok gözlemim oldu.

Sabah erkenden ilk önce Copacabana’ya, bir saat mesafedeki bir yere geldik. Gölün karşısına geçmemiz gerekiyordu. Otobüsten inmemiz söylendi. Biz tekne ile karşıya geçtik. Otobüsten indirilme nedenimizi önce anlamamıştım. Otobüs, sal gibi bir şeyle karşıya geçti. Anlaşıldı ki biz içinde olduğumuz zaman o eften püften salla geçmek imkansızdı. Copacabana, La Paz’dan üç buçuk saat mesafede Titikaka gölünün kıyısına kurulmuş 3800 metre yükseklikte turistik, küçük bir kasaba. Kiliseleri ile ünlü. Bu nedenle bir çok dini içerikli toplantıya ev sahipliği yapıyor.

Copacabana, Peru sınırına çok yakın. Peru’nun önemli şehirlerinden Cusco’ya geçmeden önce dinlenmek için de iyi bir yer.

Ancak birkaç şikayetimi dile getirmek isterim. Bolivya’nın bazı yerleri tropikal iklime sahip. Kış mevsiminde ortalalama sıcaklığın 15 derece yaz mevsiminde ise 25 derece olduğu söyleniyor. Yaşamak için ideal! Dağlık olması nedeni ile gece ile gündüz arasında büyük sıcaklık farkı var. Gece sıcaklık sıfırın altına düşüyor. Hiçbir ısıtma sistemi kullanılmıyor. Şu anda bu yazıyı ancak yatağımın içine termofor koyarak yazabiliyorum. Aksi takdirde çok soğuk. Isınmak için sabahı beklemek durumundayım. Bir de ciddi doğal gaz kaynakları varmış. Buna ne demeli! Neyse bu da ufak bir şikayetti.Dikkat ettim hiçbir evin bacası yok.

Sıcak su anlayışlarına gelince sanırım ılık ve sıcak kavramını pek bilmiyorlar.
Duşlar uyduruk elektrikli duşlardan. Duş alırken vücudun aynı anda her tarafının ıslanması pek mümkün değil! Suyla vücudumu buluşturmak için biraz çaba sarfetmem gerekti. Şimdiye kadar yazmadım. Belki değişir diye…Copacabana benim Bolivya’daki son durağım. Burada da durum aynı olunca Bolivya’ya ait bir gözlem olarak belirtmek isterim. Copacabana’ya ait başka bir gözlem ise Bolivya’nın diğer şehirleri ile karşılaştırıldığında oldukça pahalı olması. Aslında Copacabana oldukça güzel bir yer. Titikaka gölden öte deniz gibi… Gündüz güneşli bir havası var. Gece ise oldukça soğuk. Gün batımı çok güzel. Hep böyle midir bilemem ama gökyüzü olağan üstü güzel..

Düzensiz yapılaşma ve sokakların pisliği ( Yere her şeyi atmak, sokaklara tükürmek Bolivya’da sanki kültürel bir alışkanlık! Tuhaf ama gerçek!) buranın etkileyici güzelliğini bozamıyor. Sanki bakımsız çok güzel bir kız gibi!

Çok sayıda kafe ve restoran var. Hizmetin iyi olduğunu söyleyemeceğim. Nasıl hizmet edeceklerini ve nasıl sunacaklarını asla bilmiyorlar. Bu kadar çok çeşitli sebzenin olduğu bir yerde nasıl bu kadar az çeşit sebze yemeği olur anlamak mümkün değil.

Bugün yediğim omletin içine taze fasulye koymuşlardı. Bu da ilginç geldi bana.. Lezzetli miydi derseniz cevabım "farklıydı" olur. Ama evde denemeye değmez! Bu arada yediğim lezzetli balığın hakkını yememeliyim. Trucha, somon balığını andırıyor. Çok sayıda trucha çiftliği var. Gerçekten çok lezzetli. Bu balığı, pilav ile veriyorlar. Ne alaka demeyin! İşte öyle… Ben patates kızartması ile yedim. Salata, balık ve kızartılmış patates küçük bir tabak içinde olunca yemesi biraz zor oluyor ama çok ucuz ve lezzetli olunca insanın gözü hiçbir şey görmüyor.Hepsine ödediğim para
3 Amerikan Dolarından az. Titikaka gölünden yakalanmış bu balık, tatlı su balığı olmasına rağmen oldukça lezzetliydi.

Gün batımında, gökyüzünde hilali, karşıda tekneleri izleyerek balığımı yemek bana Foça duygusu yaşattı.Tek fark burasının deniz seviyesinin 3800 metre üstünde olması.Bu yüksekliğinde beni epeyce yorduğunu itiraf etmeliyim. Bolivya'da kaldığım sürece sürekli soluk soluğa idim.

Copacana’ya geldiğimde ilk dikkatimi çeken şeylerden biri pencerelerin ikizkenar yamuk şeklinde olmasıydı. Güzel de görünmüyordu. "Neden" demekten kendimi alamadım. Bir de bu pencerelerin dış kenarlarına küçük çakıl taşları yapıştırılmıştı. Ufff! Sonradan anladım ki bu pencerelerin yapımında İnka mimarisinden esinlenilmiş. İnka’ların kullandıkları yaygın mimari biçimi, ikizkenar yamuk.İnka mimarisinde kullanışlılık ve sadelik baskın özellikler olmasına rağmen bu pencereler için bunu söylemek pek olanaklı değil.

Copacabana’dan gidilebilecek iki yer var. Bunlardan biri “Isla Del Sol” Güneş Adası diğeri “Isla De La Luna” Ay Adası.

Güneş Adası, İnka mitolojisinin doğduğu yer.İnka’ların yerleşmek için çok yüksek yerleri seçmişler.Böylesi yerlerde yaşamlarının nedeni korunma amaçlı ve güneşe yakın olma isteğinden kaynaklandığı belirtildi.Güneş Adasında, güzel bir manzara eşliğinde yaklaşık on kilometre yürüdüm.

Kalıntı çok fazla yoktu. Ama orada yaşadıkları için tarihi yer olarak kabul edilmiş. Güneş adasında, Challapampa ve Yumani adlı iki büyük yerleşim yeri var. Bu yürüyüş sırasında bu yerleşim yerlerini de görme imkanım oldu.

Challapampa

Yol boyunca karşılaştığım çocuklar fotograflarını çekmem için hemen poz veriyorlardı. Hemen ardından da para istiyorlardı. İstedikleri parayı alana kadar da peşimi/ peşimizi bırakmıyorlardı. İşlerinde oldukça profesyonel oldukları belliydi.

Bolivya, oldukça ucuz ama her türlü basit hizmetin bedeli var. Kaldığım otelde termofora koymak için sıcak su istediğim zaman bile bunun bir bedeli vardı. Böyle bir kültürün içinde yaşayan çocukların elbette farklı olması beklenemezdi.

Güneş adasında karşılaştığım cefakar Bolivya kadınına gelince… Onlar bana Karadenizli kadınları anımsattı. İnişli çıkışlı yollarda ya -sırtlarına bağladıkları örtü içinde- sürekli bir şeyler taşıyorlardı ya da lamaları güdüyorlardı. Öylesine bir yükseklikte bu işi yapmak gerçekten çok zor. Ben kendimi zor taşırken dağlık yerlerde adeta keçi gibi sekiyorlar. Çok fazla çalışan erkek gördüğümü söyleyemeyeceğim. Mutlaka erkeklerin vakit geçirdiği kahve benzeri bir yer olmalı diye düşündüm. Bolivya’nın kadınları gerçekten çok çalışkan.. Sırtlarında çocuklarını taşırken bir yandan da çok farklı işlerde çalışıyorlar.

Copacabana’ya iki günlüğüne gelmiştim. Planıma uygun olarak Peru’ya geçecektim. Geçmesine geçtim ama.Peru topraklarında ancak yarım saat kalabildim.Gittiğimiz otobüsle geri dönmek zorunda kaldık Copacabana’ya.Çünkü yerliler hükümeti protesto etmek için tüm yolları kapatmışlardı. Yerlilerin ekim yaptıkları topraklarda petrol bulunmuş. Hükümet topraklar sizindir ama petrol devletindir demiş. Yerlilere bu topraklarda ekim yapabilecekleri ama çıkan petrolden yararlanamayacakları hükümet tarafından bildirilmiş. Bunun üzerine yerliler tüm yolları kapatmışlar. Biz turistler de böyle olunca olduğumuz yerlerde düşündüğümüzden daha fazla kalmak zorunda kaldık. Copacabana’dan Peru’daki Puno’ya gitmek oldukça kolay. Yaklaşık üç buçuk saat.4 American Doları civarı. Yollar kapanınca akıllı Bolivyalılar hemen bir çözüm oluşturdular.Copacana’dan Puno’ya tekne koydular. Aslında böyle bir sefer yok. Yağmur yağınca şemsiye satıcılarının birden bire ortaya çıkması gibi bu seferi hemen organize ettiler. Ama fiatı 50 American Dolarından fazla. Bundan sonra şayet gidebilirsem Peru’dan yazacağım.

Haziran 2009

TİWANUKU

2009-06-26T10:27:00.000-07:00

Puerto Del Sol, Güneşin Kapısı

Tiwanuku kasabası, La Paz’a, bir buçuk mesafede küçük bir yerleşim yeri.Bu kasaba z Tiwanuku harabeleri ile ünlenmiş.Bu nedenle önemli bir turistik nokta. Bu harabeler, İnka öncesi uygarlığa ait.

Tiwanuku şehri geçmişte Titikaka gölü kıyısında bulunuyormuş. Gölün buharlaşması ile şimdi bu gölün 20 kilometre kadar uzağında.

Tiwanuku kasabasının meydanı

Amcalar, Aymara.Aymara, Bolivya'daki yerli gruplarından birinin adı.Bu kasabada yaşıyorlar.Fotograflarını çekmek için izin istedim. Fotografalarını çektikten sonra 5 Bolivyanos istediler.

Yerli kadınların giysilerine bayıldım.

İlk İnka’nın, Güneş tanrısı İnk tarafından buradan yaratıldığı söyleniyor.Tiwanuku, hem inka öncesi hem de inka uygarlıkları için önemli bir yer. Ben aslında tarihi kalıntıları gezmeyi çok sevmem. Nedenine gelince derin bir bilgi sahibi olmadığım için gözle görülebilir çok etkileyici bir şeyler yoksa taşlar beni heyecanlandırmaz. Bakıp geçerim. Tiwanuku harabelerine de bu gerekçe ile gitmeyecektim. Haziran’ın 21'inde Bolivya’daki Aymara adı verilen yerli grubun bu harabelerde gün dönümü şenlikleri olduğunu öğrendim. Aymaraların atalarının İnka olduğu söylendi.Geçmişten bugüne bu törenler düzenli olarak yapılmaktaymış. Sadece İspanyol işgali döneminde ara verilmiş. Aymara’lar Güneş Tanrısı İnt`e ve Toprakana”Pachamama’ya” 21 Haziranda gün doğumundan sonra onlara verdiklerinden dolayı dans ederek ve şarkı söyleyerek teşekkür ediyor.

Tam gün doğumunda da kendi dileklerini gönderiyor. Bu benim için kaçırılmaması gereken fırsattı. "İnti Raymi" törenleri adı verilen törenlere katılmaya karar verdim. Gün doğumundan önce Tiwanuku’ya gitmek gerekiyordu. Sabah üç buçukta tur şirketi kaldığım hostelden beni aldı. Çok sayıda insan bu törenlere katılmak için yollara düşmüştü. İnanılmaz soğuk olmasına rağmen büyük bir ilgi vardı.

Bu bayrak, Aymara bayrağı.Yerlilerin kendi dilleri ve bayrakları var. Her birinin dili birbirinden çok farklı. Televizyonda çocuk programında sayılar ispanyolca ve üç farklı yerli dilinde ögretiliyordu.

Otobüste tur şirketi bizler için küçük armağanlar hazırlamıştı. Bu armağanlardan biri küçük bir çantanın içindeki coca yapraklarıydı. Çok anlam veremedim ama coca yaprağını yakından görme şansım oldu. Küçük mucizevi yapraklar, çok sıradan görünüyordu. Şöyle bir baktıktan sonra çantama koydum. Acaba bir iki yaparak günlüğüme yapıştırabilir miyim diye düşünndüm. Hızla bu fikrimden vazgeçtim. Bolivya ve Peru için yaşamın bir parçası olan coca yaparakları bir başka ülkede ciddi problemler açabilirdi.

Törenlere dönersek… Sabahın kör karanlığında aşırı derece soğukta Tiwanuku’ya vardık. İnsanlar aşırı soğuğa aldırmadan akın akın geliyorlardı.

Bu arada rehberimiz üç coca yaprağını elimize almamızı söyledi. Bu yapraklardan birinin uzun ömrü, diğerinin aklı ve üçüncüsünün…….(Hatırlayamıyorum! O soğukta bu kadarını bile hatırlamak mucize..) temsil ettiğini söyledi.

Mucizevi coca yapraklari.. Rehberimiz coca yapraklarını nasıl tutmamız gerektiğini gösteriyor.

Rehberimiz tam güneş doğarken bu yaprakları çiğnememizi ve ellerimizi havaya kaldırarak kendi dileklerimizi söylememiz gerektiğini belirtti. Bizde gerekeni yaptık. Görüntü gerçekten hoştu.

Tam gün doğumunda bütün eller havada, soğuğa aldırmadan belki çok inanmadan ama bir ritüeli gerçekleştirmenin keyfini yaşadık. 21 Haziran Aymara yeni yılının başlangıcı olarak kabul ediliyor. Bu törenlerde Aymara yeni yıl kutlama törenleri olarak adlandırılıyor. Gün doğumundan sonra yerliler dans ederek ve şarkı söyleyerek güneş tanrısına teşekkür ettiler.

Müzisyenler.. Gerçekten hoştu.

Tiwanuku harabelerinde önemli kalıntılardan biri Kalasasaya piramidi diğeri ise okuyanlar bilir Tanrıların Arabaları adlı bilim kurgu kitabında adı çokca geçen” Puerte del Sol” yani Güneşin Kapısı… O dönemde bu kalıntılarada önemli astrolojik çalışmalar yapıldığı da belirtildi. Bölge ile ilgili ilginç diğer bir bilgi oranın magnetik enerjisi ile ilgili. Tiwanuku dünyanın magnetik enerjisinin fazla olduğu yerlerden biri olarak belirtildi. Bu nedenle gün dönemi törenlerinin burada yapılıyormuş.

Bu kısa geziden sonra, bir başa dilek dileme törenine katıldık. La Paz’da Witchy Markette gezerken bir sürü tuhaf şey görmüştüm. Kurutulmuş lama ceninin yanı sıra üzerine sevimli resimler çizilmiş kare plakalar, içine birşeyler doldurulmuş küçük şişeler ve daha bir sürü şey.. Şimdi anladım ki bütün bunlar bu dilek dileme ve aynı zamanda Güneş Tanrısına ve Toprak anaya teşekkür etme törenlerinde kullanılıyor.

Töreni, geleneksel giysiler içinde olan bir kişi, büyük bir kağıdın içine renkli pamuklar döşeyerek başlattı.Pamukların yanına çeşitli süsler, kurutulmuş lama cenini yerleştirildi.Herkes üç tane coca yaprağını bu karışımın içine koydu.her bir yaprak bir dileği temsil ediyor.Daha sonra bu karışım yakılırken güneşe karşı eller havaya kaldırıldı.

Yakılan bu karışımda bir sürü şey var. Dileklerin resimlendiği şekerden yapılmış kare şeklinde plakalar da bu karışımın içinde yakıldı. Hidrellez kutlamalarını anımsattı bana. Ateş, dileklerin resimlenmesi… Belki de bu kutlama biçimleri şamanizme kadar gidiyordur. Birbirinden etkilenme ihtimali olmayan bu insanların nasıl böyle ortaklık kurduklarını anlamak mümkün aslında. Her şey insanın ihtiyaçlarından ortaya çıkıyor. Demek ki umut yaşarken bizi ayakta tutan en başat duygu!

Tiwanuku'dan La Paz'a dönerken dilek dileme törenin yapıldığı yer...Çorak ama çok etkileyici idi.

Elleri havaya kaldırmak Güneş tanrısına ve Toprak Ana'ya teşekkür etmek anlamındaydı. Ateş yanmaya devam ederken her birimiz töreni düzenleyen kişinin yanına giderek adımızı söyledik. O, adımızı ateşe eğilerek tekrarladı. Birbirimize sarıldık ve bunun ardından töreni yapan kişi içinde renkli birşeyler olan küçük şişeyi verdi.Her zaman yatağımızda saklamamızı söyleyerek bu küçük şişenin bize uğur getireceğini söyledi.

Bendeniz dilek dileme töreninde!

Bize çok ilginç gelen bu tören için töreni gerçekleştiren kişiye, küçük bir ödeme yaptık. Buralarda tüm yerli gelenekleri iyi bir kazanç kapısı olmuşa benziyor. Ben çok keyif aldığımı söylemeliyim. Bana "Puerto de Sol" Güneş Kapısı bir şey ifade etmedi ama yaşayan bir geleneği ve onun bir parçası olarak izlemek keyif verdi.

Cochacamba yazımda yazmıştım. Aymara’lar her ayın ilk cuması, içinde binbir çeşit şey olan tütsüyü yakarak hayatlarının daha iyi olacağı inancını taşıyorlar. Aslında inanç her toplumda farklı şekilde var ediyor kendini. Umudu ve güç yaşam koşullarına dayanma gücünü artırıyor. And dağlarında yaşayan yerliler için yaşam gerçekten güç. Coca yaprağı, böylesi ritüeller ve festivaller yerlilerin bu zor koşullara dayanma gücünü artırıyor olmalı.
Haziran 2009

BİRAZ ADRENALİN

2009-06-19T18:29:00.001-07:00

“Death Road” Ölüm yolu ya da Yungas yolu adı verilen yol, 1995 yılında "Inter American Devolopment Bankası" tarafından dünyanın en tehlikeli yolu olarak ilan edilmiş. Bu yol, 1930 yılında Choco savaşı sırasında Paraguaylı mahkumlar tarafından inşa edilmiş.Death Road, kuzey Bolivya’nın Amazon bölgesine açılan birkaç rotadan biri. Bu yolun en tehlikeli kısmı 64 kilometre.

Sıra benim deneyimime geldi. Buraya gelmeden önce böyle bir rota olduğunu biliyordum. Gitmeyi hiç düşünmemiştim. Bana gereksiz bir macera gibi gözükmüştü.La Paz'dan bu yola bisiklet turları düzenleniyor. Adı da “gravity asisted riding on a bcyle”. Bu adın verilmesinin nedeni çoğunlukla yokuş aşağı gidiliyor olması. La Paz’da yükseklikle ilgili ufak tefek problemler yaşıyordum. Bir de böyle bir maceraya kalkışmak sorun yaratabilirdi. Ancak birkaç gün sonra yavaş yavaş bu turla ilgilenmeye başladım. Kaldığım hostelde nerdeyse herkes bu tura katılıyordu. Konuştuğum birkaç kişi zor olmadığını söyledi. Onların çok genç olduğunu unutmamam gerekiyordu. Benim de çok genç olmadığımı..Ayaklarımın altı karıncalanmaya başlamıştı. Bu noktada farklı seyahat acentelerine gidip hem fiat almaya hem de benim için uygun olup olmadığını sorgulamaya başladım. Konuştuğum kişilerin hepsi kolaylıkla yapabileceğimi söylediler. Evet artık kararımı vermiştim. Gidecektim!

Ancak vücudumu yüksekliğe hazırlamak için biraz daha zamana ihtiyacım vardı. Tüm gerekenler yapıldı. Güvenilir olduğunu düşündüğüm bir turizm şirketinden yerimi ayırttım. Doğru şirketi seçmek çok önemli. Fiatlar çok değişken. Fiatlar arttıkça kalite de artıyor.Yer ayırtmadan önce “kaç rehberin olduğunu ”,”bisikletlerin suspansiyon sistemini olup olmadığını” sormak çok önemli. Ben de bu bilgileri bu tura daha önce katılan insanlardan öğrendim. Bu bilgiler doğrultusunda kendimce uygun şirketi seçtim. Merak edenlere bir günlük tur 50 US$. Elbette bir gün boyunca bisiklete binilmiyor. Bisikletli kısmı yaklaşık üç saat. La Paz’a gidiş dönüş, kahvaltı ve yemek molaları derken tur bir günü kapsıyor.

Heyecanlı gün gelmişti. Karmaşık duygularla sabah erkenden hostelden ayrıldım.

Bir yandan heyecan duyuyor bir yandan korkuyordum. La Paz’a yaklaşık bir buçuk saat mesafede başlama noktasına geldik. Grubumuz içinde benim yaşımda insanların olması beni bir ölçüde rahatlattı. Neye yarar ki! Öyle bir yerde her koyun kendi bacağından asılır!

Giysiler, kasklar, eldivenler verildi.Sıra bisiklet seçimine gelmişti. Kendime uygun bisikleti seçtim. Bizden önce gelen grupların heyecanla yola çıkışını izliyordum.

Evet ve sonunda yoldaydım. Frenleri sıkıca tutarak yavaş yavaş yokuş aşağı kendimi bıraktım.İlerledikçe kendimi güven içinde hissetmeye başladım.

Diğer bisikletliler rüzgar hızı ile yanımdan geçiyordu. Bir yandan da fotograf çekiyorlardı. Gerginliğimi azaldıkça hızım artıyordu. İlk mola yerine vardığımda kendimi kuşlar gibi hafif ve eline sevdiği oyuncağı verilmiş çocuklar gibi mutlu hissediyordum. Fakat bu yolun en kolay bölümüydü. Yol asfalt olduğu için sorun yoktu. Trafik vardı ama çok yoğun değildi. Önüme bakmaktan manzarayı kaçırıyordum. Ancak durduğumuz zaman bu nefes kesici manzarayı izleme fırsatım oluyordu ama bu seferde gelecek parkurun nasıl olacağımı düşünmekten kendimi alamıyordum. Grubun önünde ve arkasında rehberlerimiz vardı.Onlar bizi izlerken bir yandan da bizi fotograflamaya çalışıyorlardı.

Sonunda yolun ilk bölümünü bitirmiştik. İkinci bölüm en tehlikeli olan kısmıydı.Buna ilaveten asfalt değildi. Bu ikinci kısım kısa süre önce milli park olarak ilan edilmiş. Trafiğin olmadığı bir yoldu. Sadece bizi arkadan izleyen tur arabaları vardı. Yorulduğumuz ya da korktuğumuz da arabaya binme şansımız vardı. Bu oldukça rahatlatıcıydı. Yolun tehlikeli kısmında ilerlemeye başladım. Yol gittikçe daralıyordu. Yolun bir tarafı dağ diğer tarafı ise derin bir vadiye açılıyordu. Vadinin derinliğinin 3800 metre olduğu söylendi.Burada çok sayıda insanın öldüğü de belirtildi. Yolun tehlikesi arttıkça çekiciliği de artıyordu. İnanılmaz bir güzellik. Çok değişik bir bitki örtüsü, benim için çok heyecanlı olan bu bisiklet üzerindeki yolculuğu unutulmaz kıldı.

Yavaş yavaş kazandığım güvenimi kaybetmeye başlamıştım. Rehberimiz arabaya binmemi önerdi. Yol daraldığı gibi dağdan gelen küçük şelaler, yolun ıslanmasına buna bağlı olarak kayganlaşmasına neden oluyor. Bu noktada arabaya bindim yoksa risk alacaktım.

Bir süre araba da gittikten sonra yol genişleyince tekrar bisiklete bindim. Turu keyifle bitirdim. Biraz yorucu biraz ürkütücü ama kesinlikle değen bir turdu. Sonunda Corocio adlı kasabaya vardık.Bu kasabanın yüksekliği 2000 metreden az. Dörtbin metrenin üzerindeki bir yükseklikten 2000 metrenin altına gelmiştik. Adeta bu yolculuk boyunca dört mevsimi yaşamıştık. Sonunda ödülümüz, karadeniz duygusu yaşatan sıcak bir kasabaydı. Lezzetli bir yemekle turu tamamladık. La Paz’a yeni açılan başka bir yoldan döndük. Uzaktan geçtiğimiz yola bakınca gerçekten ürkütücüydü!

Haziran 2009

LA PAZ

2009-06-15T18:58:00.001-07:00

La Paz'dayım. Dünyanın en yüksek başkenti.La Paz Bolivya’nın resmi başkenti değil ama başkent olarak kabul ediliyor. Resmi başkent Sucre. La Paz İspanyolcada “barış” anlamına geliyor. Bir vadinin içine kurulmuş, sıvasız evleri, dar sokakları ve meydanları ile ilginç bir şehir. Bu şehri sevdiğimi öncelikle söylemeliyim. İnsanı saran tuhaf çekici bir şehir.

Plaza de Murillo

"İglesia de San Francisco" San Francisco Kilisesi, buranın en önemli kiliselerinden biri.. Ve aynı adlı meydan..Ne yok ki bu meydanda..

Plaza de Murillo, en önemli meydanı..Sanki insanların duraklama yeri..Etrafı çok sayıda kolonyal bina ile çevrili.

Daracık sokaklarındaki neredeyse üst üste denebilecek otobüs ve dolmuşları, her adım başı sokak satıcıları, cadı marketi ve tümü el emeği olan şık ürünler satan dükkanları ile La Paz bana enerji verdi. Burası adrenalini yüksek bir şehir… Yaşamak zor olabilir. Ama bir gezgin için inanılmaz zenginlikte bir yer..Sanki büyük bir işporta tezgahı… Bu tezgahtan alabileceginiz şey o kadar çeşitli ki..

Tadına doyamadığım inanılmaz lezzetteki meyve salatası...Her gün bir tabak meyve salatası..Vitamin bombası gibiyim. Yoğurtlarını da çok sevdiğimi söylemeliyim. Bu salata 5 Bolivyanos. 7 Bolivyanosun bir Amerikan Doları olduğunu hatırlatmak isterim. :)))

Olağan üstü lezzetteki meyve salatalarından, inanılmaz çeşitteki ekmeğe, çeşit çeşit hamurdan yapılmış yiyeceklere, hediyelik eşyalara, giysiye, elektronik eşyalara kadar her şey almak mümkün.. Kimi yerleri Avrupa'yı aratmayacak ölçüde düzenli ve ihtiyaca cevap verecek nitelikte..Koşullar iyileştikçe fiatların da o ölçüde arttığını söyleyebilirim. Ama ne olursa olsun oldukça ucuz ve renkli.

Ne yok ki! Cadı marketi buranın gezginler tarafından en cazip bulunan yeri. Yerli geleneğinden gelen, kurutulmuş lama ceninleri, kurutulmuş kurbağalar hemen hemen tüm evlerde yer alıyormuş. Nedenine gelince eve, ev halkına şans getireceğine inanılıyormuş. Kimisinin, evi hırsızlardan koruyacağına dair inanç varmış. Böyle bir inanç olunca bu tip malzemeler kendi pazarını yaratmış. Bu market “whitcy market” olarak adlandırılıyor.Ben merak ettiğim için gittim. Kurutulmuş lama embriyonlarını ya da kurutulmuş diğer yaratıkları görmek ilginç ama çok hoş olduğunu söyleyemeyeceğim.

Witchy marketten

La Paz’ın ilginç mekanlarından biri de otantik pazar. Benim için oradan ayrılmak çok zordu. Gerçekten her şey çok güzel. Sanki her şey ayrı bir fotograf karesi.La Paz'daki önemli duraklarımdan biriydi.Otantik enstürmanlar, rengarenk kumaşlar…Her şey rengarenk!

Kolonyal evlerin içine yerleşmiş bu çok çekici çarşı sürekli insana sürprizler sunuyor. Aaa her yeri gezdim dediğim noktada keşfetmediğim bir yer olduğunu fark ettim.

Kolonyal bir binanın avlusu

Cadde boyunca gezerken hep beni takip eden otantik Bolivya müziği de ayrı bir zevkti. Biraz ritmik biraz hüzünlü.. Tam da buradaki dokuya yakışan…Yoksulluğun renkle bezendiği bir yer La Paz…

Çok sayıda, enstürman satan dükkan var. Boy boy gitar cinsi ve üflemeli enstürmanlar.. En sık rastladığım enstürman da panflüt diye bildiğim çok düdüklü çalgıydı.

Hani hepimizin çok yakından bildiği bir fotograf vardır. “Panflüt çalan pançolu adam” sanki bir Latin Amerika klasiğidir. Bu çarşıda pançoyu ve panflütü ayrı ayrı görmek mümkün olduğu gibi bu klasik fotoğrafın gerçeğini de görmek mümkün.

La Paz’ı yürüyerek dolaştım. Her yer ayrı bir koku, ayrı bir duygu.. Kimi yerleri tedirgin edici.. Rahatsız ediciliği ile birlikte çekici.. Kadınlar her yerde. İnşaat işçisi, dolmuş muavini, satıcı, çöpçü..İşlerini çok iyi biliyorlar. Katlı etekleri, ucuz babet pabuçları, dar kısa bedenli bluzları, şalları ve komik Lorel –Hardy şapkaları ile o kadar şıklar ki!

Azıcık bakıma alınsalar inanılmaz olacaklar! Yıllarca bu tarz giyim modelini benimsemiş olan ben (şapka dışında) Bolivya’nın bu milli giyim şekline bayıldım. Şapkaların altındaki uzun örgü saçlarının uçlarına çeşitli süsler takıyorlar. Oldukça bakımsız görünen bu kadınlar eteklerinin altına ayaksız çorap giyiyorlar. Hani şimdi bütün dünya’da moda olan! Altına ya babet cinsi pabuç ya da plastik sandalet tercih ediyorlar. İnanılmaz şıklar.. Malzemeler acık kaliteli olsa moda gösterilerinde yer alacak cinsten… Şapkalar şehirden şehre çeşitlilik gösteriyor.

La Paz şapkaları Lorel-Hardy cinsi. Etek boyları uzun. Muhtemelen soğuk olduğu için. Cochabamba tarzı şapkalar, plaj şapkası gibi. Genellikle beyaz. Üzerinde de kocaman çiçekler var. İnsana yaşama sevinci veriyor. En azından bana!

Bolivya’da hemen hemen otuz çeşit yerli varmış. La Paz’ın çoğunluğu Aymara ve Quecha. Cumhurbaşkanları da Aymara… Buranın gerçek sahipleri olan yerlilerin durumlarının çok iç acıcı olduğu söylenemez. Kendi dillerinde eğitim hakkını almak için mücadelele ediyorlar. Yerli olanlarla olmayanlar arasında çatışma olduğu söylendi. Bolivya’nın kimi şehirlerinde İspanyolca’nın yanı sıra yerli dili (hangi grup çoğunluktaysa) resmi dil olarak kabul edilmiş. Bolivya için tek kültürlü bir model olmaktan uzaklaşılması savunuluyor. Ciddi bir yerli hareketi olduğu söyleniyor. Daha çok söz sahibi olmak için mücadele ettikleri de verilen bilgiler arasında.

Bolivya, Che Guevar’ın devrim hazırlağındayken öldürüldüğü ülke.. Latin Amerika’nın en fakir iki ülkesinden biri. Aslında iklim tarım için çok uygun ve maden bakımından oldukça zengin bir ülke. Sanırım kötü yönetimler Bolivya’nın refaha ulaşmasını engellemiş. Yerlilerin yeni umudu olan Cumhurbaşkanının eğitimliler tarafından desteleklendiği söylenemez. Ben söyleyenlerin yalancısıyım.

La Paz, altiplano denilen coğrafik yapıya sahip.Çevresiyle birlikte gezginlere oldukça çok seçenek sunuyor. La Paz “death road" adı verilen rotaya’da oldukça yakın. Buradan oraya bisiklet turları düzenleniyor.

La Paz’dan başka bir not… Evleri ile ilgili. Hemen hemen evlerin tümü sıvasız. İlk gördüğümde bana bir çanağın içine atılmış çok sayıda kibrit kutusu gibi göründü. Kendi kendime olsun ortak bir mimarisi var dedim. Sonradan bu sıvasız evlerin nedenini öğrendim. Sıvasız evler, belediyeye daha düşük vergi ödüyormuş. Aslında şehre yakından bakınca tam bir kargaşa. Belki bu kargaşa burayı özel kılıyor. Eski kolonyal binalar, yarım inşaatlar, gökdelenler… Hepsi birbirine girmiş. Hani içine her şey katılmış lezzetli bir çorba gibi.. Belki burayı eşsiz kılan bu tuhaf doku.. Bana zaman zamam Mahmut Paşa zaman zaman Kemeraltı duygusu yaşattı.Zaman zaman da İstanbul’un bazı semtlerini anımsattı. Bu doku bir de yerli kültürüyle birleşince gerçekten hoş bir mekan çıkmış. Kitch ama akıldan çıkması zor. Her anımsadıkça akla hoş şeyler getirecek cinsten.

La Paz’daki başka bir durak “Coca Müzesi” Çok güzel avlulu bir bina içinde yer alıyor. Küçük bir müze, üst katında bir kafeterya var. Coca yapraklarından elde edilen özden ne yapılmamış ki! Kek, likör, bira, şarap… Likörün tadına baktım. Çok şekerliydi, hoşlanmadım. Coca birasının rengi yeşil. Biradan öte gazoz gibi görünüyor. Gördüğüm şey yanlış değilse kokain de satıyorlardı. Genç bir çocuk geldi, tozunu burnuna çekti ve gitti. Çok sıradan sanki pazardan elma alıyormuşçasına isteğini söyledi. Malı aldı ve herkesin önünde gerekeni yaptı ve gitti.
Coca bitkisi yetiştirmek, onu yaşamlarını iyileştirmek için kullanmak And dağlarında yaşayan yerlilerin geleneği. Coca bitkisi değişik özellikleri ile zor yaşam koşullarında dayanıklılık sağlıyor. Yükseklikten kaynaklanan problemleri azaltıyor. Bu arada ben de her sabah içtim. Çünkü La Paz’da nefes almak ile ilgili problemler yaşadım. Sürekli derin nefes alma ihtiyacı hissettim. Çok az eğimli yerlerde bile nefes nefese kaldım. Bunun ilacı su ve coca çayı.. Gerekeni yaptım ama La Paz’ın bir çanağın içine kurulduğunu düşünecek olursak bir yokuştan kaçarken öbürüne yakalandım.

Müzeye dönersek… Müze daha önce de söylediğim gibi küçük bir müze. Fotograflar var. Bir de İngilizce açıklamalı bir kitapçık.. Bu kitapçık coca ile ilgili her türlü bilgiyi veriyor. Bolivya, coca bitkisi üreten en önemli birkaç ülkeden biri. Batı dünyası tarafından uyuşturucu alışkanlığına neden olduğu için suçlanıyor. Coca yaprağı And Dağlarında yaşayan yerlilerin geleneği. Enerji veriyor. Maden ocaklarında çalışan işçilerin uzun saatler çalışmalarına olanak tanıyor. (bunun insani olduğu söylenemez elbette!) Tokluk veriyor. Ve de bu zor koşullarda hayatlarını sürdürmeye çalışan bu kara derili, kavruk yüzlü insanlara mutluluk veriyor. And dağlarında yaşayan erkeklerin %92 si kadınların % 82 si coca yaprağı kullanıyormuş. Şimdi bu müzenin rehber kitabındaki şiirin bir bölümünü olduğu gibi yazıyorum. Kolay anlaşılır bu nedenle ingilizce yazmak istedim.

“The purity of your heart has moved me and so, to fight the darkness which lies at the bosom of mother earth
to withstand cold, the hunger and sadness of hearts torn apart from their father
I shall give you gift for your brothers where you shall find a small plant one with much strenght
Guard the leaves with much leave and
When you feel the sting of pain in your heart,
Hunger in your body and darkness in your mind
Take them to your mouth
And softly draw up its spirit which is part of mine
You will find lovre for your pain, food for your body aand light for your mind
Furthermore watch the leaves with the wind and you will find answers to you queries……”

Bu şiir mi düz yazı mı bilemiyorum oldukça uzun ben bir bölümünü koydum. Çok etkileyici bütünü.Aslında günümüz insanın kokaine sığınma nedenleri farklı değil. Ama yerlilerin coca yaprağını kullanım biçimleri ve miktarı kokainin vücutta yaptığı tahribatı yapıyor mu bilmiyorum. Alışkanlık yaptığı kesin. Ama yaşam kalitelerini düşürüyor mu? Ömürlerini kısaltıyor mu? Bunların cevabını bilmiyorum. Yerliler, coca yaprağını yaşam kalitelerini yükseltmek için kullanıyor. "Coca yaprağı zararlıdır ama eğer yükseklerde, zor koşullarda yaşarsan coca yaprağı iyi gelir." gibi bir çıkarsama tuhaf. Anlaması zor. Ciddi bir çelişki.Oldukça derin konu! Daha fazla okumaya ve öğrenmeye ihtiyaç var.La Paz’a yakın Yungas bölgesi önemli bir coca yaprağı üretim merkezi… Bu arada coca yaprağı falına bakıldığını da gördüm. Coca yaprağına çok fazla anlam yüklemiş yerliler.

La Paz'da fotografını çekmek için çok malzeme var. Ama oldukça güç. Yerliler fotografları çekildiğinde ruhlarının çalındığına inanıyorlarmış. Ama kimisi, tezgahlarından bişeyler aldığınız zaman izin veriyor. Ruhlarını para ile sattıklarını söylemek fazla olmaz sanırım. La Paz’dan ne çok şey var anlatacak!

COCHABAMBA

2009-06-08T12:58:00.000-07:00

Cochabamba, Bolivya'nin bir kaç büyük şehrinden biri. Kolonyal bir şehir değil. Oldukça fakir gözükmesine rağmen cok sayıda büyük pahalı jeep gördüğümü söylemeliyim. Zengin cok zengin fakir cok fakir.Bu da belli bir yozlaşmayı haklı olarak beraberinde getirmiş. Zenginliğin nedenin de uyusturucu trafigi ile ilgili olduğu söylendi.Buranın devlet başkanı sosyalist gibi gözükmesine rağmen Bolivya´nin fakirleşmesine neden olmuş. Ben söyleyenlerin yalancısıyım. Coca yaprağı ekimini teşvik ediyormuş. Kısacası kara para, burada kücük bir grubun cok zenginleşmesine neden olmus.Cochabamba´da yedi tane üniversite varmış. Bunlarında çogunluğu tıp fakültesi.Bu nedenle genç bir şehir Cochabamba. Bu şehirle ilgili aktarabileceğim en ilginç yer büyük pazarı. Çin malından,otantik dokumalara, hayal ötesi tropik meyve ve sebzelere kadar bir çok şey bulmak mümkün. Tam bir görsel şenlik. Satıcılar genellikle kadınlar..Pazarın kurulduğu yer, şehrin en fakir buna bağlı olarak en tehlikleli bölgesi. Hırsızlık korkusu ile tedirgin gezdim. Bu yazı şimdiye kadar hiç karşılaşmadığım ve sebze ve meyvelere adanmıştır.

Achojcha. Peynir ya da etle pişirilen bir sebze.

Papalisa.Burada çok çesitli patates var. Her biri değişik amaçla kullanılıyor. Papalisa bu patates çesitlerinden biri.

Kurutulmuş mısır.İki gün suda bekletildikten sonra tarçın ve karanfil ile kaynatılıyor.İndirmeye yakın şeker ve limon ilave ediliyor.Kahvaltıda sıcak
tüketiliyor.Hiç sevmediğimi söylemeliyim.

Kurutulmuş mısırın ayıklanmış hali.

Lacoyote.Bir çesit kabak.Kızartılmıs kuru soğan, bezelye ve peynirle pişirliyormuş.

Yocan.Bir çesit kök.Haşlandıktan sonra tavuk ve etin yanında servis yapılıyormuş.

Tatlı patates.Haşlanarak ya da fırınlanarak etle yeniliyormuş.

Bu bir çesit tütsü,"Qhoa" Her yerde satılıyor. Her ayın ilk cuması evlerde yakılarak iyi şans getireceğine inanılıyormuş.Son derece kötü kokan bir tütsü. Yerlilerin geleneğinden bugüne taşınmış.

Chirimaja.Çok lezzetli bir meyve. Karpuz cekirdeğine benzer çekirdekleri olan yeme biçimi azıcık inciri andıran bir meyve.

Tumbo.Genellikle ezilerek meyve suyu yapmak için kullanılıyormuş.

Palmito.Haşlandıktan sonra salata yapmak icin kullanılıyor.Tatma şansım oldu. Guzel ama abartmaya gerek yok.Palmiye ağacının gövdesinden çıkarılıyormuş.Taze soğan ve domatesle salata hazırlanıyor.

Palmito ayıklanırken...

Giyilen şapkalar şehirden şehire değişiyormuş.Bu şapka La Paz´dan!

Bilindiği üzere kabak.Sütle pişirilerek püre yapılıyormuş.

Bebe lama yününden yapılmış atkılar.

Lizzie ve bendeniz. Cochabamba hatırası!

Haziran 2009

SUCRE

2009-06-04T07:18:00.001-07:00

Sucre, beyazla yıkanmış evleri ile göz alıcı. İlk bakışta kendisini sevdiren bir kent. Uyuni’den sonra bana cennet gibi geldi.Uyuni için de haksızlık etmek istemem. Aslında Uyuni benim Bolivya'da ilk gördüğüm yerleşim yeri.Gerçekten ilk etapta Kolaylıkla fark edilen fakirlik içinde şapkalı rengarenk giysili insanların oluşturduğu fotograf şaşırtcıydı. Köyden belki biraz daha büyük olan Uyuni, ilk gördüğümde hemen kaçma duygusu yaşadığım yerlerden biriydi. Ama birkaç saat vakit geçirdikten sonra hoşuma gitmeye başladı.Çünkü herşey çok değişikti.Evet Dağlık Bolivya'daydım.Şapkalı kadınlar,pançolu adamlar, sırtlarına bağladıkları renkli bezlerde çocuklarını taşıyan kadınlar, tezgahtarların dağınıklık içinde neredeyse kaybolduğu dükkanlar...

Şili'den sonra sokakta bir Amerikan Dolarının altında lezzetli yemekler yemek inanılmazdı.Zira San Pedro’da suyu neredeyse bir Amerikan Dolarına satıyorlardı.

Merakla ve şaşkınlıkla sokaklarda gezerken herkesin fotografını çekmek istedim desem fazla olmaz.Uyuni'de bir ya da iki gece kalma planım vardı. Çünkü Uyuni'nin yakınındaki Salar De Uyuni'de (Tuz çölü) bir kaç gün vakit geçirmek istiyordum.Ancak oradaki kirlilik planımı değiştirmeme neden oldu.Sırada Potosi vardı. Oraya gitmekten de yükseklik ve soğuk nedeniyle vazgeçtim. Zira Potosi dünyanın en yüksek şehri.Rotamı Sucre'ye çevirdim.

Fotograf çekmenin pek kolay olduğunu söyleyemeyeceğim. Aslında biraz da haklılar. Bize- bana değişik gelen halleri onların yaşam biçimi. Yoksulluğu görüntülemek etik değil.Ben genellikle ilişki kurarak fotograf çekmeye çalışıyorum.Fakir yerlere turistik geziler düzenlendiğini duymuştum.Turizmin de bir etiği olmalı!

Çok hoş görünüyorlardı.Güneşin altında siesta

Yaklaşık 12 saat yolculukla Uyuni den Sucre’ye geldim. Sabaha karşı geldiğim ve önceden hazırlıklı olmadığım için (bir yere gitmeden önce nerede kalacağımı mutlaka önceden belirliyorum. ) iyi bir otele gittim. Zaten böyle bir kararım vardı. Sucre’de kendimi şımartacaktım. Çölden sonra bunu fazlasıyla hak etmiştim. Kendimi şık bir otelde buldum.

Sucre, kolonyal bir kent. Evler hep avlulu. Odalar bu avluya bakıyor. Benim kaldığım otelde böyleydi. Avluda çok sayıda devasa bitki var. Bu çok sevdiğim, pahalı otelde geceliğine yaklaşık 25 lira (110 Bolivyanos) ödedim. Şimdi ise gene gayet iyi bir hostelde kalıyorum. Tek kişilik odam için geceliğine 25 Bolivyanos ödüyorum.

Bu otelde kalarak kendimi ödüllendirdim. Ama yalnızca iki gece.. Aslında hiç pahalı değil. Bolivya standartlarında yine de bu fiat oldukça yüksek.

Uyuni-Sucre yolculuğuma gelince… O ayrı bir serüven. Küçük bir otobüs, her binen battaniyesi ile biniyor. Bavullar otobüsün üstüne konarak bağlanıyor. Ben bu fotografı bir yerlerden ama çok eskilerden hatırlıyorum. Battaniyelere önce bir anlam veremedim. Avustralya’lı bir başka hatun bana işaret etti. “niye battaniye taşıyorlar” diye.. Sonradan anlaşıldı otobüste ısıtma yoktu.

Otobüsten hoş bir iki şey daha… Yanımda oturan yirmili yaşlarında bir çocuk benim battaniyem olmadığını fark edince kendi uyku tulumunu teklif etti. Yokluk diz boyu ama insanlıklarını kaybetmedikleri kesin.

Otobüs, tuvalet molası için durdu. Ben ve Avustralya’lı hatun şaşkın şaşkın tuvalet ararken baktık insanlar kayaların arkasına gidiyorlar. Durum anlaşıldı biz de gerekeni yaptık.

"Plaza de 25 Mayo" kentin en büyük meydanı...Gerçekten çok güzel. Büyük ağaçlar, meydanı çevreleyen beyaz evler..

Sucre daha önce de söylediğim gibi kolanyal bir kent. UNICEF tarafından dünya mirası olarak ilan edilmiş. Hoş bir mimarisi var.Bunun yanısıra yeşil.İklimi mükemmel.Neredeyse kış yok! Yaz mevsimi ortalaması 25 derece kışın ise 15 derece...Tam istedigim gibi!

Burada çok sayıda Avrupalı yaşıyor. Genellikle gönüllü işler yapıyorlar. Bugün katıldığım toplantı, aileleri ile problemi olan ve yaşamak için sokakta bir şeyler satan çocukları desteklemek amacıyla yapıldı.Gönüllü işler çok çeşitli. Ayrıca yerlileri destekleyen çok sayıda grup ve organizasyon var.

Bu fotograf çocukları desteklemek için düzenlenen geceden.Bilgi yarışması yapıldı.Bu yarışmanın geliri çocuklar için kullanılacak.Soruları yanıtlarken hiç de fena değildim. :)))

Burası yerlilerin el sanatlarının sergilendiği bir müze. Ülkede çok sayıda yerli grup var.İspanyolca bilmiyorlar.Hayat onlar için oldukça zor.Onları desteklemek icin çesitli fonlar bulunmakta.Bu müze de onlardan biri. Burası yerlilerle ilgili bir etnografya müzesi.Çok hoşlandım. Hele giysileri..Rengarenk..Yerliler, el sanatlarını sürdürmeleri konusunda çeşitli fonlar tarafından destekleniyorlar.

Sözünü ettigim müzede halı dokuyan bir kadın.. Arkaları dönük olduğu için fotograf çekilmesine izin veriyorlar.

Yine müzededen

Sucre'de yaşayan çok sayıda Avrupalı var.Gönüllü işlerde çalışıyorlar. Geçmişte sömürdükleri “Sur America’yı” küçük çabalarıyla var etmeye çalışıyorlar. Belki de bir özür dileyiş! Belki de refahlarını borçlu oldukları Güney Amerika’ya bu bir minnet borcudur.

Beş gün kaldığım Sucre’de hep şehir içinde vakit geçirdim. Muhteşem büyük bir hali var. Orada nefis meyve suları içtim. Büyük porsiyon meyve salataları yedim hiçbir yerde yemediğim kadar..Sabah uyanır uyanmaz kendimi bu çok keyifli büyük pazara atıyor nerdeyse bedavaya tüm tropik meyvelerden yapılmış salataları yiyordum. Bir çok yerde meyve salatası tattım ama hiç bu kadar lezzetli olanları ile karşılaşmamıştım. Aynı şeyi meyve suları için de söyleyebilirim.

Sözünü ettiğim pazar çok büyük. Et, sebze ve meyve bölümleri olan bu pazarda kadınların çalıştığı basit lokantalar da var. Tamamıyle kültürü yansıtan bir yer. Tam bir görsel şenlik.. Orada lezzetli meyve sulari içmenin, meyve salataları yemenin yanısıra Bolivya mutfağından birşeyler tatmak fırsatım da oldu. Aslında her çesit meyve ve sebze var. Sebzeleri hakkıyla kullandıkları söylenemez.Bolivya mutfağında et cok önemli .

Sucre’de alıs verişe gelince....Hersey için pazarlık yapmak mümkün.Çok ısrarcı değiller biraz direndikten sonra hemen kabul ediyorlar.İstediğimi alıp pansiyona döndüğümde “niye pazarlık yaptım” diye utandığımı itiraf etmeliyim.

Bir şeyler satan bu Peru`lu kadının kulağında bir küpe gördüm.Çok beğendim. Senin için yeni bir tane yapabilirim dedi. Ben kısa sürede yapabileceğini düşünmüstüm.İki saatten fazla uğraştı.Fiatı konusunda anlaşmıştık.Ama onun emeğini görünce anlaştığımızdan daha fazlasını verdim.O bile hiç bir şeydi!

Sucre’de hemen her akşam pub ya da disco tarzı bir yerlere gittik. Bazı kafeler Avruplalılar tarafından işletiliyor. Bu nedenle çok tanıdık. Böylece Sucre’nin gece yaşamını gözleme fırsatım oldu. Kimi kızlar gerçekten çok güzel.Ama çok makyajlılar ve giyimleri çok abartılı.. Bu arada fakirliği gizlemek de mümkün değil. Kızlar kabul edilebilir de genç oğlanlar gerçekten iticiydi.

Fransa'dan Nadia, Yeni Zellanda'dan Linsel..Onlarla keyifli vakit geçirdim.

Sucre’de çok cici insanlarla karşılaştım.Sucre benim Bolivya’da ilk ziyaret ettiğim şehir. Güzel anılarla Sucre’den ayrıldım. Bundan sonraki durak Cochabamba.

Haziran 2009

ÇÖLDE ÇAY

2009-05-28T06:27:00.000-07:00

Benim cok sevdigim taş agaç bu yolculugun simgesi olsun istedim ve ilk fotograf olarak koydum.

San Pedro Bolivya’ya geçiş noktalarından biri. San Pedro’dan Bolivya’ya jip turu ile geçiliyor. Bu tur iki gece üç gün sürüyor. Yaklaşık dört yüz kilometre çölde yol alınıyor.Çölü geçmek için 23 Mayıs günü sabah sekizde 11 kişilik grupla San Pedro’dan yola çıktık. Yaklaşık bir saat içinde Bolivya sınırına ulaştık. Bir saat içinde hava inanılmaz değişti. Çok soğuktu. Artık Bolivya’daydık. Yükseldiğimiz için hafiften baş ağrıları başlamıştı. Bunun önüne geçmenin yolu yine bol su içmekti. Tur şirketi su vermediği için yanımızda taşıdığımız sular çok değerliydi. Tur şirketi su yerine kola ikram ediyordu. Ekmek yerine pasta yemek gibi! Sınırda otobüsten indik. Çölde yolculuk yapacağımız jiplere bindik. Her bir jip altı kişilikti. 6 ve 5 kişi olarak bölündük.

Çölün ortasında renkleri farklı göller,gayzer ve volkanlar vardı. İlk ziyaret ettiğimiz göl, “Laguna Blanco” beyaz göl oldu. Göller taşıdıkları minerallerden dolayı değişik renklerde gözüküyor. Uçsuz bucaksız çölün ortasında yer alan bu büyüleyici göller benim birazda olsa soğuğu unutmama yardım etti.

Kızgın güneş araba içinde olduğumuz sürece yakıyordu. Dışarısı ise gerçekten soğuktu. Bu yolculuk sırasında çok sıcaktan çok soğuğa geçmek beni oldukça zorladı.

Beyaz gölden sonra sıra “Laguna Verde” yeşil gölde idi. Dağlarla birlikte inanılmaz bir görüntü oluşturuyordu. İzlemeye doyamadığım göllerden biri oldu.

Daha sonraki durak sıcak su kaynağı idi. Ben bu sefer mayomu unuttuğum için giremedim. Soğukta hızla soyunarak sıcak suya girmek ayrı bir keyif!

Gayzer

Sürekli soğuk ve sıcak arasında gidip geliyorduk. Benim vücud direncim yüksek olmasına rağmen hastalanmaktan korktuğumu itiraf etmeliyim. Foça’nın sıcağından kaçarken çölün insanı acıtan soğuğuna yakalanmıştım. Zaman zaman “bunun arası yok mu?” diye düşündüğüm oldu. Bunu da itiraf etmeliyim. Ben her zaman soğuğu tercih etmeme rağmen “ah sıcak istiyorum” dediğim anlar oldu.

Termalden sonraki durağımız, “Laguna Colarado” renkli göl oldu. Flamingoların sakin sakin gezdiği, farklı renkleri olan bir göl.

Farklı yerlerden bakıldığında farklı renklerde gözüken bir göl. İçindeki alglerden dolayı renkli gözüküyormuş. Baskın renk kiremit kırmızı idi. Flamingolar da gölün dekoru gibiydi. Unutulacak cinsten değil.

İlk günkü gezimiz bitmişti. Sıra konaklayacağımız yere gelmişti. Gördüğümüz zaman şaşkınlığımızı saklayamadık. Önceden sadece yatacak yer olduğu söylenmişti. Yüksek taş zeminler üzerinde yataklar, ısıtma yok. Dışarısı sıfırın altında on derece belki daha düşük..Üstelik dört bin metrenin üzerinde olduğumuz için de kendimizi de çok güçlü hissetmiyorduk.Baş ağrısı yakamızı bırakmıyordu. Yükseklikten kaynaklanan sorunları gidermenin yollarından biri de coca yaprağı çayı içmek. Yerliler bu yaprağı çiğniyorlar. Yüksekte daha dayanıklı olmak için San Pedro’dan almış olduğum aromatik coca yaprağı çayı benim kendimi biraz daha iyi hissetmeme neden oldu. Aslında beni yükseklikten öte soğuk zorladı. Gece beş kişilik yatakhanemizde uyku tulumu ve birkaç battaniye ile kendimizi sıcak tutarak uyumaya çalıştık.

Bizim kaldığımız yerde insanlar, çoçukları ile birlikte hayat sürmeye çalışıyorlar. Bu bir seçim midir? Yokluktan mı kaynaklanır? Oralarda doğdukları için mi bu çok zor koşullarda yaşarlar? Hangi nedenden olursa olsun böylesi bir yerde yaşamak zor ötesi. Odun yok, kömür yok. Bir gece bile kalmak çok zordu. Ben ise gördüğüm yerlerin heyecanı ile soğuğu tolere etmeye çalışıyordum.Onların bu soğuğu ve bu ilkel koşulları tolere edecek neleri vardı acaba!

Sabah güne iyi başladığım söylenebilir. Ama gözlerim tek çizgi halindeydi. Aynaya fazla bakmadan kendimi güçlü hissetmenin keyfi ile yine yollara düştük. Lüks otelimizi geride bırarak!

Bu yolculuğa “çölde safari “ demek fazla olmaz. Tozun içinde yol alıyorduk. Dağların bu kadar etkileyici olduğunu “Torres Del Paine’den sonra burada gördüm.

Çöl ürkütücü! Ürkütücü olduğu kadar büyüleyici! Jipte bile hırpalanarak ilerlediğimiz çölde, çölü geçmeye çalışan bisikletli insanlar gördük. Çok zor gibi görünen bu yolculuk aslında benim gençliğimden beri hayal ettiğim bir şeydi..Ancak 50 yaşında jiple böyle bir geziyi yapma fırsatım oldu.

Keşke daha genç olsaydım!Yıllar önce Hülya Koç’un Güney Amerika’da yaptığı bisiklet turunu anlattığı kitabını okuduğum zaman çok etkilenmiştim.O tarihlerde Güney Amerika’ya gelmek çok uzak gelmişti. Aslında buraya gelene kadar inanamadım. Hala bazen “ben Güney Amerika’da mıyım?” diyorum kendime. Bu bir düştü. Ve gerçeğe döndü.

İkinci gece daha konforlu olacağımız söylenen otele gelmiştik. Otel demek biraz zor. Çamurdan bir köy evi. Ama içi sevimliydi. Tabanı tamamen tuz, yine yüksek taş zeminler üzerinde yataklar…Yükseklik azaldığı için hava biraz ısınmıştı ama gene soğuktu. Orada gece mangalda yapılmış lama eti ikram ettiler. Lama eti burada çok popüler. Ama gene benim için çok hoş değildi.

İkinci günün heyecan verici duraklarından biri “Stone Tree” taş ağaçlar. Rüzgarın oluşturduğu bu kayalar usta ellerden çıkmış heykeller gibiydi. Ben çok ama çok etkilendim. Dikkatli bakınca her birini anlamlı şekiller olarak görmek mümkün.

Bir başka ilginç yer ise beş ay önce keşfedilmiş bir mezarlıktı. İnkalardan kaçan yerliler korunmak için kayalar yapmışlar ve bu kayaların arkasına gizlenmişler. Söylentiye göre korkudan ölmüşler.Ama muhtemelen soğuktan ve açlıktan öldüler.Herşey bozulmadan duruyordu. Havanın çok kuru olması muhtemelen kemiklerin bozulmasını engelledi.

Ürkütücü değil mi?

Daha sonraki durağımız, dumanı üstünde "Ollaque" volkanı oldu. Aktif bir volkan. Bu yolculuğum sırasında pek çok volkan görme fırsatım oldu.Daha önce pek çok volkan gördüğüm için volkan görmek sıradanlaşmıştı benim için.İlk heyecanımı kaybetmiştim.

Bir başka heyecan verici durak “Salar De Uyuni” Uyuni’deki çok büyük tuz alanı. İnanılmazdı. Birkaç gün geçirmeyi isteyebileceğim bir yerdi. Ancak birkaç saat kalabildik. Oradaki “ Isla Del Sol” adı verilen adayı gördüğümde çok heyecanlandım. Sonuz beyazlık içinde kaktüsler içinde bir ada. Kaktüslerin kimisinin yaşı yüz yıldan fazlaydı.

Bu tuz bölgesinde zemin düz ve beyaz olduğu için komik fotograflar çekiliyor. İşte benim fotografım. Tuvalet kağıdı rulosunı itmek beni oldukça yordu! :))

Sonunda yolculuğumuz bitmişti. Zorlayıcı ama çok keyifli. Bazı fotograflara bakarken şimdi gene aynı heyecanı duydum. Belki daha çok keyif aldım. Çünkü sıcak yatağımın içinde yaşadıklarımı hayal etmek iyi geldi.
Yolculuğumuz Uyuni’de sonlandı. Orada tren mezarlığını ziyaret ettik. Uyuni ilk görüşte hayal kırıklığı yarattı.

Uyuni tren mezarligi

Bu fotograf ayrılmadan önceki son yemeğimizdi.

Uyuni de kalmamaya karar verdim. Aklımda olan Potosi idi. Fakat dört bin metrenin üzerinde olması planımı değiştirmeme neden oldu. Çünkü artık soğuk istemiyordum. On saatlik bir yolculukla Sucre’ye geldim. Çok sevdim. Ama Uyuni’de kalsaydım “Salar De Uyuni’ye” gitmek için bir kez daha fırsatım olacaktı. Gidecek olanlara duyurulur. Salar De Uyuni’de birkaç gün geçirilmeli. Benim aklım kaldı.

UZAK KITADAN YAKIN GÖRÜNTÜLER 2

2009-05-20T17:22:00.001-07:00

SAN PEDRO ATACAMA

2009-05-20T11:45:00.000-07:00

San Pedro Atacama, Şili’nin kuzeyinde Atacama çölünde bir turistik köy, bir vaha..Tozlu sokakları, çamur ve kaktüs gövdesinin karışımından yapılmış evleri ile gerçekten etkileyici. Şili’nin en eski kilisesi de burada. Bu bembeyaz kilisenin çatısı kaktüs gövdesinden yapılmış.

San Pedro, sanki film çekmek için kurulmuş bir plato.Burası aynı zamanda Bolivya’ya geçiş noktası. Buradaki coğrafik yapı “altiplano” diye tanımlanıyor. Yüksekteki düzlükler gibi bir anlamı var. Göller,volkanlar,çöl, gayzer bir sürü cazip şey var burada. Bu nedenle önemli bir turistik nokta. Herşey turistlerin ihtiyaçlarına göre planlanmış.

San Pedro Atacama’ya Valparaiso’dan yaklaşık 26 saatlik yolculukla geldim.Yolculuk yorucuydu ama burası gerçekten görülmeyi hak eden bir yer,çevresiyle birlikte. Atacama çölü, dünyanın en kurak çölüymüş. Gündüz sıcak ama rahatsız edici değil. Gece soğuk. Herhangi bir ısınma sistemine ihtiyaç yok.Evleri yaparken kullandıkları çamur ve kaktüs cinsi bitkiler odaların içini yazın serin kışın sıcak tutuyormuş. En iyi izolasyon maddesi yine doğadan!Ne varsa doğada!

Burada yaşayanlar eminim bu çöle şükrediyorlar. Turizm neredeyse tek gelir kaynağı. Çok sayıda turizm şirketi mevcut. Bir yere gitmeden önce birden fazla şirketle konuşmak hatta pazarlık yapmak lazım.

Şimdiye kadar gittiğim hiçbir yerde hediyelik eşya dükkanlarından bir şey alma isteği duymadım. Burası için aynı şeyi söyleyemeyeceğim. Ama oldukça pahalı. Bolivya tarafının daha ucuz olacağını düşünüyorum. Bu seferde taşıma problemi… Bakalım nasıl halledeceğim!

San Pedro Atacama'dan gidilebilecek pek çok yer var. Bunlardan biri "Valley De La Luna" Ay vadisi...Bu bölgenin yüzeyi ayın yüzeyine benzediği için bu ad verilmiş. Çöl'ün bu kadar güzel olabileceğini hiç düşünmemiştim. Rüya gibi..Buradaki sonsuzluk duygusu deniz de açılırken duyduğum sonsuzluk duygusundan biraz daha farklı..Belki biraz ürkütücü..Hani hiç bir kara parçasının görünmediği açık denizdeki yolculuk gibi.. Şimdi Bir kaç foto bu vadiden...

San Pedro'daki bir başka etkileyici yer, "Tadio Gayzer" Tadio yerli dilinde “ağlayan büyük baba” anlamındaymış. Bu gayzer, 4000 metrenin üstünde bir yükseklikte yer alıyor. Yüzey şekli, yaşlı insan yüzüne benzetildiği için bu ad verilmiş. “Ağlayan” diye tanımlanmasının nedeni yüzeyde akan çok sayıda ince su kaynakları.

Bu gayzere gitmeden önce yüksekliğe vücudumuzu hazırlamak için bir gün önceden içki içmemek, az yemek yemek, bol su içmek, yatmadan önce parasetamol almak gibi yapılması gereken şeyler var. Bu söylenenler yapılmazsa şiddetli baş ağrısı ve kusma gibi sıkıntılar yaşanabiliyor. Ben kazasız atlattım. San Pedro'da suyun içinde arsenik olduğu için çeşmeden su içilemiyor. Yüksekliğe uyum sağlamak için çok su içilmesi gerekiyor. Aksi takdirde sağlık problemleri yaşamak mümkün. Bu nedenle sokakta herkes 5 litrelik şişelerle geziyor. Suyun arsenik taşıması iyi bir iş ortamı yaratmış. Zira su çok pahalı! San Pedro’nun oldukça pahalı bir yer olduğunu da ilave etmek isterim.

Gayzer'de gün doğumunu yakalamak için sabah dörtte yola çıktık. Hava inanılmaz soğuktu. Sıfırın altında yirmi derece…Hayal etmesi bile zor. Var olan herşeyim üstümdeydi. Ama sabah gün doğumunda orada olmak inanılmazdı. Gerçek değildi sanki.

Daha sonra tur şirketleri açık havada kahvaltı verdiler. Görülmeye değerdi. O soğukta bir bardak sıcak çayın ya da bir bardak kahvenin değeri anlatılamaz. Sıcak çay, o muhteşem manzara ile beraber beni gerçeklikten uzaklaştırdı.Rüya gibiydi! Zira yoğun su buharı görüş alanını daraltıyordu. Bu da oradaki güzelliği katladı elbette.

Kahvaltı ettikten sonra o soğukta soyunup sıcak sulara girmek ise nasıl tanımlanır bilmiyorum. Mutlu olduğum gezilerden biri oldu. Dönerken bir çok hoş yeri ve küçük yerleşim yerini ziyaret ettik. Bu arada lama şiş yedim. Herkese tavsiye edilir. Ufak bir ayrıntı buraya gelmek lazım! Şimdi bu geziden birkaç fotograf..

San Pedro’dan unutulmayacak bir anı ise “gökyüzü nasıl okunur” adlı toplantıya katılmam oldu. Alanında yetkin bir kişi büyük teleskoplarla gökyüzündeki cisimleri gösterdi. İki saat açık havada yapılan etkinlik gerçekten hem öğretici hem bilgilendirici hem de çok heyecanlandırıcıydı. Gökyüzüne çıplak gözle bakarak orada gördüklerimizi anlamlandırmanın öneminden söz edildi. Ve bunun toplumdan topluma çeşitlilik gösterdiğinin altı çizildi. Satürnü görme şansım oldu. Hani o etrafındaki halkasıyla zarif satürnü… Merak etmeyin sizinle de paylaşacağım.

Bu arada San Pedro’da gökyüzü inanılmazdı. Bunun yükseklikle ilgisi olabilir mi? İlgili kişi lazer kalemlerle gökyüzündeki takım yıldızları gösterdi. Haç, lama daha bir çok şekil görmek mümkün. Önemli olan bakmak!
San Pedro macerası bitti. Şimdi yeni bir macera başlıyor. Çölü geçerek Bolivya’ya gideceğim. Bakalım beni neler bekliyor?

VALPARAİSO

2009-05-15T19:49:00.000-07:00

Valparaiso, Pasifik Okyanusunu yüksekten gören tepelerin üzerine kurulmuş bir şehir. Benim için oldukça yorucu olduğunu söyleyebilirim. Merdivenler, merdivenler...Ayrıca ulaşım aracı olarak bu tepelere ulaşmak için "füniküler" adı verilen asansörler kullanılıyor.Şehri yürüyerek gezdim. Beni çok zorladığını söyleyebilirim. Burası Santiago'ya iki saat mesafede bir yerleşim yeri. Tepelerin üzerindeki renkli evler ve duvar resimleri gerçekten çok güzel.Ama burada da Santiago gibi eski yeni birbirine karışmış.Fotograf çekmek oldukça zor.Gözün ayıklaması gereken çok şey var.O da pek mümkün değil.Elektirik telleri, eski renkli evlerin dibinde bitivermiş apartmanlar..Renkli apartmanlar! Neye yarar ki!

Burada Pablo Neruda'nın uzun yıllar yaşadığı evi var. Neruda,şehir merkezi ile bağlantı kuran bu merdivenlerden çok etkilenmiş. Ayrıca burası Allende ve Pinoche'nin de doğum yeri. Yokuşları uzaktan seyretmek "aşkların en güzeli" ama tırmanmak gerçekten eziyet verici..Burası 2003 yılında UNESCO trafından dünya mirası olarak ilan edilen kentlerden biri. Eminim yıllar önce çok etkileyici idi.Valparaiso resimlerde çok farklı..

Valparaiso bu resimdeki kadar etkileyici değil.Elbette renkler hemen insanı yakalayı veriyor. Güzel bir körfeze yerleşmiş olan bu şehrin göbeğinde kocaman, çirkin bir liman var. Önemli bir liman kentiymiş. Denizi gören renkli evler bu çirkin limana bakıyor.

Ayrıca çok da güvenli olduğunu söylenemez.Çok zengin ve fakirlerin birlikte uyum içinde yaşaması imkansız. Bu durum ciddi bir sosyal problem yaratmış. Neredeyse her konuştuğum insan hırsızlık konusunda beni uyardı.

Buradan akılda kalacak olan kesinlikle duvar resimleri olacak.Çöp tenekelerinin üzerinde bile resim var.

İşte bir örnek. Böyle bir çöp kutusuna çöplerinizi atarmıydınız?

Renkli evleri çekmeye çalıştım. Işık izin verdiği sürece...Zira burası yaz gibi..Hava oldukça sıcak. Güneş yakıcı..Mevsimler mi beni kovalıyor ben mi mevsimleri bilmiyorum.Şimdiye kadar üç mevsim yaşadım.İlkbahara sıra gelmeyecek sanırım.Bir kaç bir şey daha..

Duvar resimlerinin minyatürleri..Almadım ama aklımın kaldığını söyleyebilirim.Alınca da bir tane yetmez! :))

Şili'yi temsil eden üç şey var. Tarım, bakır madenleri ve balıkçılık. Bir çok yerde bakır üzerine işlenmiş resimler görmem mümkün. Bu hostel tanıtım yazısı da bakır üzerine işlenmiş. Ben çok sevdim.Gerçekten karmaşanın içinde o kadar çok güzel şey var ki!

Sokağın ortasında bir enstalasyon!

Buradan küçük hoş bir anı ile bu yazıyı bitireyim.İlk gün bir yandan yokuş tırmanıp bir yandan kan ter içinde haritaya bakmaya çalışırken genç bir çocuğa yol sordum.Bu pırıl pırıl çocuk iki gün boyunca keyifle bana eşlik etti.Broşürler getirdi. Ben onu hiç unutmayacağım.İşin ilginç yanı o ingilizce ben ispanyolca bilmiyordum.

Seyahatim boyunca en azından şimdiye kadar karşılaştığım fransızlar çok şekerdi. Stephanie &Cedrec. Onlarla çok güzel vakit geçirdim. Belki yolculuğumuzun bundan sonraki kısmında tekrar buluşma şansımız olacak.Fransızlarla ilgili fikrim değişiyor.

Mayıs 2009

Hostal Acuarela, Templaman 862,7000 Şili Pesos

SANTİAGO

2009-05-12T19:02:00.000-07:00

Santiago, nüfusu beş milyonun üzerinde olan oldukça büyük bir kent..Aslında her büyük şehir gibi kalabalık ve gürültülü.Burada beni ilk çarpan şey Şili'deki diğer şehirlerde olduğu gibi duvar resimleri.İkinci olarak da Pablo Neruda'nın tüm çocuksu dünyasını yansıtan evleri..

Santiago, büyük meydanları, parkları ve geniş caddeleri ile o büyük kalabalığa rağmen insana ferahlık duygusu veren bir şehir.En güzel yanlarından biri şehrin merkezine çok yakın soluklanacak yerlerin olması..Hani gizli bahçe diye tanımlayacağım cinsten..

Bu fotograf " Catedral de Santiago".Bu katedralin yer aldığı"Plaza de Armas" Armas'a meydanı Santiago'nun en büyük meydanı. Bu meydanın etrafında bir kaç eski bina var. Bu onlaradan biri.. Santiago çok deprem gördüğü için kendini hep küllerinden var etmiş. Bu depremler sırasında çok sayıda eski bina yıkılmış.Bu nedenle eski ve yeni birbirine karışmış. Biraz İstanbul gibi..

"Municipalidad de Santiago" Santiago Belediye binası

Armasa meydanı tam bir şenlik yeri. Hafta sonları etrafındaki sokaklarda el sanatları pazarları kuruluyor.Meydanın tam ortasında insanların satranç oynadığı bir yer var. Belediye tarafından organize edilmiş.Gerçekten çok ilginç. Oyanayanlar, oynayanları ilgi ile izleyenler.Bu kadar meraklının birarada olması görülmeye değer. Kadın- erkek, genç- yaşlı bir arada ortak bir zevki paylaşıyor.Şili'liler zeki insanlar olabilir mi? Zeki olup olmadıklarını bilemem ama karşılaştığım tüm Şili'liler çok sempatik ve yardım severdi. Hemen yanaklarını uzatmaya ve öpmeye hazırlar:))

Yine bu meydandan başka bir görüntü, eski tip fotoğraf makinesi kullanan fotografçılar.Santiago hatırası! Üzerine çıkılıp poz verilen küçük atlar da bu fotografçıların önemli aksesuarlarından.. Bu atlara merakı olan bir başkası da Pablo Neruda. Evinde bu atlardan bir koleksiyonu var. Neruda neyi toplamamış ki! Atlar sadece bir tanesi..

Bu görüntü yine aynı meydandan. İlk gördüğüm zaman insanların bir şeyi protesto etmek için toplandıklarını düşündüm. Bir daire içinde dans ediyor ve şarkı söylüyorlardı. Kimisi birbirine çok sıkı sarılmıştı. Daha sonra bunun bir çeşit ibadet şekli olduğunu öğrendim. Hristiyanların içindeki bu grup kilise dışında şarkı söyleyip dans ederek ibadet ediyormuş. Bu arada ortada elinde mikrofonla bir adam diğer insanları bu toplantıya davet ediyordu. İlginçti ama anlamlandırmak zordu gerçekten! Tuhaf olduğu söylenebilir.

Buones Aires'te çekemediğim fotografı burada çektim. Arabalar kırmızı ışıkta beklerken hoş bir kız ortaya fırladı.Gösterisini yaptı. O da mı sirkle ilgili okula gidiyordu bilemem! Ama çok sempatik olduğu kesin.Bu çocuklar, arabaların camlarını silmek yerine jonglörlük yapıyor ya da tek tekerlekli bisiklete biniyorlar. İşlerini çok iyi yaptıkları kesin!

Bella Vista civarından eski bir ev..

Burada ziyaret ettiğim yerlerden biri de "Mercado Central" Santiago'nun çiçek pasajı.. Bu güzel görünüşlü midyelerin lezzetleri konusunda çok emin değilim.Daha önce denemiştim.Aklımda kalanlar çok hoş değil.

Muhteşem görünen şey deniz kestanesi..Popüler kabuklulardan bir diğeri de istridye (oyster). Genellikle çiğ tüketiliyor.İstiridye seven çok insanla karşılaştım.

Şimdi de duvar reimlerinden bazıları...Yorum bakanın!

Santiago'da en çok keyif aldığım yerler, Pablo Neruda'nın evleri oldu. Evlerinden biri kaldığım hostele çok yakındı. Bella Vista'da. Aslında ev, büyük tutkuyla bağlı olduğu üçücü karısı Matilda'nınmış.Neruda tarafından tasarlanmış.Denizci olmamasına rağmen saplantılı bir şekilde denize ve gemilere bağlı olan Neruda evi tamamen gemi gibi tasarlamış.Evin tabanı ve tavanı ahşap.Dalgada gemideymiş duygusunu yaşamak için tabana hafif eğim verilmiş. Evin içindeki malzemeler, gemilerden çıkan parçalardan yapılmış. Evin pencereleri kamara penceresi, lumboz gibi.

Biriktirmeyi seven bir adam Neruda.Bebekler,şişeler,renkli bardaklar, atlar..Bu ev Pinoche döneminde epeyi zarar görmüş. Büyük bir kısmı orjinal olmasına rağmen sonradan eklenen bölümlerinin de olduğu söylendi. Evin kapıları çok küçük, tavanları alçak ve odaları oldukça ufak.Evin içindeyken gemideymişim gibi hissettim. Onun çocuksu ve komik dünyasını anlamak çok kolay.Yatağının üzerinde kocaman pofuduk bir kedi var. Orjinal olduğunu söylediler. Bu arada evin bir bölümü de deniz feneri gibi yapılmış. Evin içinde fotograf çektirmedikleri için bu evden fotografım yok. Sadece bahçesinden..

Neruda'nın Santiago'daki en büyük evi, Santiago'ya bir buçuk saat mesafede "İsla Negra'da" Kara adada. Bir ada değil burası.Deniz kenarında kapkara büyükçe bir kaya parçası var.Bu kaya parçası ada görünümünde.Bu nedenle ada kara ada.

Neruda'nın burdaki evi gerçekten çok etkileyici. Denizi biraz yüksekten gören, kesif yeşilin içinde. Kıyıda nerdeyse heykel görünümünde olan büyük kayalıkların var.Ben dalgaların çok büyük olduğu sisli bir günde oradaydım.Anlatması çok zor. Yıllar önce "Postacı" filmini seyrettiğim zaman çok etkilenmiştim.Postacıdan sonra rüzgarın ve denizin sesini dinlemek sırası bendeydi...

"Bir attır rüzgâr -denizde, gökte -devineni dinle- Götürmek ister beni:dinle-nasıl devinir dünyada -taşımak için beni uzaklara"

Neruda'nın bu güzel coğrafyadaki evi yine kendi tarafından tasarlanmış.Bir kaç bölümden oluşan bu evde de yine gemi duygusu yaratmak için elinden geleni yapmış. Ev biçimi ve eşyalarıyla adeta bir gemi! Evin bir bölümü de hareket eden tren gibi yapılmış. Trene ilgisi de babasının makinist olmasından kaynaklanıyormuş.

Bu Lokomotif Neruda'nın en büyük oyuncağı olarak tanıtılıyor.

Pablo Neruda bir kolleksiyoner. Renkli bardaklardan, (piyano çalmamasına rağmen) piyanonun bacaklarını oturtmak için kullanılmış renkli kül tablası görünümündeki eşyalara, şişelere, bebeklere, kabuklu deniz hayvanlarına, kelebek ve böcek koleksiyonuna kadar bir çok şeyi biriktirmiş."Ben oyuncaksız yaşayamam" diyen Neruda arkadaşlarını çok önemsemiş. Bir çok ünlü yazarla yakın dostluk kurmuş. Bunlardan biri de Nazım Hikmet.Nazım Hikmet, Güney Amerika'da Türk Pablo Neruda olarak anılıyor.

Neruda ve Matilde'nin mezarı.

Evin içinde fotograf çekilmesine izin verilmiyordu. Elimden gelen budur!!

Pablo Neruda muzip kişiliği ile de akıllarda yer etmiş. Matilde'ye tukuyla bağlı olmasına rağmen sadece erkekler için yaptırdığı tuvaletin içine çok sayıda dönemin çıplak kadın resimlerini koymuş.Neruda,konuklarını evine davet ettiği zaman büyük bir masanın etrafında onları ağırlarmış.Masa başına oturan Neruda kendini kaptan gibi hissedermiş. Konukların tabaklarının altına koyduğu servislerde gemi resimlerini, kendisininkin de ise kaptanın yol haritasını tercih ederek bu duyguyu pekiştirirmiş.Aslında hayatla dalga geçmiş. Bir sürü şey anlatıldı. Aklımda kalanlar bunlar...

Pablo Neruda'dan alıntıyla bitireyim bu yazıyı...
"Gece yıldızlardaydı
Ve yıldızlar, maviydi, uzaklarda üşürler"

Hostel Bellavista, Dardignac, 0184 8500 Şili Pesos

Mayıs 2009

TEMUCO

2009-05-08T16:20:00.000-07:00

Şili'nin mili çiçeği "Copihue" Bu fotograf bana ait değil.

Temuco hakkında bişeyler yazıyorum ama sadece geldiğimi unutmamak için..Ya da bir daha Şili'ye yolum düşerse buraya tekrar gelmemek için..O kadar da kötü değil! Belki zaman zaman ben beklentimi yüksek tutuyorum. Bu nedenle ufak hayal kırıklıkları yaşıyorum.

Şehri kötü tanımladıktan sonra güzel bir şeylerinde olduğunu göstermek için duvar resimlerini paylaşmak isterim. Çok hoşuma gitti. Hani küçüğü olsa alacağım cinsten.. Bu duvarları tuval gibi kullanıp muhteşem renklerle desen çizenler gerçek sanatçılar olmalı.Duvar resimleri ile Şili'nin pek çok şehrinde karşılaştım. Bir tesbitim de genellikle fakir ve cazibesi olmayan şehirlerde böylesi duvar resimlerinin yer alması. Bu bir tesadüf müdür?

Bu büyük duvar resimleri Şili'nin bir karakteristiği olmalı!

Bir sürü sakin yeri dolaştıktan sonra burası çok gürültülü geldi. Siz de bana "niye geldiğimi sorabilirsiniz?" Pucon'a bir saat mesafede bir yer Temuco. Gelme nedenime gelince Mapuche'leri görmek..Elbette fotografa bakar gibi onları görmek değildi amacım. Yaşam biçimleri ile onları tanımak istedim. Sonuç olarak onların yerleşim yerlerine gittim. Adı da çok hoş Chol Chol (ÇOL ÇOL). Neyse heyecanla gittim. Tamamiyle hayal kırıklığı.. Gittiğim yer son derece fakir bir mahalleydi. Mapuche yaşam biçimi anımsatacak hiç bişey görmedim. Tozlu sokaklar, kırık dökük evler..

Tam okul çıkışında oradaydım. Sadece ergenler diğer yaşıtlarından farklı değildi. Hem giyim biçimleri hem de davranış biçimleri ile..Baskın olan kimdir ki bu çocukları tek tip yaratmayı başarıyor. Mapuche'lere gelince... Chol Chol' da kırık dökük anladığım kadarıyla "nerede Mapuche'ler" dediğimde "todo Mapuche"cevabını verdiler. Yani oranın tamamıyle Mapuche olduğunu söylediler. Gözüken sadece fakirlikti!

Şehre döndüğümde belediyenin büyük marketine gittim.Yani Mapuche'lerin el işlerinin satıldığı büyük bir kapalı pazar. Bir sürü ahşaptan yapılmış aksesuar Amasra işi..Benim en ilgimi çeken lama yünleriydi.Hemen bir düzeltme! :)) Maalesef onlar lama yünü değilmiş. Orada yazılan "Lana" yani yün demekmiş. Bu da komik bir anekdot olsun. Bunun yanısıra Mapuche'lere ait boynuzdan yapılmış düdükler, pan flütler ve vurmalı sazlar vardı ilgiye değer..

Temuco, bir sanayi şehri. Bir üniversitesi var. Buna bağlı olarak genç nüfusu çok olan bir kent .Burayla ilgili bir kaç birşey söylemek gerekirse kalabalık ve gürültü ilk aklıma gelenler. Ben Mapuche diye geldim ama... Mapuche ilk aklıma gelenlerden olmayacak..Varsa da bir iki küçük yerleşim yeri! Oralarda kendilerine biçilmiş hayatı sürdürüyorlar. Yaz mevsiminde kendi özel giysilerini giyerek ufak gösteriler düzenliyorlarmış. Ben o kadarına da tanık olamadım.

Temuco'da bugün yaptığım şehir turunda gittiğim en ilgi çekici yer "Feria Libre" idi.Feria pazar anlamında.Büyük bir pazar her türlü yiyecek - içecek var. Sebze - meyva, et ve her türlü deniz yaratığı. Burası kitaplarda "ziyaret edilmeli" olarak belirtilen yerlerden.Başka bir not fiatlarla ilgili. Aslında fiatlar Türkiye'ye çok yakın. Belki biraz daha ucuz olabilir kimi kalemlerde..Et, balık ve peynir kesinlikle Türkiye'den daha ucuz. Ayrıca peynirlerini de çok sevdiğimi söylemeleyim.

Tadına bakılması gereken bir de çorbaları var "Caldillo" çorbası.Ben de eksik kalmadım. Bilumum midye içinden hazırlanmış bir çorba..Adeta sulu midye yemeği.Ama midyelerin hiç biri birbirine benzemiyordu. Herkes iştahla yiyordu.Kendimi zorlayarak ancak bir kaç kaşık yiyebildim.

Gittiğim yerlerde kokular, gördüklerim çocukluğumdan bir şeyleri çağırıştırıyor. Bugün midye çorbasını içerken yirmili yaşlarımda yaşadığım bir anım geldi aklıma. Annem kendi çıkardığı midyelerden özenli bir midye sote hazırlamıştı (et sote oluyor da neden midye sote olmasın!).Yememek için nasıl direndiğimi bugün gibi hatırlarım.

Suyun içinde yüzen midye içlerinden oluşan çorbayı içmek kolay olmasa da içtim. En azından bir kısmını..Çünkü bu çorbayı servis yapan kişi çok keyifle servis yaptı. Çarem yoktu içmekten başka.. Çorbanın içindeki midyeler daha öne Chiloe adasında gördüğüm ipe dizilmiş kurutulmuş midye içleriydi.

Bu çiçek de burada çok rastladıklarımdan..yağmurun altında çok güzel gözüktüler bana..Böylece burada da yerini almış oldu. Gelecek yazım Santiago'dan olacak.

Temuco'dan kalan güzel şey kaldığım hostel olacak.

Tribu Piren, Prat 69, 8000 Şili Pesos

Mayıs 2009

PUCON

2009-05-05T15:07:00.000-07:00

Pucon, Villarica gölü ile aynı isimli aktif volkanın eteğine kurulmuş sevimli ve küçük bir yerleşim yeri. Şili’de küçük hostel sahipleri otobüs terminalinde müşteri bulmak için bekliyor. Elimde gideceğim hostelin adresi olmasına rağmen oradaki temiz yüzlü hatunlardan birinin davetine otomatik olarak cevap verdim. Gittiğimiz yer temizcene bir gecekondu desem yeridir. Hostel sahibi iyi. Beni mutlu etmeye çalışıyor ama nafile! Neyse bir gece kaldım. Ve Pucon’la ilgili ilk izlenimim tahmin edilebileceği üzere kötüydü. Hostelimi değiştirip kasabaya şöyle bir göz attığımda çok sevdim.

Dumanı üstünde kardan şapkası olan bir volkanı var buranın… Her yerden farklı açılarla görmek mümkün.

Buraya gelinme nedenlerinden en önemlisi volkan tırmanışı.. Benim için oldukça zor olduğu için gitmedim. Ama aklımın kaldığını söylemeliyim. Burada çok sayıda uyarı levhası gördüm. Volkanın coşması halinde yapılacaklar hakkında.. Tüten volkanın eteğinde sakin sakin yaşıyor buranın halkı..Eminim o tüten volkana da şükrediyorlar. Zira önemli bir ekmek kapısı…

Kasaba oldukça güzel. Etrafı dağlarla çevrilmiş. Şimdiye kadar olan yolculuğumda en çok tekrarladığım şey -diğerleri gibi- buranın da çok yeşil olması.

Buraya turistleri yakalamak için her şey yapılmış. Önünden geçtiğim tüm restorantlar sundukları lezzetli yemeklerin ötesinde atmosferleri ile insanı çağırıyor.Hoşuma giden panolardan biri. Çok severim başarılı reklam panolarını.Bu panolar bana elbette -iyi olanları- poster gibi gözükür.Buradaki sitilize volkanı çok sevdim. Her yerde görülebilecek cinsten ama onun farkı ağacın üzerine yapılmış olması. Burada buna benzer çok çalışma var.Ağaç her yerde kullanılmış. Bu kullanım biçimi buraya çok yakışmış. Ufacık bir not da ısınma sistemleri ile ilgili. Maalesef merkezi ısıtma sistemi yok. Büyük sobalar var her yerde...Fakat hostellerde odalarda herhangi bir ısıtma düzeneği yok. Soba veya kuzine çok hoş ama.Yorgun günün ardından odalarda ısıtma sistemi beklenen bir şey...En azından benim bekledğim.

Los Pozones

Buradaki en hoş şeylerden biri yıldızların altında doğal sıcak su kaynaklarına girmekti. Gece turları düzenleniyor. İnanılmazdı. Her yeri unutulmaz kılan birşey var. Gece sıcak su kaynağına girmek burasını benim için unutulmaz yapacak. Volkan tırmanışı yapmış olsaydım. Belki o unutulmaz olacaktı.

Los Pozones'e bir kez daha gittim. Geceden sonra bu sefer gündüzü tercih ettim. Bir ormanın içine yerleşmiş bu kaplıcada sıcaklıkları farklı olan bir kaç doğal havuz var. Bu havuzların içinde doğanın sesini dinleyerek insan saatlerce kalabilir .. Burası herkesin önerdiği bir yerdi. Gece ayrı güzeldi gündüz ayrı.. Burada çok sayıda termal var.Gelenlerin bir çoğu bu termal havuzlar için geliyor.

Aslında And dağları ile ilgili bir gözlemimi de söylemek isterim. Genellikle Latin Amerika deyince aklımıza "Machu Picchu" gelir. Çünkü oranın satışı çok yapılmıştır.Oradaki dağ havzası çok etkileyici gelir hepimize. Gökyüzüne uzanan dağlar ve yoğun orman… Beni oraya çeken kalıntılar mıdır coğrafi yapılanma mıdır diye kendime sorduğumda dürüstçe söylemek gerekirse öncelikle doğa ya da coğrafi yapılanma derim. Aslında benim buralarda şimdiye kadar gördüğüm And Dağlarının uzantıları hep çok etkileyici idi. Gökyüzüne gerinen, keskin sivrilikleri olan dağlar. Dağdan öte kaya gibi gözüküyorlar Volkanik bölge olduğu için muhtemelen granitten yapılmışlar. Bunların hepsini anlamak mümkün. Bu kadar yükseklikte bu denli yoğun ormanı anlamak mümkün değil.

Bir başka notta buradan bu bölgedeki yerlilerle ilgili. Pucon ve yakın çevresi Şili’de yaşayan, en büyük nüfusu kaplayan Mapuche’lerin en yoğun olduğu bölge..Bakalım görmek için şansım olacak mı?

Her yerin gerçek sahipleri gibi onlar da zamanla burada azınlık olarak kalmışlar.Kötü yaşam koşullarına mahkum olmuşlar. Ama hediyelik eşya dükkanlarında ağaçtan yapılmış heykelleri baş köşede yerini alıyor. Onların oldukları bölgelere turlar düzenleniyor. Onlara ekmek yok ama sonradan gelenler onların yaşam biçimlerini meraklılara göstererek yeni bir iş kapısı oluşturmuşlar. Bu da küçük bir not olsun.

M@yra Hostel,Brasil, 6000 Pesos

Mayıs 2009

VALDİVİA

2009-05-03T19:10:00.000-07:00

Bir kaç gündür Valdivia'dayım. Pasifik okyanusundan 15 kilometre içerde kurulmuş bir üniversite şehri. İlk etapta beni vurmayan ama kaldıkça sevdiğim şehirlerden biri oldu. Şehrin ortasından şehir ile aynı ismi taşıyan nehir geçiyor.

Nehrin kenarında da burayı cazip hale getiren "Fluvial Market" yani balık pazarı.. Ama nasıl bir balık pazarı! Her türlü deniz yaratığının kuru ve taze halleriyle satıldığı bir pazar yeri..Şenlikti orada olmak.. Balıkların boyutlarının oldukça iri olduğunu söyleyebilirim. Çok da pahalı değildi.

İrili ufaklı kabuklu deniz hayvanları, kurutulmuş midye içleri daha neler neler...!

Balık pazarı, genellikle kadınların satış yaptığı bir pazar. Ayıklama işini de onlar yapıyor. Görülecekler arasında her türlü dökümanın üzerinde birinci sırada gözüküyor.Fazlasıyla hak ediyor.. Keşke ispanyolcam olsaydı da görmenin ötesine geçebilseydim.. :((

Burası oldukça yağışlı bir bölge. İnanılmaz yeşil.Bir çok küçük ada var.Bu ada turları için turistler sürekli olarak davet ediliyor ..

Carrol adası

Corral adası..Yine rengarenk evler. Ama bu evler daha özenle yapılmış. Puerto Natales ve Chlioe adası ile karşılaştırdığımda daha düzgün olduklarını söyleyebilirim. Teneke ve ahşap karışımı..

Bariloche'de bir yerle ilgili sohbet ettiğim hostel çalışanları hep tur şirketlerine yönlendiriyordu. Bunu keşfettikten sonra sormamaya karar verdim. Kendi başıma gittiğim yerler oldu.İlk zamanlar turla da gittim. Ama yavaş yavaş öğreniyorum. Elimde Lonely Planet olmasına rağmen kimi zaman tur tuzağına düşüyorum. Valdivia'da belediye otobüsü ile kendim gezdim. Hem de çok ucuza. Bu küçük bir nottu. Buradaki iki adaya kendim gittim. Adalar inanılmaz yeşildi.Bu adalar Şili'nin yağmur ormanları olarak adlandırılıyormuş.

Adalardan birinde balık yedim. Bira, balık 10 Amerikan Doları civarı.Şunu da itiraf etmeliyim ki burada düzgün bir salata geleneğinin olmamassı çok büyük bir eksik..Halbuki herşey var. Bunu anlamak mümkün değil! Yediğim balığa gelince oldukça lezzetliydi. Yarım yamalak anlaştığım ispanyolca ile balığın köpek balığı ailesinden geldiği söylendi. Çok lezzetli olduğunu söylemeliyim.

Burada bir üniversite olduğunu söylemiştim."Universidad Austral de Chile". Bu üniversitenin bahçesi botanik bahçesi.Çok etkileyici. Nehir kıyısında hala güzelliğini kaybetmemiş çiçekler, kimisi sararmış kimisi kızarmış ağaç yaprakları...Hafiften yağmur çişeliyordu.Doyulası değildi.

Buradaki ilginç olaylardan bir diğeri de de birden bire karşıma çıkan foklar. Halbuki ben onları görmek için ne çok yol katetmiştim. Nehrin üstündeki köprüde yürürken onları gördüm. Köprüde değil nehirde! :))Aynı nehirde ciddi bir deniz trafiği de var. Birbirleri ile oynaşıyorlar, suya girip çıkyorlardı. Hoş bir sürprizdi.Balık pazarının artıkları nedeni ile buraya geliyorlarmış.Hepsi çok besiliydi. Halbuki Puerto Madryn'de bize oldukça uzaktan izletmişlerdi. Acaba bu Şili Arjantin farkı olabilir mi?

Balık pazarının etrafını sarmışlardı. Artıklar için bekleşiyorlardı. Adeta Foça'nın gözü doymaz kedileri gibi!Onların da açıkgöz olanları olduğu gibi olmayanları da vardı! Onların davranış biçimi de bizimkinden çok farklı değil aslında..

Hediyelik eşya dükkanlarına gelince tamamen ahşap malzemeden yapılmış insanda asla alma isyeği uyandırmayan çeşit çeşit aksesuar. Ayrıca el örgüsü atkı ve berelerin de epeyi popüler olduğunu söyleyebilirim.

Kaldığım hostele gelince mükemmeldi.Küçük, temiz,keyifli müzikler, hoş bir atmosfer..İnsan daha ne ister hayatta dediğim noktada ayaklarımın üşüdüğünü fark ettim. Birazcık serin olduğunu söyleyebilirim. Herşey öyle güzel ki sonrasında aklımda kalacak olan bu serinlik olmayacak eminim.

Kaldığım hostelden bir köşe..Çok küçük, çok sıcak bir atmosferi vardı.

Airebuenos Hostel, Garcia Reyes 550. Bir gece 8000 Şili Pesosu

Mayıs 2009

EL BOLSON

2009-04-29T15:44:00.000-07:00

Bir kaç gündür El Bolson'dayım. Bariloche'ye iki saat mesafede Piltriquiron dağının eteğine oturmuş küçük bir kasaba.Bu dağın adı Mapuche dilinde " bulutlara asılmış" anlamında.

Bulutlar asılmış dağ, Piltriquitron..

Hippi çiftlikleri ile ünlenmiş El Bolson. El sanatları ile ilgilenen çok kişinin olduğu söyleniyor. Çoğunluğun gelirinin de bu işten geldiği belirtiliyor. Haftanın bir kaç günü büyükçe bir pazar kuruluyor. Ben de gittim. Çok özel miydi? Hayır! Ama Amazon bölgesinden gelen tohumlardan yapılmış takılarda biraz aklımın kaldığını söyleyebilirim. Hevesimi Peru'ya saklıyorum. Pahalı değillerdi ama ucuz oldukları da söylenemezdi.

"Kurulan pazarın girişindeki tanıtım panosu"

El Bolson'daki bir başka gözlem..Arabalarla ilgili.Şık arabalardan söz edeceğimi sanmayın.Hayatımda hiç bu kadar eski araba görmedim. Sadece eski olsalar anlayacağım da, arabaların her yeri çarpıktı.. Belki elli atmış senelik arabalar..Aileler içine kurulmuş mis gibi seyahat ediyorlardı. 68 hareketinden sonra Avrupa'dan çok insan buraya gelmiş. Kendi alternatif yaşam biçimlerini de buraya taşımışlar. Bu arabalar da o yaşamın bir uzantısı olsa gerek.. Arabalar gibi insanların çoğu da ne bulduysa üzerine geçirmiş sanki.Bu arada çocuklar da sanki anne babalarının birer minyatürü gibi..Kasabanın rahat bir havası var. Bu da onu çekici kılıyor.

Pehuenia gölü

Bendeniz...Pehuenia gölünde.

El Bolson için söylenecek fazla bir şey yok. Güzel ama mutlaka görülmesi gerekenler arasında olduğundan emin değilim.Yine de gençlerin çok talep ettiği bir yer.. Buradaki yaşamın benim görmediğim başka bir yüzü olmalı. Ot içmek gibi ya da buna benzer başka şeyler..

El Bolson'la ilgili başka bir bilgi iklimle konusunda. Bariloche soğuk olmasına rağmen burası oldukça ılık.Bunun nedeni mikro iklime sahip olması.

Hostelde son gece mangal partisi yapıldı.Bu seyahatin sonunda et sever miyim? Emin değilim. Et buranın, Arjantin Mutfağının önemli bir bölümünü oluşturuyor.Mangal bahane bir arada olmak için..

Etlerden öte gece çok keyifliydi. Bir kaç günlük beraberliğimizde bu yeni tanıdığım insanlarla çok güzel vakit geçirdim.Araba kiralayıp birlikte çevreyi gezdik. Böylesi bir yolculuğun belki de en güzel yanlarından biri bu paylaşım..Uluslar arası bir grup.. Ortak nokta görmek - gezmek, ucuz tatil yapmak ve yeni insanlar tanımak.. Bu değerler insanları biraraya getiriyor.Yardımlaşılıyor, paylaşılıyor ve de eğleniliyor..

Mangal partisinden. Yedim ama çok keyif aldığımı söyleyemeyeceğim.